IP qoruma dərəcəsi: IP20, IP44 və IP65 nə deməkdir

IP kodundakı iki rəqəm svetilnikin toz və suya qarşı nə qədər qorunduğunu göstərir. IP20, IP44 və IP65-in fərqini və hansı yerə hansının uyğun olduğunu açırıq.

Vanna otağı üçün svetilnik axtaran biri qablaşdırmada «IP44», həyət projektorunda isə «IP65» yazısı görür və təbii sual yaranır: bu rəqəmlər nə qədər fərqlidir və mənim yerim üçün hansı kifayətdir? Cavab beynəlxalq IEC 60529 standartında müəyyən edilmiş sadə sistemdədir.

İki rəqəm, iki müxtəlif təhlükə

IP hərflərindən sonra gələn birinci rəqəm bərk cisimlərdən — barmaqdan, alətdən, tozdan — qorunmanı, ikinci rəqəm isə sudan qorunmanı göstərir. Rəqəmlər bir-birindən asılı deyil: svetilnik tozdan tam qorunub, amma suya davamsız ola bilər və ya əksinə.

Birinci rəqəmin ən çox rast gəlinən qiymətləri:

• 2 — barmaq ölçüsündə (təxminən 12,5 mm-dən böyük) cisimlər içəri girə bilmir;
• 4 — 1 mm-dən qalın naqil və ya alət içəri keçmir;
• 5 — toz tam kəsilmir, amma işə mane olacaq miqdarda içəri girmir;
• 6 — gövdə tozkeçirməzdir.

İkinci rəqəm üçün əsas pillələr:

• 0 — sudan heç bir qorunma yoxdur;
• 4 — istənilən istiqamətdən sıçrayan suya davamlıdır;
• 5 — şlanqdan gələn su axınına davamlıdır;
• 6 — güclü su axınına davamlıdır;
• 7 — qısa müddətli suya batırılmaya davamlıdır.

Rəqəmin yerində «X» yazılırsa, məsələn IPX4, bu həmin göstərici üzrə sınaq aparılmadığını və ya qiymətin göstərilmədiyini bildirir, «sıfır» demək deyil.

IP20: quru otaqlar üçün

IP20 svetilnikdə barmaqla cərəyanlı hissələrə toxunmaq mümkün deyil, lakin sudan qorunma yoxdur. Qonaq otağı, yataq otağı, ofis və dəhliz kimi quru yerlərdə bu, tamamilə normaldır. Evdəki masa lampalarının, çilçıraqların və daxili plafonların çoxu məhz belədir.

Problem IP20 məhsulun rütubətli yerə aparılmasıdır. Məsələn, adi daxili plafonu hamamın duş hissəsinin üstünə və ya örtülü olmayan eyvana quraşdırsanız, buxar və damcılar gövdənin içinə düşəcək, kontaktlarda korroziya başlayacaq, ən pis halda isə qısaqapanma yaranacaq.

IP44: sıçrayan su olan yerlər

IP44 həm kiçik cisimlərdən, həm də istənilən tərəfdən sıçrayan sudan qorunma deməkdir. Bu dərəcə vanna otağının duş və vannaya yaxın hissələri, mətbəxdə lavabonun ətrafı, örtülü eyvan və giriş qapısının üstü kimi yerlər üçün geniş yayılmış seçimdir.

Vanna otaqlarında elektrik quraşdırması üçün IEC 60364-7-701 standartı otağı zonalara bölür: vannanın və duşun içi, onun birbaşa üstü və ətrafdakı müəyyən məsafə ayrı-ayrı qiymətləndirilir. Suya ən yaxın zonalarda daha yüksək qoruma və ya aşağı gərginlik tələb olunur. Hansı nöqtənin hansı zonaya düşdüyünü dəqiq bilmirsinizsə, bunu quraşdırmanı aparan elektrikçi ilə dəqiqləşdirmək lazımdır.

IP65: çöl və tozlu mühit

IP65 svetilnik tozkeçirməzdir və su axınına tab gətirir. Həyət projektorları, fasad işıqları, avtoyuma, açıq dayanacaq, anbar və emalatxana kimi tozlu və ya yağışa açıq yerlər üçün bu, məntiqli minimumdur.

Bununla belə, IP65 suya batırmağa davamlılıq demək deyil. Fəvvarə, hovuz və ya su basa biləcək çuxurlar üçün başqa, daha yüksək dərəcəli məhsullar lazımdır.

Dərəcəni necə qorumaq olar

IP dərəcəsi svetilnik zavoddan çıxdığı vəziyyətə aiddir. Quraşdırma zamanı kip bağlanmayan kabel girişi, itirilmiş rezin araqat və ya yanlış bucaqla bərkidilmiş gövdə onu faktiki olaraq aşağı sala bilər. Bir neçə qayda kömək edir:

• kabeli istehsalçının nəzərdə tutduğu kip girişdən keçirin və qaykanı sıxın;
• rezin araqatları yerində saxlayın, lampanı dəyişəndən sonra qapağı tam bağlayın;
• çöl svetilnikini mümkünsə kabel girişi aşağı baxacaq şəkildə quraşdırın ki, su kabel boyunca içəri axmasın;
• şüşədə çat və ya gövdədə deşik yaranıbsa, dərəcəyə artıq güvənməyin.

Yadda saxlamaq lazımdır ki, IP dərəcəsi adətən lampanın özünə deyil, svetilnikə aiddir. Vintli LED lampa özü qorunmur; onu rütubətdən qoruyan onun içində yerləşdiyi gövdədir.

IP kodunun demədikləri

IP dərəcəsi yalnız toz və suya aiddir. Svetilnikin zərbəyə davamlılığı ayrıca IK kodu ilə (IEC 62262 standartı) göstərilir; məsələn, idman zalı və ya yük maşınlarının girdiyi anbar üçün bu göstərici IP qədər vacib ola bilər. IP kodu həmçinin yüksək temperatura, kimyəvi maddələrə və ya buxar otağı kimi xüsusi şəraitə davamlılıq barədə məlumat vermir.

Kondensat da ayrıca mövzudur. Gecə soyuyub gündüz qızan çöl svetilnikində içəridəki hava genişlənib-daralır və nəm hava kiçik aralıqlardan içəri çəkilə bilər. Şüşənin içində damcılar görürsünüzsə, bu, kipliyin zəiflədiyinə işarədir. Belə halda svetilniki söndürüb araqatları və kabel girişini yoxlamaq lazımdır.

Zaferoğlu Elektrik-in Gəncə zavodu fərqli altlıqlı LED lampalarla yanaşı iri məkanlar üçün silindrik T formalı güclü modellər də buraxır. Konkret yer üçün lampa ilə svetilnikin uyğunluğunu şirkətin Bakı ofisindən soruşmaq olar.