Svetilniki özünüz quraşdırmalı, yoxsa elektrik ustası çağırmalı

Lampa dəyişmək ilə yeni işıq nöqtəsi yaratmaq arasında böyük fərq var. Hansı işləri özünüz görə bildiyinizi, hansında ustanın vacib olduğunu və qərar üçün meyarları izah edirik.

Yeni svetilnik alınıb, köhnəsi sökülüb, tavandan iki-üç naqil sallanır. İnternetdə quraşdırma videosu on dəqiqə çəkir, elektrik ustası isə yalnız sabah gələ bilər. Bu vəziyyətdə çoxları işi özü görməyə qərar verir. Bəzən bu, tamamilə məqbuldur. Bəzən isə səhv birləşmə aylar sonra qızma, yanğın və ya elektrik zərbəsi ilə nəticələnir. Qərar vermək üçün işin növünü və evdəki şəraiti düzgün qiymətləndirmək lazımdır.

Adətən özünüz edə biləcəyiniz işlər

Bəzi işlər heç bir elektrik quraşdırması tələb etmir və ehtiyatla hər kəs tərəfindən görülə bilər:

• lampanı eyni soketli və icazə verilən gücdən artıq olmayan lampa ilə dəyişmək;
• rozetkaya qoşulan masa lampası, torşer və ya fişli svetilnik qoymaq;
• akkumulyatorlu və ya batareyalı işıqları, yapışan LED işıqlarını quraşdırmaq;
• plafon, abajur və ya diffuzoru təmizləmək və dəyişmək.

Bu işlərdə əsas qayda sadədir: işığı söndürün, isti lampanın soyumasını gözləyin və təhlükəsiz dayaq istifadə edin.

Nərdivan məsələsini də yüngül saymayın. Lampa və svetilnik işlərində ən çox rast gəlinən zədə elektrik zərbəsindən deyil, yıxılmadan olur. Stul və ya tabure üzərinə çıxmaq əvəzinə möhkəm nərdivan istifadə edin, mümkünsə kiminsə nərdivanı tutmasını xahiş edin və iki əlinizin sərbəst olacağı hündürlükdə dayanın.

Təcrübə tələb edən işlər

Mövcud tavan svetilnikini eyni yerdə, eyni naqillərə qoşulan başqa svetilniklə əvəz etmək bir çox ölkədə evin sahibi tərəfindən görülə bilən iş sayılır. Amma bu işin təhlükəsiz olması üçün bir neçə şərt var:

• işıq xəttinin avtomatını şitdə söndürməyi və hansı avtomatın hansı xətti idarə etdiyini bilmək;
• gərginliyin olmadığını indikator və ya multimetrlə yoxlamaq — yalnız açarı söndürmək kifayət deyil;
• faza, sıfır və torpaqlama naqillərini ayırd etmək;
• terminal bloklardan düzgün istifadə etmək, naqilləri sadəcə burub lentləməmək;
• svetilniki onun çəkisinə uyğun etibarlı bərkitməyə asmaq.

Bu şərtlərdən birində tərəddüd edirsinizsə, işi ustaya tapşırmaq daha doğrudur.

Azərbaycanda elektrik quraşdırma işlərinə dair tələblər mövcud normativ sənədlərlə müəyyən olunur; çoxmənzilli binalarda bəzi işlər üçün idarəetmə təşkilatı ilə razılaşma da lazım ola bilər. Şübhəli hallarda bu barədə əvvəlcədən məlumat almaq faydalıdır.

Mütləq elektrik ustası tələb edən işlər

Bu hallarda işi peşəkara vermək lazımdır:

• yeni işıq nöqtəsi, yeni açar və ya yeni xətt çəkmək;
• vanna otağı, duş zonası, sauna və hovuz yanında svetilnik quraşdırmaq;
• açıq havada, həyətdə, fasadda və ya torpaqda svetilnik qoşmaq;
• paylayıcı şitdə hər hansı iş, yeni avtomat və ya diferensial qoruyucu qoymaq;
• köhnə alüminium naqillərin, ovulan izolyasiyanın və ya qaralmış birləşmələrin olduğu xətlərə qoşulmaq;
• asma tavan içində drayver, transformator və çox sayda spotdan ibarət sistem qurmaq;
• keçid açarları, sensorlar, dimmerlər və ağıllı idarəetmə sistemlərinin qoşulması;
• ağır çilçıraqların, xüsusən də gips-karton və gərmə tavanlara bərkidilməsi.

Qərar üçün xəbərdarlıq işarələri

İşə başlayandan sonra da dayanmaq olar. Aşağıdakılardan birini görsəniz, davam etməyin:

• tavandan gələn naqillərin rəngi standart deyil və ya hamısı eyni rəngdədir;
• naqillərin sayı gözlədiyinizdən çoxdur;
• avtomatı söndürdükdən sonra da indikator gərginlik göstərir;
• naqil izolyasiyası kövrəkdir, qaralıb və ya əriyib;
• tavanda yanıq iyi, his izi və ya əriyən plastik var;
• svetilnikin təlimatı sizin şəraitinizə uyğun gəlmir.

Bu işarələr adətən daha böyük problemin göstəricisidir və onları gizlətmək sonradan daha ciddi nəticəyə gətirə bilər.

Səhv quraşdırmanın nəticələri çox vaxt dərhal görünmür. Boş sıxılmış terminal ilk həftələrdə problem yaratmır, amma yük altında tədricən qızır və kontakt pisləşir. Torpaqlamanın qoşulmaması isə yalnız izolyasiya zədələnəndə — metal gövdəyə toxunulanda — özünü göstərir. Bu səbəbdən «işıq yandı, deməli, hər şey qaydasındadır» düşüncəsi aldadıcıdır.

Ustaya nə deməli

Usta çağırarkən ona svetilnikin növünü, çəkisini, tavanın materialını, mövcud naqillərin şəklini və gördüyünüz problemləri əvvəlcədən bildirin. Bu, onun lazımi alətlər və materiallarla gəlməsinə kömək edir. İş bitəndə birləşmələrin terminal bloklarla edildiyinə, torpaqlamanın qoşulduğuna və açarın fazanı kəsdiyinə əmin olun.

Svetilnik düzgün quraşdırılandan sonra lampa seçimi artıq sadə məsələdir. Zəfər İşığı kataloqunda dörd əsas altlıq üzrə — E27, E14, GU10, G5.3 — LED modellər var; svetilnikin soketinə görə uyğun modeli oradan seçmək olar.