Floresan borunu LED boru ilə əvəzləmək: sxem və addımlar

Floresan svetilnikdə LED boruya keçməyin üç yolu var: ballastla işləyən, ballastı ötürən və hibrid borular. Hansını seçmək və işi hansı ardıcıllıqla görmək lazımdır.

Ofis dəhlizlərində, məktəb siniflərində, qarajlarda və anbarlarda uzun floresan borular hələ də geniş yayılıb. Onları LED borularla əvəzləmək cəlbedicidir: eyni svetilnik gövdəsi qalır, işıq dərhal yanır, soyuqda titrəmir, borunun içində civə olmur. Amma LED boru floresan borunun sadəcə eyni ölçülü nüsxəsi deyil. Svetilnikin içindəki sxem boruların növünə görə ya olduğu kimi qalır, ya da dəyişdirilir.

Floresan svetilnikin içində nə var

Enənəvi floresan svetilnikdə borudan əlavə iki əsas element var: ballast (drossel) və starter. Ballast borudan keçən cərəyanı məhdudlaşdırır, starter isə işə salma zamanı boru elektrodlarının qızmasını və alışmanı təmin edir. Daha yeni svetilniklərdə bu ikisinin yerinə bir elektron ballast olur və starter yuvası ümumiyyətlə yoxdur.

Boruların uclarında iki sancaqlı G13 altlıq olur. T8 boruların diametri təxminən 26 mm-dir, uzunluqları isə standart ölçülərdə, məsələn, 600 mm və 1200 mm olur. LED borular da eyni altlıq və uzunluqla istehsal edilir, buna görə mexaniki olaraq svetilnikə uyğun gəlir.

LED boruların üç növü

Seçimin əsasını svetilnikin sxemi ilə necə işləmək müəyyən edir.

• Ballastla işləyən borular (çox vaxt A tipi adlanır). Mövcud ballast yerində qalır. Elektromaqnit ballastlı svetilnikdə köhnə starter xüsusi LED starterlə, yəni sadə qoruyucu körpü ilə əvəz edilir. Elektron ballastlı svetilnikdə isə boru birbaşa taxılır, amma hər elektron ballastla uyğunluq təmin olunmur — istehsalçının siyahısına baxmaq lazımdır.
• Birbaşa şəbəkəyə qoşulan borular (B tipi). Ballast və starter dövrədən çıxarılır, şəbəkə gərginliyi borunun uclarına birbaşa verilir. Bu, svetilnikin içində naqillərin dəyişdirilməsini tələb edir.
• Hibrid borular. Həm ballastla, həm də ballastsız işləyə bilir; əvvəlcə ballastla quraşdırılır, ballast sıradan çıxanda isə sxem dəyişdirilir.

Ballastla işləyən borular quraşdırma baxımından ən sadəsidir, amma köhnə ballast enerji itirməyə və gec-tez sıradan çıxmağa davam edir. Birbaşa qoşulan borular daha səmərəlidir və ballastdan asılılığı aradan qaldırır, lakin quraşdırma elektrik işidir.

Birbaşa qoşulma: diqqət tələb edən məqam

Birbaşa qoşulan LED borularda şəbəkə iki cür verilə bilər: hər iki ucdan — faza bir ucda, sıfır digər ucda — və ya yalnız bir ucdan, hər iki sancağa. Bu, borunun növündən asılıdır və borunun üzərində, adətən ox və ya yazı ilə göstərilir.

Səhv sxem ciddi nəticə verə bilər: boru yanmaya, qısaqapanma yarada və ya tək ucdan qoşulmalı boru səhv tərəfdən taxılanda qoruyucu işə düşə bilər. Bundan əlavə, dəyişdirilmiş svetilniki sonradan görən adam onun içinə adi floresan boru taxmağa çalışa bilər. Buna görə yenidən qurulmuş svetilnikin gövdəsinə «yalnız LED boru, ballastsız sxem» kimi aydın etiket yapışdırmaq lazımdır.

İşin ardıcıllığı

• Şitdə xəttin avtomatını söndürün və svetilnikdə gərginlik olmadığını yoxlayın.
• Köhnə borunu çıxarın: onu 90° çevirib altlıqdan azad edin. Borunu sındırmamağa çalışın.
• Svetilnikin sxemini müəyyən edin: starter yuvası varmı, ballast hansı növdür. Bu, hansı LED borunun uyğun olduğunu göstərir.
• Ballastla işləyən boru seçilibsə, starteri LED starterlə əvəz edin və borunu taxın.
• Birbaşa qoşulan boru seçilibsə, ballastı dövrədən çıxarın, borunun təlimatındakı sxemə uyğun naqilləri patronlara qoşun və etiketi yapışdırın.
• Xətti yandırıb yoxlayın: boru dərhal və bərabər yanmalı, titrəməməli, vızıldamamalıdır.

Bir otaqda bir neçə svetilnik varsa, hamısını eyni növ boruya keçirmək daha doğrudur. Eyni tavanda həm ballastla, həm də birbaşa qoşulan borular olarsa, sonradan boru dəyişən adam asanlıqla səhv salar. Rəng temperaturu da hər svetilnikdə eyni seçilməlidir ki, sıralar arasında işığın tonu fərqlənməsin.

Köhnə boruların taleyi

Floresan boruların içində az miqdarda civə var. Çıxarılan boruları adi zibil qutusuna atmaq, sındırmaq və ya tikinti tullantısı ilə qarışdırmaq olmaz. Onları orijinal qutusunda və ya karton boruda, sınmadan xüsusi qəbul məntəqəsinə təhvil vermək lazımdır. Boru sınarsa, otağı havalandırın, qırıntıları tozsoranla yox, nəm kağızla yığın.

Zaferoğlu Elektrik-in kataloqunda həm floresan borular, həm də onlar üçün starter var; bu, svetilnikləri hələ köhnə sxemdə saxlayanlar üçündür. LED-ə keçid planlaşdırılırsa, svetilnikin sxemini əvvəlcədən müəyyən etmək düzgün boru seçiminin əsasıdır.