Ağıllı (Wi-Fi) lampalar: adi LED lampadan fərqi

Ağıllı lampa içində radio modulu olan LED lampadır. Nəyi əlavə verdiyini, hansı şərtlər tələb etdiyini və harada adi lampanın daha məntiqli olduğunu izah edirik.

Telefonla idarə olunan lampa ilk baxışdan tamam başqa məhsul kimi görünür, amma içini açsanız, tanış mənzərə görərsiniz: eyni LED çiplər, eyni drayver, eyni soket. Fərq bir kiçik lövhədədir — lampaya əmrləri qəbul edən radio modulu. Bütün üstünlüklər də, bütün yeni problemlər də məhz bu moduldan qaynaqlanır.

İçində nə dəyişir

Adi LED lampanın sxemi sadədir: şəbəkə gərginliyi drayverə gəlir, drayver onu LED-lər üçün uyğun cərəyana çevirir, açar bağlananda lampa yanır, açılanda sönür. Ağıllı lampada drayverin yanında mikrokontroller və antenalı radio çipi olur. Bu çip Wi-Fi, Bluetooth, Zigbee və ya son illərdə yayılan Matter standartı ilə işləyə bilər.

Nəticədə lampa iki cür rejimdə yaşayır. İşıq sönük olanda belə, elektrik gəlir və modul şəbəkəni «dinləyir» ki, əmr gələndə dərhal reaksiya versin. Yəni ağıllı lampa sönük vəziyyətdə də az miqdarda enerji işlədir. Bir lampa üçün bu, gözə çarpmır, amma evdə onlarla belə lampa olarsa, gözləmə rejimindəki sərfiyyatı nəzərə almaq lazımdır.

Rəng imkanları da fərqli qurulur. Sadə ağıllı lampalarda yalnız parlaqlıq dəyişir. «Tunable white» adlanan modellərdə isti və soyuq ağ LED-lər ayrıca idarə olunur, qarışdırılaraq aralıq çalar alınır. Rəngli modellərdə əlavə olaraq qırmızı, yaşıl və göy çiplər olur.

Divar açarı ilə münasibət

Ağıllı lampa ilə bağlı ən çox rast gəlinən çaşqınlıq budur: kimsə adət üzrə divar açarını söndürür, sonra telefondan lampanı yandırmaq alınmır. Səbəb sadədir — açar lampaya gedən elektriki kəsib, modul işləmir. Bu vəziyyətdə tətbiq lampanı «əlçatmaz» göstərir.

Praktik həll yolları:

• açarı daim yanılı saxlamaq və ailə üzvlərinə bunu izah etmək;
• açarın üstünə onu təsadüfən söndürməyə mane olan qapaq qoymaq;
• lampa ilə eyni sistemdə işləyən simsiz düymədən istifadə etmək.

Ağıllı lampanı adi dimmerə qoşmaq da düzgün deyil. Dimmer gərginliyin formasını kəsir, lampa isə parlaqlığı özü idarə etmək üçün sabit qidalanma gözləyir. Nəticədə titrəmə, modulun yenidən başlaması və ya drayverin zədələnməsi mümkündür.

Şəbəkədən asılılıq

Wi-Fi lampa ev routerinə qoşulur və çox vaxt istehsalçının bulud serverindən keçir. Bu, bir neçə məqam yaradır. Router uzaqdadırsa və ya arada beton divar varsa, lampa vaxtaşırı əlaqəni itirir. Metal abajur və qapalı metal plafon siqnalı əlavə zəiflədir. Bir çox Wi-Fi lampa yalnız 2,4 GHz diapazonunda işləyir, ona görə router ayarlarında bu diapazonun aktiv olduğunu yoxlamaq lazımdır.

İnternet kəsiləndə bəzi sistemlər yerli şəbəkədə işləməyə davam edir, bəziləri isə tətbiqdən idarəni tamamilə itirir. Zigbee və Matter kimi protokollar əmrləri evin içində ötürməyə daha çox yönəlib, amma adətən ayrıca mərkəzi qurğu və ya uyğun körpü tələb edir.

Təhlükəsizlik tərəfi də var: internetə qoşulan hər cihaz kimi, lampanın proqram təminatı yenilənməlidir. Uzun müddət yenilənməyən, istehsalçısı dəstəyi dayandırmış modellər şəbəkədə zəif nöqtəyə çevrilə bilər.

İstilik və etibarlılıq

Radio modulu və mikrokontroller drayverin yanında, lampanın ən isti hissəsində yerləşir. Qapalı plafonda, yuxarıya baxan patronda və ya yay istisində lampa daha çox qızır, elektronika da bundan təsirlənir. Adi LED lampada nasazlığa səbəb ola biləcək komponentlər azdır; ağıllı lampada isə buna radio hissəsi də əlavə olunur. Buna görə istehsalçının «qapalı svetilnikdə istifadə etməyin» kimi xəbərdarlıqlarına ağıllı modellərdə xüsusilə diqqət yetirmək lazımdır.

Nə vaxt həqiqətən lazımdır

Ağıllı lampa bəzi vəziyyətlərdə real rahatlıq verir:

• yataq otağında işığı yataqdan qalxmadan söndürmək və ya səhər tədricən yandırmaq;
• evdə olmayanda işığın cədvəl üzrə yanıb-sönməsi;
• açar yerinin narahat olduğu, amma elektrik xəttini dəyişmək istəmədiyiniz otaq;
• axşam saatlarında isti, gündüz neytral işıq istəyən iş guşəsi.

Dəhliz, anbar, vanna otağı, qaraj kimi yerlərdə isə açar kifayət edir. Burada adi LED lampa daha sadə, daha az asılı və təmirdə daha rahatdır: yanıb, dəyişdirdiniz, vəssalam — nə tətbiq, nə yenidən qoşulma.

Seçməzdən əvvəl bu sualları özünüzə verin:

• lampa hansı protokolla işləyir və bunun üçün ayrıca körpü lazımdırmı;
• routerin siqnalı həmin otağa çatırmı;
• divar açarını kim, nə qədər tez-tez istifadə edir;
• svetilnik açıqdır, yoxsa qapalı;
• evdə artıq başqa ağıllı sistem varsa, lampa onunla uyğundurmu.

Zaferoğlu Elektrik Gəncədəki zavodunda Zəfər İşığı brendi ilə adi, radio modulu olmayan LED lampalar istehsal edir. Uzaqdan idarə tələb olunmayan otaqlar üçün E27 və E14 altlıqlı modellərə şirkətin kataloqunda baxmaq olar.