Vanna otağında elektrik zonaları: hansı svetilnik harada olar

Vanna otağı zonalara bölünür və hər zonada svetilnikin qoruma dərəcəsinə tələb fərqlidir. Zona 0, 1 və 2-nin sərhədləri, IP kodu və quraşdırma məsləhətləri.

Vanna otağında su, buxar və metal santexnika bir yerə toplanır, insan isə çox vaxt yaş və yalın ayaqla olur. Dəri nəm olanda bədənin elektrik müqaviməti azalır və quru şəraitdə hiss olunmayacaq cərəyan burada təhlükəli ola bilər. Bu səbəbdən vanna otağına elektrik təhlükəsizliyi baxımından ayrıca yanaşılır: otaq sudan uzaqlığa görə zonalara bölünür və hər zonada quraşdırıla bilən avadanlığa fərqli tələblər qoyulur. Beynəlxalq səviyyədə bu yanaşmanın əsası IEC 60364-7-701 standartıdır; bir çox ölkənin milli qaydaları ona əsaslanır, amma detallarda fərqlər ola bilər.

Zonalar necə müəyyən edilir

Aşağıdakı təsvir ümumi prinsipi göstərir. Konkret ölçülər standartın versiyasından və yerli normalardan asılı olaraq dəyişə bilər.

• Zona 0 — vannanın və ya duş altlığının daxili həcmi, yəni suyun birbaşa toplandığı yer.
• Zona 1 — zona 0-ın üstündəki həcm: vanna və ya duş altlığının kənarları boyunca döşəmədən təxminən 2,25 m hündürlüyə qədər. Altlığı olmayan duşda bu zona su çıxışı ətrafında müəyyən radiusla hesablanır.
• Zona 2 — zona 1-in kənarından üfüqi istiqamətdə təxminən 0,6 m enində zolaq, eyni hündürlüyə qədər.
• Zonalardan kənar hissə — otağın qalan sahəsi, həmçinin zona 1 və 2-nin üstündəki tavan hissəsi.

Sabit arakəsmə, şüşə duş divarı və ya divar çıxıntısı zonanın sərhədini dəyişə bilər, çünki su sıçrayışını məhdudlaşdırır. Bunu yerində qiymətləndirmək elektrikin işidir.

IP kodu: rəqəmlər nəyi göstərir

Svetilnikin qoruma dərəcəsi IP hərflərindən sonra iki rəqəmlə yazılır. Birinci rəqəm bərk cisimlərə və toza, ikinci rəqəm suya qarşı qorumanı göstərir. Rəqəm əvəzinə «X» yazılıbsa, həmin göstərici üzrə qiymətləndirmə aparılmayıb.

Vanna otağı üçün əsas məna daşıyan ikinci rəqəmdir:

• IPX4 — hər istiqamətdən su sıçrayışına qarşı qoruma;
• IPX5 — hər istiqamətdən su şırnağına qarşı qoruma;
• IPX7 — müəyyən dərinliyə və müddətə qısamüddətli batırılmaya qarşı qoruma.

Məsələn, IP44 svetilnik 1 mm-dən böyük bərk hissəciklərdən və su sıçrayışlarından qorunur, IP65 isə tozdan tam və su şırnağından qorunur. Rəqəm böyüdükcə qoruma artır, amma bu, svetilnikin istənilən zonaya qoyula biləcəyi demək deyil — istehsalçının göstərişləri də nəzərə alınmalıdır.

Zonalar üzrə tipik tələblər

Standart və milli qaydalar əsasında adətən belə yanaşma tətbiq olunur:

• Zona 0: yalnız bu zona üçün xüsusi nəzərdə tutulmuş, təhlükəsiz çox aşağı gərginlikdə (SELV) işləyən avadanlıq; qida mənbəyi zonalardan kənarda yerləşir. Tipik tələb IPX7-dir. Adi tavan və ya divar svetilniki burada yerləşdirilmir.
• Zona 1: ən azı IPX4, təmizləmə zamanı su şırnağı istifadə olunan yerlərdə IPX5. Burada yalnız istehsalçının bu şərait üçün uyğun saydığı, sabit quraşdırılan svetilniklər qoyulur.
• Zona 2: tipik olaraq ən azı IPX4.
• Zonalardan kənar: xüsusi IP tələbi olmaya bilər, amma buxarın çox olduğu vanna otağında IP44 svetilnik praktik seçimdir.

Bundan əlavə, vanna otağındakı dövrələrin 30 mA-dən çox olmayan həssaslıqlı qalıq cərəyan qoruyucu açarı (diferensial avtomat, UZO) ilə qorunması standartın əsas tələblərindəndir. Açarlar və rozetkalar üçün də zonalara görə ayrıca məhdudiyyətlər var.

Lampa yox, svetilnik qorunur

IP dərəcəsi bütöv svetilnikə aiddir: gövdə, möhürləyici halqa, şüşə və kabel girişi birlikdə suyun içəri keçməsinin qarşısını alır. Adi lampanın «nəmə davamlı» olduğunu düşünmək açıq patronlu svetilniki vanna otağına uyğun etmir. Eyni şəkildə, IP44 spot çərçivəsində lampa dəyişilərkən möhürləyici halqa və ya qoruyucu şüşə yerinə qaytarılmasa, qoruma itir.

Asma və gərmə tavanların arxasında da rütubət toplana bilər. Buna görə drayverlərin, transformatorların və qoşulma qutularının orada yerləşməsi planlaşdırılarkən nəm faktoru nəzərə alınmalıdır.

Quraşdırmadan əvvəl yoxlama siyahısı

• Svetilnikin qutusunda və ya etiketində IP dərəcəsi və vanna otağı üçün uyğunluq göstərilibmi?
• Svetilnikin yeri hansı zonaya düşür — məsafəni vannanın və duşun faktiki kənarından ölçün.
• Xətt diferensial qoruma ilə təchiz olunubmu?
• Aşağı gərginlikli sistemdə transformator və ya drayver zonalardan kənardadırmı?
• Kabel girişləri möhürlənibmi, svetilnikin qapağı tam bağlanırmı?
• İş ixtisaslı elektrik tərəfindən, yerli qaydalara uyğun görülürmü?

Qoruma dərəcəsi düzgün seçilmiş spot svetilniklərdə GU10 və G5.3 altlıqlı lampalar geniş istifadə olunur. Zaferoğlu Elektrik bu altlıqlarda Zəfər İşığı LED lampaları da istehsal edir, lakin lampanın özü svetilnikin nəmə qarşı qorumasını əvəz etmir.