Lampa üzərindəki «220–240 V» və «110–240 V» yazısı

Lampa üzərindəki gərginlik aralığı onun hansı şəbəkədə normal işləyəcəyini göstərir. «220–240 V» və «110–240 V» arasındakı fərqi və praktik nəticələrini izah edirik.

Lampanın altlığında və ya qablaşdırmasında vatt və soket kodundan başqa bir yazı da olur: «220–240 V~ 50/60 Hz» və ya «AC 110–240 V». Çoxları buna fikir vermir, çünki evdəki bütün lampalar onsuz da eyni rozetkaya, eyni şəbəkəyə qoşulur. Amma bu aralıq lampanın gərginlik dəyişkənliyinə necə reaksiya verəcəyini və harada istifadə oluna biləcəyini göstərir.

Şəbəkə gərginliyi haqqında qısa məlumat

Azərbaycanda, Avropada və bir çox başqa ölkədə evlərə verilən elektrik 220–230 volt və 50 hers standartına əsaslanır. ABŞ, Kanada və bəzi başqa ölkələrdə isə şəbəkə təxminən 120 volt və 60 herslə işləyir. Yaponiyada daha aşağı, 100 voltluq şəbəkə var.

Lampa üzərindəki «50/60 Hz» yazısı onun hər iki tezlikli şəbəkədə işləyə bildiyini göstərir. Müasir LED drayverləri üçün tezlik fərqi adətən əhəmiyyətli deyil, amma yalnız «50 Hz» göstərilən məhsulu başqa tezlikli şəbəkədə işlətmək istəyirsinizsə, bunu istehsalçıdan dəqiqləşdirmək daha doğrudur.

Nominal gərginlik «ideal» dəyərdir. Real şəbəkədə gərginlik gün ərzində dəyişir: axşam yükü artanda bir qədər düşür, gecə isə qalxa bilər. Transformatordan uzaq yerləşən evlərdə, kənd və bağ evlərində bu dəyişkənlik daha böyük olur.

«220–240 V» nə deməkdir

Bu yazı lampanın 220, 230 və 240 voltluq şəbəkələr üçün nəzərdə tutulduğunu göstərir. Belə lampa Azərbaycan şəbəkəsi üçün tam uyğundur. Aralığın özü o demək deyil ki, 219 voltda lampa dərhal sönəcək: istehsalçılar şəbəkədəki adi dəyişkənliyi nəzərə alırlar. Lakin gərginlik aralıqdan xeyli aşağı düşəndə və ya yuxarı qalxanda lampa normal rejimdən çıxır.

Belə lampanı 120 voltluq şəbəkəyə qoşsanız, o ya çox zəif yanacaq, ya titrəyəcək, ya da ümumiyyətlə işə düşməyəcək. Səfərdən gətirilən və ya xaricdən sifariş edilən lampa üçün bunu yadda saxlamaq lazımdır — əks istiqamətdə, 120 voltluq lampanı 230 voltluq şəbəkəyə qoşmaq isə onu tez sıradan çıxara və təhlükəli qızmaya səbəb ola bilər.

«110–240 V»: geniş diapazonlu drayver

Bu yazı lampanın içində geniş gərginlik aralığında işləyə bilən drayver olduğunu göstərir. Belə drayver giriş gərginliyi dəyişsə də LED-lərə verilən cərəyanı sabit saxlamağa çalışır. Nəticədə lampa həm Amerika, həm də Avropa tipli şəbəkədə eyni parlaqlıqla yanır.

Ev üçün geniş diapazonun praktik faydası gərginliyin tez-tez düşdüyü yerlərdə özünü göstərir. Axşamlar gərginliyin nəzərəçarpacaq dərəcədə azaldığı bağ evində dar aralıqlı sadə lampa zəifləyə və titrəyə bilər, geniş diapazonlu isə işığı sabit saxlamağa daha qadirdir.

Bununla belə, «110–240 V» yazısı avtomatik olaraq daha yaxşı lampa demək deyil. O, yalnız drayverin giriş aralığını təsvir edir; titrəmə, işıq keyfiyyəti və davamlılıq başqa amillərdən asılıdır.

Gərginlik aralıqdan çıxanda

Aşağı gərginlik. Sadə drayverli lampalarda işıq zəifləyir, bəzən titrəmə başlayır, işəsalma gecikir. Sabit cərəyanlı drayverlərdə parlaqlıq müəyyən həddə qədər dəyişmir, sonra lampa birdən sönüb-yanmağa başlayır.

Yüksək gərginlik. Drayverin hissələri, xüsusən kondensatorlar əlavə yük altında işləyir və qızır. Qısa müddətli artım adətən izsiz keçir, amma gərginlik uzun müddət yüksək qalırsa, lampalar bir-birinin ardınca sıradan çıxa bilər.

İmpulslu sıçrayışlar. İldırım, iri mühərriklərin qoşulub-açılması və ya şəbəkədə qəzadan sonra gələn qısa, yüksək sıçrayışlar drayverə zərər vura bilər. Bir çox lampada buna qarşı sadə qoruma elementi olur, lakin onun imkanları məhduddur.

Evdə lampalar tez-tez və birlikdə yanırsa, səbəbi lampada deyil, şəbəkədə axtarmaq lazımdır. Gərginliyi elektrikçiyə müxtəlif saatlarda ölçdürmək, lazım gələrsə stabilizator və ya gərginlik relesi haqqında düşünmək məntiqlidir.

Aşağı gərginlikli lampalarla qarışdırmayın

Bəzi spot lampalar, məsələn, G5.3 altlıqlı modellər həm 12 voltluq, həm də şəbəkə gərginliyi üçün buraxılır. Onlar görünüşcə demək olar ki, eynidir. Üzərində «12 V» yazılan lampanı birbaşa şəbəkəyə qoşmaq onu dərhal yandırar, şəbəkə lampasını isə 12 voltluq transformatora qoşsanız, o yanmayacaq. Spot dəyişərkən köhnə lampanın üzərindəki gərginliyi mütləq yoxlayın.

Alışdan əvvəl yoxlama

• Lampa üzərindəki aralıq yaşadığınız ölkənin şəbəkəsinə uyğundurmu?
• Evdə gərginlik tez-tez düşürsə, geniş aralıqlı drayver fayda verərmi?
• Spot lampalarda köhnə lampanın 12 volt, yoxsa şəbəkə gərginliyi üçün olduğunu yoxlamısınızmı?
• Tezlik (50/60 Hz) göstərilibmi?

Zəfər İşığı lampaları Azərbaycan şəbəkəsi üçün Zaferoğlu Elektrik-in Gəncədəki zavodunda istehsal olunur. Konkret modelin texniki yazısı ilə bağlı sualınızı şirkətə sorğu formasından göndərə bilərsiniz.