Elektrik kəsiləndə işıq: UPS və generatorla LED

Elektrik kəsilməsi zamanı evdə və ya kiçik ofisdə işığı saxlamaq üçün UPS və generator seçimi, LED yükünün hesabı və tez-tez edilən səhvlər.

Elektrik kəsiləndə ilk axtarılan şey işıqdır. Telefon fənəri qısa müddət kömək edir, amma kəsinti saatlarla davam edirsə, evdə və ya kiçik iş yerində normal həyatı davam etdirmək üçün daha etibarlı həll lazımdır. Ən yayğın iki variant UPS (fasiləsiz qida mənbəyi) və generatordur. LED işıqlandırma hər ikisi ilə yaxşı işləyir, amma bir neçə texniki incəliyi bilmək lazımdır.

İşıqlandırma üçün LED niyə həlledicidir

Ehtiyat enerji mənbəyi həmişə məhduddur: UPS-in akkumulyatoru, generatorun gücü və yanacaq çəni. İşıq yükü nə qədər kiçik olsa, eyni avadanlıq o qədər uzun işləyir. Beş otaqda 60 vattlıq közərmə lampaları 300 vatt yük yaradır; eyni otaqlarda hər biri 8 vatt olan LED lampalar isə 40 vatt. Birinci halda kiçik UPS on dəqiqələrlə, ikinci halda saatlarla dözə bilər. Buradakı güclər hesab nümunəsidir.

Ona görə də ehtiyat enerji sistemi planlaşdırılırsa, əvvəlcə evdə köhnə lampaların qalıb-qalmadığını yoxlamaq, sonra avadanlığın ölçüsünə qərar vermək lazımdır.

UPS: nə qədər işləyəcək

UPS-lərin üzərində güc adətən iki cür yazılır: VA (volt-amper) və W (vatt). Məişət modellərində vatt rəqəmi VA-dan az olur. Yükü hesablayarkən vatt rəqəminə baxın və onu tam doldurmayın.

İş müddətini təxmini hesablamaq üçün akkumulyatorun enerjisini bilmək lazımdır. Kiçik ofis UPS-lərində adətən 12 voltluq, 7–9 amper-saatlıq bir akkumulyator olur: təxminən 80–100 vatt-saat. İnvertorun itkilərini və akkumulyatorun tam boşaldılmamalı olduğunu nəzərə alsaq, istifadə oluna bilən enerji bunun xeyli hissəsidir. 40 vattlıq LED yükü belə UPS-dən bir saata yaxın işləyə bilər; 300 vattlıq közərmə yükü isə onu çox tez boşaldar və ya ümumiyyətlə həddən artıq yük xətası verər.

Uzun kəsintilər üçün xarici akkumulyator qoşula bilən UPS-lər və ya "invertor + akkumulyator" sistemləri daha uyğundur.

Sinus forması və titrəmə

UPS və invertorlar akkumulyatorun sabit cərəyanını dəyişən cərəyana çevirir. Ucuz modellərin çıxışı təmiz sinus deyil, pilləli ("modifikasiya olunmuş") formadadır. Kompüter bloku belə gərginliyə adətən dözür, amma bəzi LED lampalar bu halda:

• gözə görünən titrəmə verə bilər;
• zəif vızıldaya bilər;
• drayverin qızması səbəbindən daha tez sıradan çıxa bilər.

Bu, hər lampada baş vermir, ona görə də əvvəlcədən sınaq ən yaxşı yoxlamadır: elektrik varkən UPS-i şəbəkədən ayırın və lampaların akkumulyator rejimində necə işlədiyinə baxın. İşıqlandırma üçün xüsusi alınan sistemdə təmiz sinus çıxışlı model seçmək daha təhlükəsizdir.

Generator: gərginlik və yük

Benzin və dizel generatorları uzun kəsintilər üçün uyğundur, amma onların çıxış gərginliyi şəbəkə qədər stabil deyil. Yük dəyişdikcə — məsələn, soyuducunun kompressoru işə düşəndə — gərginlik və tezlik qısa müddətə tərpənir. LED lampalarda bu, qısa titrəmə kimi görünə bilər. Keyfiyyətli drayverli lampalar belə dəyişikliklərə yaxşı dözür.

Bir neçə vacib qayda:

• Generatorun gücünü yalnız işıq üçün deyil, eyni vaxtda işləyəcək bütün cihazlara görə seçin; kompressorlu cihazların işə düşmə cərəyanı nominal gücdən qat-qat böyük olur.
• İnvertor tipli generatorlar daha stabil gərginlik verir və elektronika üçün daha uyğundur.
• Generatoru heç vaxt qapalı yerdə, qaraj və ya zirzəmidə işlətməyin — işlənmiş qazda dəm qazı var.

Evə qoşulma: təhlükəsizlik birinci

Generatoru və ya böyük invertoru evin şəbəkəsinə uzatma kabeli ilə rozetkadan "geri" qoşmaq çox təhlükəlidir. Elektrik gələndə şəbəkə ilə generator arasında qısaqapanma yaranır, xətdə işləyən elektrik montyorları isə gözlənilmədən gərginlik altında qala bilər. Düzgün yol elektrik ustasının quraşdırdığı keçid açarıdır: o, evi ya şəbəkəyə, ya da generatora qoşur, heç vaxt ikisinə birdən.

Daha sadə yanaşma da var: yalnız bir neçə vacib nöqtə üçün ayrıca "ehtiyat xətti" — məsələn, mətbəx, dəhliz və bir otaq — çəkmək. Bu halda kiçik UPS və ya generator bütün evi yox, yalnız həmin işıqları təmin edir.

Kəsintiyə hazırlıq siyahısı

• Ehtiyat enerjiyə qoşulacaq işıq nöqtələrini seçin və onlarda LED lampa olduğuna əmin olun.
• UPS-i ildə bir-iki dəfə akkumulyator rejimində sınayın; akkumulyatorlar zamanla tutumunu itirir.
• Generatoru mövsümdən əvvəl işə salıb yoxlayın, yanacağı təhlükəsiz yerdə saxlayın.
• Evdə şarjlı fənər və ya avtonom təhlükəsizlik işığı saxlayın — hər ehtimala qarşı.

Ehtiyat sisteminə qoşulacaq nöqtələrdə şəbəkə gərginliyi üçün Zəfər İşığı LED lampalarından istifadə etmək olar; onlar Gəncədə Zaferoğlu Elektrik zavodunda istehsal olunur və kataloqda soket və güc üzrə təqdim olunub.