12 V halogen transformatoru LED MR16 ilə işləyirmi

Köhnə halogen spotları LED MR16-ya dəyişəndə transformator problemi çıxır: titrəmə, sönmə, səs. Transformatorun növünü və düzgün həll yollarını izah edirik.

Asma tavanda onlarla kiçik halogen spot, hər birində G5.3 altlıqlı 12 voltluq MR16 lampa — on-on beş il əvvəl çox yayğın həll idi. Bu gün həmin evlərdə halogenləri LED-ə dəyişmək istəyən çoxdur, çünki halogen spotlar həm çox qızır, həm də tez yanır. Lampanı dəyişmək asandır, amma tavanın içində gizlənmiş transformator gözlənilməz problem yarada bilər.

Sistem necə qurulub

MR16 halogen lampası şəbəkənin 220–230 voltu ilə deyil, 12 voltla işləyir. Gərginliyi azaltmaq üçün hər spotun və ya bir qrup spotun yanında transformator olur. Adətən o, asma tavanın içində, svetilnikin dəliyindən əlçatan yerdə durur.

Transformatorlar iki əsas növdə olur:

• Maqnit (elektromaqnit) transformator — ağır, dəmir nüvəli və ya toroidal, sarğılı cihaz. Çıxışında 50 herslik adi dəyişən gərginlik verir.
• Elektron transformator — yüngül, plastik gövdəli kiçik blok. Əslində impuls çeviricisidir və çıxışında yüksək tezlikli gərginlik yaradır.

Transformatorun növünü onun gövdəsindəki yazıdan, çəkisindən və ölçüsündən təyin etmək olar. Elektron blokların gövdəsində adətən «electronic transformer» yazısı və güc aralığı göstərilir.

Elektron transformatorun minimal yük problemi

Halogen transformatorları müəyyən güc aralığı üçün hazırlanır. Məsələn, gövdədə «20–60 W» yazılıbsa, bu, transformatorun yalnız bu həddlər arasında sabit işləyəcəyi deməkdir. Aşağı sərhəd minimal yükdür.

Halogen lampa üçün bu, problem deyildi: bir spotun gücü çox vaxt minimal yükə bərabər və ya ondan yuxarı idi. LED MR16 lampa isə eyni işıq üçün xeyli az güc işlədir. Nəticədə transformatorun yükü onun minimal həddindən aşağı düşür və elektron blok normal işləyə bilmir.

Bunun əlamətləri tanışdır:

• lampa yanıb-sönür və ya daimi titrəyir;
• işıq bir neçə saniyə, ya da dəqiqə yanır, sonra sönür və yenidən yanır;
• lampa ümumiyyətlə yanmır;
• transformator və ya lampa zəif cızıltı çıxarır;
• LED lampa gözləniləndən tez sıradan çıxır.

Bir transformatora bir neçə spot qoşulubsa, onların ümumi gücü minimal həddə çata bilər və sistem işləyə bilər. Amma bu, təsadüfə əsaslanan həll olur və nəticə lampanın modelindən asılıdır.

Maqnit transformatorla vəziyyət

Maqnit transformatorlar adətən minimal yük tələb etmir və LED MR16 ilə daha çox hallarda işləyir. Buna baxmayaraq, bəzi məqamlar ola bilər: transformator zəif zümzümə edə bilər, çıxış gərginliyi az yükdə nominaldan bir qədər yüksək olur, bəzi LED lampaların drayveri isə belə transformatorla titrəmə verir. Yenə də lampanın qablaşdırmasında transformatorlarla uyğunluq barədə məlumat varsa, ona baxmaq lazımdır.

Düzgün həll yolları

Ən etibarlı variantlar bunlardır:

• Transformatoru LED drayveri ilə əvəz etmək. 12 volt sabit gərginlik verən LED qida bloku minimal yük tələb etmir və LED lampalar üçün nəzərdə tutulub. Bir blok bir neçə spotu qidalandıra bilər; onun gücü lampaların ümumi gücündən müəyyən ehtiyatla böyük seçilir.
• 230 voltluq sistemə keçmək. Spotların patronunu GU10 patronu ilə əvəz edib şəbəkə gərginliyində işləyən GU10 lampalar qoymaq. Bu halda transformator tamamilə sökülür və tavan içində bir cihaz azalır. Naqil işləri ixtisaslı elektrik tərəfindən görülməlidir.
• Uyğunluğu təsdiqlənmiş lampa seçmək. Bəzi LED MR16 lampaların qablaşdırmasında elektron transformatorlarla işləyə bildiyi göstərilir. Bu, sistemi dəyişmədən çıxış yoludur, amma hər transformator modeli ilə nəticə eyni olmaya bilər.

LED-ə keçid nə qazandırır

Halogen MR16 lampası enerjinin böyük hissəsini istilik kimi verir, dixroik reflektoru isə istiliyin bir hissəsini arxaya, yəni tavanın içinə ötürür. Uzun illər belə işləmiş spotlarda patronların kövrəkləşməsi, naqil izolyasiyasının sərtləşməsi, asma tavan materialının ətrafında saralma tez-tez görünür. LED lampaya keçid bu istilik yükünü xeyli azaldır.

Halogen sistemində transformatorun özü də enerji itirir və qızır. Onu LED qida bloku ilə əvəz etmək və ya GU10-a keçmək tavan içindəki istilik mənbələrinin sayını azaldır. Eyni işıq üçün daha az güc lazım olduğundan elektrik sərfiyyatı da aşağı düşür.

Keçidi planlayarkən işığın xarakterini də nəzərə alın. Halogen spotların dar və ya geniş şüa bucağı olurdu və otaqdakı işıq ləkələri buna görə formalaşırdı. LED lampa seçərkən qablaşdırmada şüa bucağına baxmaq əvvəlki işıq mənzərəsini qorumağa kömək edir.

Keçid zamanı yoxlama siyahısı

• Tavandakı transformatorlardan birini açıb növünü və güc aralığını yazın.
• Bir transformatora neçə spotun qoşulduğunu müəyyən edin.
• Əvvəlcə bir-iki spotda sınaq edin, titrəmə və sönmə olub-olmadığına bir neçə gün baxın.
• Transformatorların çoxu köhnədirsə, onları LED bloku ilə dəyişməyi və ya GU10-a keçməyi düşünün.
• Halogen spotların uzunmüddətli qızmasından patron və naqillərin izolyasiyası zədələnib-zədələnmədiyinə baxın.

Zəfər İşığı kataloqunda G5.3 və GU10 altlıqlı spot lampalar, həmçinin istiqaməti tənzimlənən 3D spot var. Zaferoğlu Elektrik-in saytında bu modellərin təsvirini oxuyub tavanınızdakı sistemə uyğun olanı seçmək mümkündür.