Şaxtada və istidə LED lampalar: temperatur hədləri

LED çiplər soyuğu sevir, amma drayver elektronikası həm şaxtaya, həm də istiyə həssasdır. Eyvan, qaraj, çardaq və sex üçün lampa seçərkən nəyə baxmaq lazımdır.

Yay aylarında günəş altında qalan dam altındakı anbarda və ya qışda donan qarajda eyni lampa otaqdakından fərqli davranır. Birində vaxtından tez sıradan çıxır, digərində səhər ilk dəfə yandıranda titrəyir. LED texnologiyasında temperaturun rolu közərmə lampalarından tamam fərqlidir və bunu bilmək lampanın yerini düzgün seçməyə kömək edir.

LED çip və temperatur: tərs əlaqə

Közərmə lampası üçün ətraf mühitin temperaturu demək olar ki, əhəmiyyət daşımır: onun teli onsuz da minlərlə dərəcəyə qədər qızır. LED çip isə yarımkeçiricidir və onun səmərəliliyi daxili temperaturdan birbaşa asılıdır. Çip nə qədər soyuq işləyirsə, bir vatt enerjidən bir o qədər çox işıq alınır və materiallar bir o qədər yavaş köhnəlir.

Bu baxımdan şaxta LED çip üçün problem deyil, hətta üstünlükdür. Soyuq anbarda və ya qış gecəsi çöldə işləyən LED lampanın işıq axını otaqdakından bir qədər yüksək ola bilər. İsti isə əksinə təsir edir: çipin temperaturu artdıqca parlaqlıq azalır, fosfor və örtük materialları daha tez köhnəlir, işığın çaları da dəyişə bilər.

Zəif halqa: drayver

Temperatur hədlərini əslində çip deyil, drayver müəyyən edir. Drayverdəki elektrolit kondensatorlar ən həssas hissədir.

İstidə bu kondensatorların içindəki elektrolit tədricən buxarlanır və tutum azalır. Elektronikada geniş yayılmış təcrübi qaydaya görə, kondensatorun iş temperaturu təxminən 10 dərəcə artanda onun gözlənilən ömrü təxminən iki dəfə qısalır. Yəni lampanın içi daim isti qalırsa, drayver lampanın özündən çox əvvəl sıradan çıxa bilər.

Şaxtada isə elektrolitin xüsusiyyətləri müvəqqəti pisləşir. Nəticədə lampa ləng yanır, ilk dəqiqələrdə titrəyir və ya çox soyuqda heç işə düşmür. İçəri qızdıqca bu əlamətlər adətən yox olur. Plastik hissələr də soyuqda kövrəkləşir, ona görə şaxtada lampanı patrona bərk sıxmaq və ya zərbəyə məruz qoymaq məsləhət deyil.

Bəzi drayverlərdə istilik qoruması da olur: temperatur həddi aşanda cərəyanı azaldır və işıq zəifləyir. Bu, lampanı xilas edir, amma istifadəçi bunu «lampa qaraldı» kimi hiss edir.

Qablaşdırmadakı iş temperaturu

İstehsalçılar adətən qablaşdırmada və ya texniki vərəqdə ətraf mühitin icazə verilən iş temperaturu aralığını göstərir. Bu, lampanın ətrafındakı havanın temperaturudur, çipin və ya gövdənin yox. Bir neçə məqamı nəzərə almaq lazımdır:

• yuxarı hədd adətən adi otaq şəraiti üçün hesablanıb; yayda qızan çardaq, dam altı və ya soba yanındakı yer bu həddi aşa bilər;
• qapalı plafonun içindəki hava otaqdakından xeyli isti olur — həddi yoxlayarkən bunu nəzərə alın;
• qablaşdırmada «qapalı svetilnikdə istifadə üçün deyil» işarəsi varsa, onu ciddiyə alın;
• aşağı hədd qızdırılmayan yerlər — qaraj, bağ evi, həyət — üçün vacibdir.

Tipik vəziyyətlər və məsləhətlər

Qızdırılmayan qaraj və anbar. Şaxta çip üçün qorxulu deyil, amma lampanın aşağı temperatur həddinə baxın. Səhərlər ilk yandırmada qısa titrəmə olursa, bu, çox vaxt soyuq kondensatorların əlamətidir.

Eyvan və həyət. Burada temperaturdan əlavə rütubət də var. Lampanı IP dərəcəsi uyğun olan svetilnikə qoyun; açıq patronda qalan lampaya düşən su damcısı isti şüşəni və ya drayveri zədələyə bilər.

Dam altı və çardaq. Yayda günəşin qızdırdığı damın altındakı hava otaqdakından xeyli isti olur. Burada lampanı açıq svetilnikdə, hava dövranı olan yerdə yerləşdirmək daha doğrudur.

Sex və istehsal sahəsi. Soba, ocaq, qurutma kamerası və ya güclü avadanlığın yanında temperatur daim yüksək qalır. Belə yerlər üçün iri gövdəli, istiliyi yaxşı yayan yüksək güclü lampalar və tavanın daha sərin hissəsi seçilməlidir.

Soyuducu, soba, sauna. Bu cihazların içi xüsusi şəraitdir. Oradakı lampaları yalnız həmin cihaz üçün nəzərdə tutulmuş modellərlə dəyişin.

Kondensat və temperatur dəyişməsi

Şaxtalı çöldən isti otağa gətirilən lampanın üzərində dərhal kondensat yaranır. Nəmli lampanı dərhal patrona taxıb yandırmaq əvəzinə onun otaq temperaturuna qədər isinməsini və qurumasını gözləmək daha təhlükəsizdir. Eyni məntiq çöl svetilnikləri üçün də keçərlidir: gecə-gündüz temperatur fərqi böyük olan yerlərdə kip olmayan gövdəyə nəm hopur.

Qısa yoxlama siyahısı

• Lampanın yerləşəcəyi yerdə yay və qış temperaturu təxminən neçədir?
• Qablaşdırmadakı iş temperaturu aralığı bu şəraitə uyğundurmu?
• Svetilnik qapalıdırsa, lampa buna icazə verirmi?
• Yer rütubətlidirsə, svetilnikin IP dərəcəsi kifayətdirmi?

Zaferoğlu Elektrik-in Zəfər İşığı çeşidində məişət lampaları ilə yanaşı böyük sahələr üçün T formalı yüksək güclü lampalar da təqdim olunur. Konkret şərait üçün model seçimində şirkətin Bakıdakı Babək Plaza ofisi ilə əlaqə saxlamaq olar.