LED lampa niyə vaxtından əvvəl xarab olur

Uzunömürlü sayılan LED lampa bəzən bir neçə aydan sonra sönür. Tez sıradan çıxmanın əsas səbəblərini və onları evdə necə aşkar etməyi sıralayırıq.

LED lampaya keçən çoxlarının gözləntisi belədir: bir dəfə quraşdırdım, illərlə unutdum. Sonra eyni çilçıraqda lampalar bir-birinin ardınca sönməyə başlayır və LED texnologiyasına inam sarsılır. Halbuki vaxtından əvvəl sıradan çıxmanın arxasında çox vaxt konkret, aşkar edilə bilən səbəb dayanır və bu səbəb həmişə lampanın özündə olmur.

LED lampada nə xarab olur

LED lampa bir neçə hissədən ibarətdir: işıq verən kristallar, onların oturduğu lövhə, istiliyi çıxaran gövdə və şəbəkə gərginliyini LED üçün uyğun cərəyana çevirən drayver. Praktikada kristalların özü nadir hallarda birdən sıradan çıxır. Ən zəif halqa adətən drayverdir: onun tərkibindəki elektrolit kondensatorlar, kiçik tranzistorlar və lehim birləşmələri istiliyə, gərginlik zərbələrinə və nəmə həssasdır.

Lampa sönəndə onu açıb baxmağa ehtiyac yoxdur, amma xarab olmanın necə baş verdiyi səbəb barədə ipucu verir:

• lampa birdən, heç bir əlamət olmadan sönübsə, çox vaxt drayverdə komponent yanıb;
• əvvəlcə titrəmə, sonra sönmə müşahidə olunubsa, kondensator köhnəlib;
• işığın bir hissəsi sönüb, lövhədə qara nöqtə görünürsə, ayrı bir kristal sıradan çıxıb;
• lampa isinəndə sönüb, soyuyanda yenidən yanırsa, istilik qoruması və ya zəif lehim birləşməsi işə düşür.

Birinci səbəb: istilik

LED-in ən böyük düşməni hərarətdir. Kiçik qapalı plafon, tavana gömülmüş və üstü izolyasiya ilə örtülmüş svetilnik, dar abajur — bunların hamısında lampa öz istiliyini ətrafa verə bilmir. Drayverin komponentləri daha yüksək temperaturda işləyir və daha tez köhnəlir.

Əgər eyni svetilnikdə lampalar tez-tez sönürsə, amma eyni model başqa yerdə uzun müddət işləyirsə, problem demək olar ki, həmişə istilikdədir. Belə yerdə daha az güclü lampa seçmək, qapalı svetilnikdə işləməyə icazəsi olan model axtarmaq və ya svetilnikin özünü dəyişmək lazımdır.

Yay aylarında vəziyyət daha da ağırlaşır. Kondisionersiz otaqda tavan yaxınlığında hava onsuz da isti olur, üst mərtəbələrdə və dam altındakı otaqlarda isə tavanın içi günəşdən qızır. Eyni lampa qışda problemsiz işləyib, yayda sönməyə başlayırsa, bu, istilik ehtiyatının sərhəddə olduğunu göstərir.

Başqa tipik hal lampaların bir-birinə çox yaxın durmasıdır. Çoxqollu çilçıraqda lampalar sıx yerləşəndə hər biri qonşusunu da qızdırır. Belə svetilnikdə bir az aşağı güclü lampalarla eyni ümumi işığı almaq adətən mümkündür və bu, bütün lampalar üçün daha rahat iş şəraiti yaradır.

İkinci səbəb: şəbəkə

Gərginlikdəki qısa, amma güclü sıçrayışlar drayver üçün zərbədir. Onlar ildırım zamanı, güclü cihazlar söndürülüb-yandırılanda, elektrik kəsiləndən sonra işıq geri qayıdanda yarana bilər. Bir sıçrayış lampanı dərhal yandırmaya bilər, amma təkrarlanan zərbələr komponentləri tədricən zəiflədir.

Əlamət belədir: evdə eyni vaxtda müxtəlif otaqlarda lampalar sönür, bəzən digər elektron cihazlarda da nasazlıq olur. Bu halda problemi lampa ilə yox, elektrik lövhəsində həll etmək lazımdır.

Üçüncü səbəb: patron, açar və dimmer

Lampa zəif kontaktla oturubsa, kontakt nöqtəsində kiçik qığılcımlar və istilik yaranır. Bu, həm lampanın altlığını, həm də drayveri zədələyir. Köhnə, qaralmış və ya plastik hissəsi əyilmiş patronlarda bu, tez-tez rast gəlinir.

Tənzimlənməyən lampanın dimmerə qoşulması və ya işıqlı açarın söndürülmüş vəziyyətdə drayveri daimi olaraq azca yükləməsi də ömrü qısaldır. Bu hallarda lampa işləyir, amma drayver nəzərdə tutulmadığı rejimdə çalışır.

Dördüncü səbəb: nəm və yanlış yer

Vanna otağında, eyvanda, qarajda və ya çöldə işlədilən adi lampanın içinə nəm daxil olur. Kondensasiya kontaktları oksidləşdirir, lövhədə korroziya yaradır. Bu yerlər üçün svetilnikin özü qoruyucu olmalı, lampa isə şəraitə uyğun seçilməlidir.

Titrəyişli yerlər — məsələn, ventilyatorun, qapının və ya dəzgahın yaxınlığı — lehim birləşmələrinə də təsir edir. Daimi silkələnmə mikroskopik çatlar yaradır və lampa bir gün sönür.

Evdə diaqnostika üçün yoxlama siyahısı

Növbəti lampanı almazdan əvvəl bu suallara cavab verin:

• Sönən lampalar eyni svetilnikdəmi? Bəli — svetilnikin istiliyinə və patronuna baxın.
• Müxtəlif otaqlarda eyni vaxtdamı sönür? Bəli — şəbəkəni elektrikə yoxlatdırın.
• Xətdə dimmer və ya işıqlı açar varmı? Bəli — uyğunluğu yoxlayın.
• Lampa nəmli və ya titrəyişli yerdədirmi? Bəli — svetilnikin şəraitə uyğunluğuna baxın.
• Patronda qaralma, əriyən plastik varmı? Bəli — patronu dəyişin.
• Qablaşdırmada istehsalçının adı və ünvanı yazılıbmı? Yox — belə məhsuldan uzaq durmaq daha yaxşıdır.

Səbəbi aradan qaldırmadan lampanı dəyişmək yalnız eyni nəticəni təkrarlamaq deməkdir. Bir dəfə patronu təzələmək və ya svetilnikin havalanmasını yaxşılaşdırmaq çox vaxt problemi birdəfəlik həll edir.

Zaferoğlu Elektrik Gəncədə, keçmiş tikiş fabrikinin ərazisində yaradılmış zavodda Zəfər İşığı lampalarını istehsal edir. Müxtəlif soketli və formalı modellərlə saytdakı kataloqda tanış olmaq mümkündür.