İstehsal sexində işıq: dəqiq iş və təhlükəsizlik

Sexdə işıq həm məhsulun keyfiyyətinə, həm də işçinin təhlükəsizliyinə təsir edir. Ümumi, lokal və qəza işığını düzgün qurmağın prinsiplərini izah edirik.

Sexdə işıqla bağlı problemlər adətən birbaşa şikayət kimi eşidilmir. Onlar başqa formada görünür: brak artır, işçi axşam növbəsində daha çox səhv edir, forkliftin yolunda qalan qutu vaxtında görünmür. İşıqlandırmanı yeniləyəndə isə bu problemlərin bir hissəsi səssizcə yox olur. Ona görə istehsalat işığı təsərrüfat xərci kimi yox, iş prosesinin bir hissəsi kimi planlaşdırılmalıdır.

İşin dəqiqliyinə görə zonalar

Sexin hər yerində eyni işıq lazım deyil. Yük daşınan keçidlərdə, montaj masasında və keyfiyyət nəzarəti postunda tələblər fərqlidir. EN 12464-1 standartı iş yerlərini gördükləri işin incəliyinə görə qruplaşdırır: kobud iş üçün daha az, incə montaj, dəqiq ölçmə və vizual nəzarət üçün isə xeyli yüksək işıq səviyyəsi tövsiyə edilir.

Praktikada bu belə görünür:

• anbar və keçidlər — insanın və texnikanın təhlükəsiz hərəkəti üçün bərabər ümumi işıq;
• dəzgah və maşın ətrafı — ümumi işıq üstəgəl alət zonasına yönəlmiş lokal mənbə;
• incə montaj və keyfiyyət nəzarəti — yüksək səviyyəli, kölgəsiz lokal işıq və yaxşı rəng ötürmə.

Bütün sexi ən dəqiq işin tələb etdiyi səviyyədə işıqlandırmaq həm lazımsız enerji sərfiyyatı, həm də qamaşma deməkdir. Ümumi işıq orta səviyyədə, dəqiq iş yerləri isə lokal olaraq gücləndirilir.

Hündür tavan və yüksək güclü mənbələr

Sex binalarında tavan çox vaxt hündür olur, svetilniklər kran yolları və texnoloji boru xətlərinin arasından yerləşdirilir. Bu hündürlükdə yüksək güclü mənbələr və geniş sahəyə bərabər paylanan svetilniklər lazımdır. Planlaşdırmada kranın, rəflərin və böyük dəzgahların kölgə salacağı yerləri nəzərə alın: tavandan gələn işıq hündür rəf cərgələrinin arasındakı keçidə çox vaxt çatmır.

Svetilnikə xidmət imkanını da əvvəlcədən düşünün. On metr hündürlükdəki lampanı dəyişmək üçün qaldırıcı, dayanmış istehsal xətti və ya xüsusi icazə lazım ola bilər. Lampaların planlı, qrup halında dəyişdirilməsi tək-tək dəyişmədən daha az dayanma yaradır.

Fırlanan hissələr və stroboskopik effekt

Bu, istehsalat işıqlandırmasının ən az bilinən, amma ən təhlükəli məqamlarındandır. İşıq mənbəyinin gözə hiss olunmayan dalğalanması fırlanan mili, disk və ya patronu yerində dayanmış və ya yavaş fırlanan kimi göstərə bilər. İşçi hərəkətdə olan hissəni dayanmış hesab edib əlini uzada bilər.

Riski azaltmaq üçün:

• fırlanan hissələri olan dəzgahlarda işığı az dalğalanan, keyfiyyətli drayverli mənbələrdən seçin;
• qonşu svetilnikləri üç fazalı şəbəkənin müxtəlif fazalarına bağlamaq ümumi dalğalanmanı azaldır;
• dəzgahın öz lokal iş lampasını ümumi işıqdan ayrı mənbə kimi saxlayın.

Mövcud sexdə sadə yoxlama belədir: fırlanan hissəyə telefon kamerası ilə yavaş rejimdə baxın; zolaqlar və ya "dayanmış" görüntü varsa, məsələ mütəxəssisə göstərilməlidir.

Yalnız üfüqi iş səthləri yox, şaquli səthlər də işıq tələb edir. İdarəetmə pultları, manometrlər, xəbərdarlıq nişanları və rəflərdəki etiketlər divarda və ya dəzgahın yan tərəfində yerləşir. Tavandan düşən işıq onları zəif işıqlandırır, pultun şüşəsində isə parıltı yaradır. Operator ekranları olan postlarda svetilnikləri ekranın əks olunma bucağından kənarda yerləşdirin.

Rəng, toz və mühit şəraiti

Boyaq, tekstil, qida və qablaşdırma istehsalında rəngə görə nəzarət aparılır. Belə postlarda rəng ötürmə indeksi yüksək işıq lazımdır; aşağı Ra-lı mənbə altında rəng fərqi görünməz qalır və brak məhsul qəbul olunur.

Sex mühiti svetilnikə də təsir edir. Toz, yağ buxarı, rütubət və titrəmə olan yerlərdə açıq lampalı svetilniklər tez çirklənir və sıradan çıxır. Bu şəraitə uyğun qorunma dərəcəsi olan qapalı svetilniklər seçilməli, partlayış təhlükəli zonalar üçün isə xüsusi sertifikatlı avadanlıq tələb olunur — bunun seçimi yalnız müvafiq mütəxəssisin işidir.

Keçidlər, qəza işığı və yoxlama

Forklift və piyada yolları ayrılan sexlərdə keçidlərin kənarları və kəsişmələr aydın işıqlandırılmalıdır. Darvaza ağzında gündüz bayırdakı parlaq işıqdan qaranlıq sexə keçid gözü müvəqqəti "kor" edir; girişə yaxın zonada işığı bir qədər gücləndirmək bu keçidi yumşaldır.

Qəza işıqlandırması və evakuasiya yolu nişanları əsas elektrik kəsiləndə işləməli olan ayrıca sistemdir və qüvvədə olan normativlərə uyğun layihələndirilir. Onun vaxtaşırı sınağı unudulmamalıdır.

Qısa yoxlama siyahısı:

• dəqiq iş postlarında lokal işıq varmı və kölgə yoxdurmu;
• fırlanan hissələrdə stroboskopik effekt yoxlanıbmı;
• keçidlər və kəsişmələr bərabər işıqlandırılıbmı;
• svetilniklər mühit şəraitinə uyğundurmu;
• qəza işığı son dəfə nə vaxt sınaqdan keçirilib.

Zaferoğlu Elektrik-in Gəncədəki LED lampa zavodu keçmiş tikiş fabrikinin ərazisində yerləşir. Şirkətin kataloqunda sex və anbarlar üçün T formalı yüksək güclü lampalar və standart lampalar tapmaq olar.