Tikinti obyektində müvəqqəti işıqlandırma

Tikintidə müvəqqəti işıq həm iş sürətini, həm də yıxılma və elektrik zədəsi riskini müəyyən edir. Obyektdə işığı təhlükəsiz təşkil etməyin qaydalarını izah edirik.

Tikinti meydançasında işıq çox vaxt "sonra həll edərik" siyahısına düşür. Nəticədə mərtəbələrdə kabelə bağlanmış çılpaq lampalar, döşəmə boyunca uzanan uzatmalar və qaranlıq pilləkən qəfəsləri yaranır. Halbuki qış aylarında iş günü qaranlıqda başlayır və bitir, binanın içində isə pəncərələr bağlanana qədər gündüz də kölgəli zonalar çoxdur. Müvəqqəti işığın düzgün təşkili həm işin keyfiyyətinə, həm də insanların təhlükəsizliyinə birbaşa təsir edir.

Planlaşdırma: işıq harada lazımdır

Müvəqqəti işıqlandırma layihəsi obyektin mərhələsinə görə dəyişir, lakin əsas zonalar təxminən eynidir:

• hərəkət yolları — pilləkənlər, keçidlər, mərtəbə meydançaları, lift şaxtaları ətrafı;
• iş zonaları — suvaq, montaj, qaynaq, armatur işləri görülən yerlər;
• perimetr və giriş — darvaza, anbar, texnika dayanacağı, gecə mühafizəsi üçün;
• məişət konteynerləri — soyunma, yemək və ofis otaqları.

Hər zona üçün işığın kim tərəfindən, harada və necə açılacağını əvvəlcədən müəyyən edin. İşçi qaranlıq mərtəbəyə çıxmazdan əvvəl işığı aşağıdan yandıra bilməlidir.

Elektrik təhlükəsizliyi hər şeydən öndədir

Tikinti meydançası elektrik baxımından ən ağır şəraitlərdən biridir: rütubət, toz, beton qarışığı, metal konstruksiyalar və mexaniki zədə riski eyni yerdə birləşir. Buna görə:

• müvəqqəti şəbəkə ixtisaslı elektrik tərəfindən qurulmalı və qüvvədə olan qaydalara uyğun olmalıdır;
• işıq xətləri qoruyucu avtomatlar və qaçaq cərəyan qoruyucusu (RCD/UZO) ilə təchiz olunmalıdır;
• kabellər keçid yolunda döşəmə ilə deyil, yuxarıdan və ya qorunan kanallarla çəkilməlidir;
• birləşmələr açıq burulma ilə deyil, bayır şəraiti üçün nəzərdə tutulmuş konnektor və qutularla edilməlidir.

Ən çox rast gəlinən təhlükəli vərdiş məişət patronuna vintlənmiş lampanın iki telə bağlanıb divardan asılmasıdır. Belə "müvəqqəti" həll aylarla qalır, suya, toza və zərbəyə tamamilə açıq olur.

Svetilnik seçimi: zərbə, su və toz

Tikintidə istifadə olunan svetilnik bayır şəraitinə və yağışa dözməli, toz keçirməməli, zərbəyə qarşı qorunmalıdır. Açıq lampanın üzərində metal qoruyucu tor olması vacibdir: təsadüfən dəyən lövhə və ya alət lampanı qırıb şüşə qırıntıları və açıq kontaktlar yarada bilər.

Böyük meydançaları və hündür mərtəbələri işıqlandırmaq üçün güclü mənbələr lazımdır. Közərmə və halogen lampalarla müqayisədə LED mənbələr eyni işıq üçün daha az enerji sərf edir və daha az qızır. Bu, generatorla işləyən obyektlərdə yanacaq sərfiyyatına, taxta və izolyasiya materiallarının yaxınlığında isə yanğın riskinə görə əhəmiyyətlidir.

Portativ proyektorlar üçün sabit dayaq və ya bərkitmə yeri seçin: yıxılan işıq həm özü zədələnir, həm də gözlənilmədən iş zonasını qaranlıqda qoyur.

Pilləkənlər, boşluqlar və qamaşma

Yıxılma tikintidə ən ağır zədələrin əsas səbəblərindəndir və qaranlıq bu riski artırır. Pilləkən qəfəslərində hər marş, mərtəbə kənarları, lift şaxtası və döşəmədəki açıq boşluqlar ayrıca işıqlandırılmalı və hasarlanmalıdır.

Güclü proyektorun işçinin gözünə düz tuşlanması da təhlükəlidir. Skelə və ya nərdivan üzərində olan insan bir anlıq qamaşanda tarazlığını itirə bilər. Proyektorları yuxarıdan aşağı, iş səthinə doğru yönəldin, keçid yolları boyunca işığı gözə düşməyən bucaqda qoyun.

Daxili bitirmə işləri başlayanda işığın rolu dəyişir. Suvaq və şpaklyovka ustası divarın hamarlığını yoxlamaq üçün səthə yan tərəfdən, çox kəskin bucaqla düşən işıqdan istifadə edir: belə işıqda kiçik çökəklik və qabarıqlar kölgə salaraq görünür. Yalnız tavandan gələn düz işıqda gözə dəyməyən qüsurlar isə təmir bitəndən sonra, günəş pəncərədən yan düşəndə üzə çıxır. Boya işlərində rəng tonunu yoxlamaq üçün də gün işığına yaxın, rəngi düzgün göstərən mənbə lazımdır.

Generatorla işləyən obyektlərdə işıq xətlərini güclü alətlərlə eyni xəttə bağlamamaq məsləhətdir: kompressor və ya qaynaq aparatı işə düşəndə gərginlik düşür və işıq titrəyir, hətta sönə bilər.

Qonşular, yol və gecə rejimi

Şəhər daxilindəki obyektlərdə perimetr proyektorları qonşu binaların pəncərələrinə və avtomobil yoluna yönəlməməlidir. Sürücünü qamaşdıran işıq yol təhlükəsi yaradır, gecə boyu yataq otağına düşən işıq isə şikayətlərə səbəb olur. Gecə mühafizəsi üçün bütün meydançanı deyil, girişləri, anbarı və hasarı işıqlandırmaq kifayətdir; hərəkət sensorlu mənbələr burada faydalıdır.

Gündəlik və həftəlik yoxlama

• Bütün pilləkən və keçid işıqları yanırmı?
• Kabellərin izolyasiyasında zədə, ezilmə və ya açıq yer varmı?
• Qaçaq cərəyan qoruyucusu vaxtaşırı test düyməsi ilə yoxlanılırmı?
• Svetilniklərin qoruyucu toru və şüşəsi salamatdırmı?
• Yeni tikilmiş mərtəbələr işıq planına əlavə olunubmu?

Zaferoğlu Elektrik-in 2021-ci ildə Gəncədə açılmış zavodunda istehsal olunan çeşiddə T formalı yüksək güclü LED lampalar var. Kataloqu nəzərdən keçirib obyekt üçün lazım olan miqdara təklif istəmək olar.