Dəniz kənarında svetilniklər: duzlu hava və korroziya

Sahil zonasında duzlu hava adi küçə svetilnikini bir neçə mövsümdə sıradan çıxara bilər. Material, örtük, bərkitmə və qulluq seçimi üçün praktik bələdçi.

Xəzər sahilindəki bağ evində, bulvar kafesində və ya dənizə baxan eyvanda quraşdırılan svetilniklər şəhər içindəkilərdən fərqli sınaqdan keçir. Dəniz küləyi damcı və buxar şəklində duz gətirir, bu duz metal səthlərə çökür və nəmlə birlikdə korroziyanı sürətləndirir. Nəticədə gövdədə qabarcıqlar, bərkitmə vintlərində pas, içəridə isə qaralmış kontaktlar yaranır.

Duz korroziyanı necə sürətləndirir

Metalın paslanması üçün nəm və oksigen lazımdır. Duz bu prosesə iki yolla kömək edir. Birincisi, duz kristalları havadan nəm çəkir və səth quru görünsə belə, onun üzərində nazik elektrolit təbəqəsi saxlayır. İkincisi, xlorid ionları alüminium və paslanmayan poladın təbii qoruyucu oksid qatını yerli olaraq dağıdır. Nəticədə nöqtəvi korroziya yaranır: xaricdən kiçik ləkə kimi görünən yer içəridə dərin çuxura çevrilir.

Fərqli metallar birləşən yerlərdə — məsələn, alüminium gövdədə adi polad vint — duzlu nəm qalvanik korroziyanı da gücləndirir. Bu zaman daha aktiv metal, adətən alüminium, vintin ətrafında sürətlə dağılır.

Gövdə materialı və örtük

Sahil zonası üçün svetilnik seçərkən bu məqamlara baxın:

• Alüminium gövdə mütləq keyfiyyətli örtüklə olmalıdır — adətən toz boya və ya anodlaşdırma. Örtükdə çat, cızıq olan yerdən korroziya başlayır.
• Paslanmayan polad fərqli markalarda olur. Molibden əlavə edilmiş markalar, məsələn, 316 tipli polad, xlorid mühitinə adi 304 tipindən daha davamlıdır.
• Polikarbonat və digər plastik gövdələr paslanmır, amma günəşə davamlı olmayan plastik sahildəki güclü ultrabənövşəyi altında saralır və kövrəkləşir.
• Korroziyaya davamlılığı standart üzrə göstərilən örtüklər var; ISO 12944 standartı mühitləri korroziya aqressivliyinə görə kateqoriyalara bölür və dəniz sahili yüksək kateqoriyalara aiddir. İstehsalçı bu barədə məlumat verirsə, ona üstünlük verin.

Bərkitmə elementləri və kabel girişi

Çox vaxt svetilnikin gövdəsi yaxşı qalır, amma onu divara bağlayan vintlər, kronşteyn və ya dirəyin dibindəki boltlar paslanır. Bir neçə il sonra svetilnik küləkdə yırğalanmağa başlayır, ya da xidmət zamanı vintləri açmaq mümkün olmur.

• Bərkitmə elementlərini gövdə ilə uyğun, korroziyaya davamlı metaldan seçin.
• Fərqli metallar arasında izolyasiya edici plastik şayba və ya araqat qoyun.
• Vintləri quraşdırarkən xüsusi korroziya əleyhinə pasta istifadə etmək sonradan onları açmağı asanlaşdırır.
• Kabel girişlərində metal yox, UV-yə davamlı plastik və ya nikel örtüklü vtulkalar daha uzun xidmət edir.

Qorunma dərəcəsi və kondensat

Sahil svetilniklərində IP65 və ya daha yüksək qorunma dərəcəsi məntiqlidir, çünki külək damcıları hər tərəfdən və təzyiqlə gətirir. Amma kipliyin tərs tərəfi də var: gündüz qızan, gecə soyuyan gövdə içində duzlu nəmi saxlaya bilər. Keyfiyyətli sahil svetilniklərində membranlı nəfəs klapanı olur və o, suyu keçirmədən təzyiqi bərabərləşdirir.

Rezin araqatlar da duz və günəş altında vaxtından əvvəl sərtləşir. Silikon araqatlar bu şəraitdə adətən daha uzun elastik qalır.

Svetilnikin yeri də nəticəyə təsir edir. Dənizə birbaşa baxan, küləyin açıq vurduğu divarda duz yükü binanın arxa tərəfindəkindən qat-qat çox olur. Mümkün olduqda svetilniki saçaq altına, küləkdən qorunan tərəfə yerləşdirmək onun ömrünü uzadır. Yerə quraşdırılan svetilniklərdə isə dəniz qumu və duzlu su gölməçələri əlavə problem yaradır: onları su yığılmayan, drenajı olan yerə qoymaq lazımdır. Şüşə örtüklər duz ərpindən matlaşır, bu da işığın bir hissəsini udur; buna görə yumaq həm korroziyaya, həm də işıq keyfiyyətinə qarşı qulluqdur.

Qulluq cədvəli

Sahildə ən ucuz və ən effektiv qorunma müntəzəm yumaqdır.

• Xüsusilə küləkli mövsümdən sonra svetilnikləri şirin su ilə yuyun, duz qatını təmizləyin. Yüksək təzyiqli su şırnağını birbaşa araqatlara və kabel girişinə yönəltməyin.
• İldə bir-iki dəfə örtükdə cızıq, qabarcıq və pas ləkələrini yoxlayın; kiçik zədələri istehsalçının tövsiyə etdiyi rənglə vaxtında örtün.
• Vintləri və kronşteynləri yoxlayın, paslanmış elementi gecikdirmədən dəyişin.
• Svetilniki açmaq lazım gələndə əvvəlcə xətti söndürün; içəridə ağ duz izi və ya yaşıl ərp varsa, kontaktları təmizləmək və araqatı dəyişmək lazımdır.

Sahil xəttinin elektrik təhlükəsizliyi də ayrıca diqqət istəyir: metal svetilniklərin torpaqlanması və xəttin diferensial qoruyucu ilə qorunması burada adi şəraitdən daha vacibdir. Sahil ərazisində iri sahəni işıqlandırmaq üçün Zəfər İşığı seriyasında güclü LED modellər mövcuddur; sahildə onların işləyəcəyi svetilnik bu şəraitə uyğun seçilməlidir.