LED lampa radio və digər cihazlara parazit verirmi

Bəzi LED lampaların drayveri radioda xışıltı yaradan elektromaqnit küyü buraxır. Bunun səbəbini, günahkar lampanı necə tapmağı və nə etməyi izah edirik.

Mətbəxdə köhnə radioqəbuledici çalır, kimsə tavandakı işığı yandırır və verilişin üstünə bərk xışıltı düşür. İşığı söndürəndə səs yenidən təmizlənir. Bu, təsadüf deyil: bəzi LED lampalar həqiqətən radiodalğalara maneə yaradır. Yaxşı xəbər odur ki, mənbəyi tapmaq və problemi aradan qaldırmaq əksər hallarda çətin deyil.

Maneə haradan gəlir

LED lampanın içindəki drayver şəbəkə gərginliyini LED-lər üçün lazım olan cərəyana çevirir. Müasir drayverlərin çoxu impulslu rejimdə işləyir: tranzistor saniyədə on minlərlə dəfə açılıb bağlanır. Bu sürətli keçidlər yüksək tezlikli elektromaqnit küyü yaradır.

Küy iki yolla yayılır. Birincisi, lampanın özündən birbaşa şüalanır. İkincisi, divardakı elektrik naqillərinə keçir və naqillər antena kimi işləyərək onu otağa və qonşu otaqlara yayır. Buna görə problemli lampa bəzən radiodan xeyli uzaqda olsa da, maneə hiss olunur.

Keyfiyyətli drayverdə küyü süzən filtr — kiçik drossel və kondensatorlar — nəzərdə tutulur. İşıqlandırma avadanlığı üçün elektromaqnit emissiya hədləri CISPR 15 (Avropada EN 55015) standartında müəyyən olunub. Filtrə qənaət edilmiş lampa bu hədlərdən çıxa və ətraf cihazlara mane ola bilər.

Hansı cihazlar daha həssasdır

Küy daha çox aşağı tezliklərdə güclü olduğu üçün ilk əziyyət çəkənlər bunlardır:

• orta və uzun dalğa (AM) radioqəbulediciləri;
• qısa dalğa qəbulediciləri və həvəskar radiostansiyalar;
• zəif siqnal qəbul edən FM və rəqəmsal radio;
• bəzi hallarda otaq antenası ilə işləyən yerüstü televiziya.

Wi-Fi, mobil telefon və Bluetooth kimi çox yüksək tezlikli rabitə adətən hiss olunacaq dərəcədə təsirlənmir. İnternet sürəti düşürsə, səbəbi başqa yerdə axtarmaq daha məntiqlidir.

Niyə problem köhnə lampalarla yox idi

Bir çox insan maneəni məhz közərmə lampalarını LED-lə əvəz edəndən sonra hiss edir. Səbəb sadədir: közərmə lampasının içində elektronika yoxdur, o, sadəcə qızan teldir və yüksək tezlikli küy yaratmır. LED lampa isə hər birinin içində kiçik elektron çevirici olan cihazdır. Evdə onlarla belə lampa olanda hər birinin zəif küyü toplana bilər.

Bir neçə tipik vəziyyət:

• qarajda iş zamanı radio dinlənilir, tavandakı güclü lampa yanan kimi orta dalğada stansiya itir;
• kənd evində axşamlar uzaq AM stansiyası tutulur, amma həyət işığı yandırılanda qəbul pisləşir;
• həvəskar radioçu qonşu mənzildə yeni lampalar quraşdırılandan sonra qısa dalğada fon küyünün artdığını görür.

Üç halda da ilk addım eynidir: küyün lampa ilə birlikdə yaranıb-yaranmadığını yandırıb-söndürərək dəqiqləşdirmək.

Günahkar lampanı necə tapmaq olar

Ən sadə «detektor» portativ AM radiodur. Onu stansiyalar arasındakı boş dalğaya köklənmiş halda saxlayın və səs səviyyəsini artırın. Sonra addım-addım yoxlayın:

• bütün işıqları söndürün və fon küyünə qulaq asın;
• lampaları bir-bir yandırın, hər dəfə xışıltının dəyişib-dəyişmədiyini qeyd edin;
• şübhəli lampaya radionu yaxınlaşdırın — mənbəyə yaxınlaşdıqca küy güclənir;
• dimmer varsa, lampanı dimmersiz də yoxlayın, çünki dimmer özü də küy mənbəyi ola bilər;
• eyni yoxlamanı işıqlar sönülü halda başqa cihazlar üçün də edin: telefon şarj cihazları və televizor blokları da oxşar maneə yaradır.

Bəzən səbəb bir lampa deyil, eyni xəttdə olan bir neçə lampanın birgə küyüdür. Belə halda onları bir-bir çıxarmaq mənzərəni aydınlaşdırır.

Nə etmək olar

Günahkar tapıldıqdan sonra ən etibarlı həll həmin lampanı daha yaxşı filtrlənmiş başqa modellə əvəz etməkdir. Bundan əlavə, bir neçə sadə addım maneəni azaldır:

• radionu və onun antenasını lampa və elektrik naqillərindən mümkün qədər uzaq yerə köçürün;
• mümkünsə qəbuledicini batareya ilə işlədin, çünki küy şəbəkə kabeli ilə də daxil ola bilər;
• xarici antenalı cihazlarda antena kabelini elektrik naqillərinə paralel çəkməyin;
• radionun və ya televizorun kabelinə satışda olan ferrit həlqə taxmaq bəzən kömək edir.

Lampanın və ya svetilnikin içinə özbaşına filtr quraşdırmağa çalışmayın: bu, şəbəkə gərginliyi ilə işdir və elektrik təhlükəsizliyini pozur. Maneə çox güclüdürsə və ya ümumi binada bir neçə mənzilə yayılırsa, elektrikçi ilə birgə yoxlama aparmaq daha doğrudur.

Zaferoğlu Elektrik Gəncədəki zavodunda Zəfər İşığı brendi altında məişət LED lampaları istehsal edir. Konkret model barədə texniki sualınız varsa, şirkətin saytındakı əlaqə formasından yazmaq olar.