Asma tavanın içində drayver: yerləşmə və havalanma

LED panel və spotların drayveri çox vaxt tavanın içində qalır. Onu harada qoymaq, necə sərin saxlamaq və sonradan necə əlçatan etmək barədə praktik qaydalar.

LED panel və ya nöqtəvi svetilnik tavanda qüsursuz görünür, amma onun nə qədər işləyəcəyini çox vaxt görünməyən hissə — asma tavanın içində qalan drayver müəyyən edir. Diodlar üçün lazım olan sabit cərəyanı bu kiçik blok yaradır və o, istiliyə LED lövhədən də həssasdır. Quraşdırma zamanı «tavanın içinə qoy, bağla» yanaşması sonradan titrəmə, vaxtından əvvəl sönmə və tavanı sökmək məcburiyyəti ilə nəticələnə bilər.

Drayver niyə qızır və bu nəyə təsir edir

Drayver şəbəkə gərginliyini LED modul üçün uyğun formaya çevirir və bu çevrilmə itkisiz olmur: enerjinin bir hissəsi istiliyə keçir. Blokun içindəki komponentlər, xüsusən elektrolit kondensatorlar, yüksək temperaturda daha tez köhnəlir. Ona görə eyni drayver sərin, havası dəyişən yerdə uzun müddət işləyə, isti və qapalı boşluqda isə xeyli tez sıradan çıxa bilər.

Asma tavanın içi otağın ən isti yerlərindən biridir. İsti hava yuxarı qalxır, yayda üst mərtəbədə damın istiliyi də buraya əlavə olunur, havalandırma kanalları, isti su boruları və qonşu svetilniklər də öz payını verir.

Drayverin gövdəsindəki işarələr

Keyfiyyətli drayverin etiketində bir neçə vacib məlumat olur:

• giriş gərginliyi, çıxış cərəyanı və ya gərginliyi — LED modulla uyğunluq üçün;
• «ta» — drayverin işləyə biləcəyi ətraf hava temperaturu diapazonu;
• «tc» — gövdə üzərində işarələnmiş nöqtə və orada aşılmamalı olan maksimal temperatur;
• qoruma dərəcəsi (IP) və izolyasiya sinfi.

tc nöqtəsi praktik yoxlama üçün faydalıdır: svetilnik bir-iki saat işlədikdən sonra həmin nöqtənin temperaturunu kontaktlı termometr və ya pirometrlə ölçmək drayverin normal şəraitdə olub-olmadığını göstərir.

Harada yerləşdirmək lazımdır

Asma tavanın içində drayver üçün yer seçərkən bu qaydalar işə yarayır:

• drayveri mineral yun, köpük və ya başqa istilik izolyasiyasının üstünə qoymayın və içinə basdırmayın — izolyasiya istiliyi blokun ətrafında saxlayır;
• blokun birbaşa svetilnikin gövdəsinin və ya radiatorunun üstünə qoyulmasına yol verməyin, iki istilik mənbəyi bir-birini qızdırır;
• isti su borularından, havalandırma kanallarından, halogen transformatorlarından və digər drayverlərdən bir qədər aralı saxlayın;
• bir neçə drayveri üst-üstə yığmayın, aralarında boşluq qalmaqla yan-yana qoyun;
• blok tavan lövhəsinin üstündə düz və sabit dursun, kabeldən asılı qalmasın.

İstehsalçı drayver ilə LED modul arasındakı kabelin uzunluğu barədə tövsiyə veribsə, ona əməl edin. Aşağı gərginlikli çıxış xəttini həddindən artıq uzatmaq gərginlik düşküsünə və svetilniklər arasında parlaqlıq fərqinə səbəb ola bilər.

Vanna otağı və mətbəx üzərindəki asma tavanlarda istiliyə rütubət də qoşulur. Belə yerlərdə etiketində uyğun qoruma dərəcəsi göstərilmiş drayver seçmək və kabeli bloka aşağı əyilən kiçik ilgəklə gətirmək məqsədəuyğundur ki, kabel boyunca axan kondensat damcıları bloka yox, ilgəyin ən aşağı nöqtəsinə düşsün. Drayveri havalandırma çıxışının ağzına qoymaq isə həm buxar, həm də toz baxımından yaxşı fikir deyil.

Qipsokarton, kaset və gərmə tavan

Kaset tipli tavanda drayveri lövhəni qaldırıb yoxlamaq asandır, amma burada da blokun izolyasiya üzərinə düşməməsinə baxmaq lazımdır. Qipsokarton tavanda drayver elə qoyulmalıdır ki, svetilniki çıxaranda dəlikdən əllə çatmaq mümkün olsun; əks halda yaxınlıqda texniki lyuk nəzərdə tutmaq məntiqlidir.

Gərmə tavanda təbəqə ilə beton arasındakı boşluq çox vaxt dar olur və istilik çətin yayılır. Bu halda drayver üçün ayrıca platforma və ya daha açıq yer seçmək yaxşıdır. İsti gövdəli blokun gərmə təbəqəsinə toxunması da arzuolunmazdır.

GU10 altlıqlı şəbəkə spot lampalarının drayveri lampanın öz gövdəsindədir, tavanda ayrıca blok olmur. G5.3 lampalar isə çox vaxt aşağı gərginlikli transformator və ya qida bloku ilə işləyir — onda yuxarıdakı yerləşmə qaydaları həmin bloka da aiddir.

Tavan bağlanmazdan əvvəl yoxlama siyahısı

• hər drayverin ətrafında sərbəst hava üçün boşluq var;
• bloklar izolyasiyadan və isti borulardan ayrıdır;
• şəbəkə və aşağı gərginlik kabelləri gərgin deyil, klemm qapaqları yerindədir;
• hər drayverə svetilnik dəliyindən və ya lyukdan çatmaq mümkündür;
• sxemdə hansı drayverin hansı svetilnikə aid olduğu qeyd olunub.

Drayverin etiketini tavan bağlanmazdan əvvəl telefonla çəkib saxlamaq da faydalı vərdişdir. Gələcəkdə blok sıradan çıxanda eyni parametrli əvəzedici tapmaq asan olur; çıxış cərəyanı fərqli olan drayver isə LED modulu zədələyə bilər.

Quraşdırmadan sonrakı ilk günlərdə diqqətli olun. Svetilnik bir müddət işlədikdən sonra özbaşına sönüb yenidən yanırsa, titrəyirsə və ya drayverdən vızıltı gəlirsə, bu, qızmanın və ya uyğunsuzluğun əlaməti ola bilər. Belə hallarda qoşulmaları yoxlamaq və bloku daha sərin yerə köçürmək üçün elektrikə müraciət edin.

Tavanda dəyişdirilə bilən lampalı spotlara üstünlük verənlər üçün Zaferoğlu Elektrik kataloqunda GU10 və G5.3 altlıqlı Zəfər İşığı lampaları mövcuddur.