Pultla idarə olunan svetilniklər: necə işləyir

Pultlu tavan svetilnikində divar açarı, qəbuledici modul və drayver birlikdə işləyir. Siqnal növlərini, rəng və parlaqlıq tənzimini, tez-tez rast gəlinən nasazlıqları izah edirik.

Pultla idarə olunan tavan svetilnikləri yataq otaqlarında, uşaq otaqlarında və qonaq otaqlarında getdikcə daha çox görünür. Divandan qalxmadan işığı zəiflətmək, gecə üçün isti rəngə keçmək rahatdır. Amma belə svetilnik xarab olanda və ya «öz bildiyini edəndə» nəyin harada olduğunu bilmədən səbəbi tapmaq çətindir. Aşağıda sistemin hissələrini ardıcıllıqla nəzərdən keçiririk.

Svetilnikin içində nə var

Pultlu LED svetilnik adətən üç əsas hissədən ibarətdir:

• LED lövhəsi və ya modulları — işığın özünü verən diodlar;
• drayver — şəbəkə gərginliyini diodlar üçün lazım olan sabit cərəyana çevirən blok;
• qəbuledici (kontroller) — pultdan gələn əmri tutan və drayverə «nə qədər və hansı rəngdə işıq ver» deyən kiçik elektron lövhə.

Bəzi modellərdə drayver və qəbuledici bir korpusda birləşir, bəzilərində ayrıca bloklar kimi naqillə qoşulur. Pultun özü isə sadəcə ötürücüdür: düymə basılanda kodlaşdırılmış siqnal göndərir.

İnfraqırmızı və radio siqnalı

Pultlar iki əsas prinsiplə işləyir. İnfraqırmızı (IR) pult televizor pultu kimidir: siqnal görünməyən işıq şüası ilə ötürülür. Onun üstünlüyü sadəliyidir, çatışmazlığı isə birbaşa görmə xəttinə ehtiyacdır. Pultu svetilnikə tərəf tutmaq lazımdır, arada abajur, rəf və ya divar olanda əmr çatmaya bilər. Parlaq günəş işığı da bəzən IR qəbulunu zəiflədir.

Radio (RF) pultlar isə radiodalğa ilə işləyir və siqnal nazik arakəsmələrdən, plafonun materialından keçə bilir. Pultu istənilən istiqamətə tutmaq olar. RF sistemlərdə pult və qəbuledici adətən bir-birinə «öyrədilir», yəni cütləşdirilir: bu, qonşu mənzildəki eyni model svetilnikin sizin pultla yanmasının qarşısını alır. Cütləşdirmə çox vaxt svetilnik elektrikə qoşulduqdan sonrakı ilk saniyələrdə müəyyən düyməni basmaqla aparılır; dəqiq qayda təlimatda yazılır.

Parlaqlıq və rəng temperaturu necə dəyişir

Parlaqlığın azaldılması əksər hallarda impuls-en modulyasiyası (PWM) və ya cərəyanın azaldılması ilə həyata keçirilir. PWM-də diodlar insan gözünün hiss etmədiyi yüksək tezlikdə yanıb-sönür, yanma müddətinin payı azaldıqca işıq zəifləyir. Keyfiyyətsiz sxemlərdə tezlik aşağı olanda telefon kamerasında zolaqlar və ya gözdə yorğunluq hiss oluna bilər.

Rəng temperaturunu dəyişən svetilniklərdə adətən iki qrup diod olur: isti ağ və soyuq ağ. Kontroller iki qrupun parlaqlıq nisbətini dəyişir, aralıq çalarlar da bu qarışıqdan alınır. Buna görə «neytral» rejimdə hər iki qrup eyni anda yanır, uc rejimlərdə isə yalnız biri üstünlük təşkil edir.

Divar açarı ilə münasibət

Pultlu svetilnikin qəbuledicisi əmri gözləmək üçün daim elektrik almalıdır. Divar açarı söndürüləndə qəbuledici də sönür və pult heç nəyə təsir etmir. Buna görə gündəlik istifadədə açar açıq saxlanılır, idarə isə pultla aparılır. Qəbuledici bu rejimdə çox az enerji çəkir, amma bu istehlak sıfır deyil.

Bir çox modeldə açarla xüsusi funksiyalar da var: məsələn, açarı qısa müddətdə söndürüb yenidən yandıranda rejim dəyişir və ya cütləşdirmə başlayır. Elektrik kəsiləndən sonra bəzi svetilniklər son vəziyyəti xatırlayır, bəziləri isə standart rejimdə yanır.

Tez-tez rast gəlinən problemlər

• Pult işləmir, svetilnik isə açarla yanır: əvvəlcə pultun batareyasını dəyişin, IR pultdursa görmə xəttini yoxlayın, RF pultdursa yenidən cütləşdirin.
• Svetilnik söndürülmüş halda zəif parlayır: divar açarında indikator varsa və ya faza-neytral bağlantısı qarışıqdırsa, bu əlamət yarana bilər.
• Özbaşına yanıb-sönmə: yaxınlıqda eyni tezlikdə işləyən başqa pult və ya cihaz, eləcə də zədələnmiş qəbuledici səbəb ola bilər.
• İşığın bir hissəsi yanmır və ya rəng qeyri-bərabərdir: LED modullarından birində və ya drayverin kanallarından birində nasazlıq ehtimalı var.
• Svetilnik tez-tez qızır və sönür: drayverin havalanması pisdirsə, termal qoruma işə düşə bilər.

Qəbuledicinin və drayverin dəyişdirilməsi şəbəkə gərginliyi ilə işləmək deməkdir. Batareya və cütləşdirmədən o yana keçən yoxlamaları elektrik ustasına etibar etmək təhlükəsizdir.

Seçim edərkən nəyə baxmalı

Almadan əvvəl pultun növünü (IR və ya RF), rəng temperaturunun tənzimlənib-tənzimlənmədiyini, elektrik kəsiləndən sonra vəziyyəti yadda saxlama funksiyasını və ehtiyat pultun ayrıca tapıla bilib-bilmədiyini soruşun. Otaqda başqa pultlu cihazlar çoxdursa, RF sistemin cütləşdirmə imkanı xüsusilə faydalıdır.

Pultsuz, adi patronlu svetilniklərə isə Gəncə istehsalı olan müxtəlif altlıqlı Zəfər İşığı LED lampaları uyğun gəlir; lampa seçimində kataloqdakı soket və forma məlumatına baxmaq kifayətdir.