Otağın sahəsinə görə neçə lümen lazımdır

Otağın sahəsi və təyinatına görə lazım olan işıq miqdarını təxmini hesablamaq üçün sadə üsul, nümunə hesablama və nəticəyə təsir edən amillər.

Təmirdən sonra hər kəs eyni sualla qarşılaşır: bu otağa neçə lampa lazımdır və hansı güclü? Satıcı "15 kvadrata 3–4 lampa kifayətdir" deyə bilər, amma belə tövsiyə otağın rəngini, tavan hündürlüyünü və orada nə ediləcəyini nəzərə almır. Bir az hesablama ilə daha dəqiq qərar vermək olar. Məqsəd laboratoriya dəqiqliyi deyil, "qaranlıq qaldı" və ya "göz yoruldu" nəticəsindən qaçmaqdır.

İki anlayış: lümen və lüks

Lümen (lm) — mənbədən hər tərəfə yayılan işıq axınının cəmi. Qutuda yazılan budur.

Lüks (lx) isə səthə düşən işığın sıxlığıdır: bir kvadrat metrə düşən lümen. Otağın nə qədər işıqlı olduğunu məhz lüks göstərir. Əgər 1000 lümen işıq 10 m² sahəyə bərabər paylanarsa, orta işıqlılıq 100 lüks olar.

Buradan sadə əlaqə çıxır: lazım olan lümen ≈ istənilən lüks × sahə (m²). Lakin bu, ideal haldır. Real otaqda işığın bir hissəsi divarlarda, plafonda və tavanda itir, ona görə hesablamaya ehtiyat əmsalı əlavə olunur.

Otaqlar üçün təxmini işıqlılıq

Aşağıdakı rəqəmlər ev şəraiti üçün təxmini istiqamətdir. Rəsmi normalar əsasən iş yerləri üçün müəyyən edilir; evdə isə şəxsi rahatlıq, yaş və vərdişlər böyük rol oynayır.

• Qonaq otağı (ümumi işıq): təxminən 100–200 lüks; oxumaq üçün əlavə yerli işıq.
• Yataq otağı: təxminən 100–150 lüks; çarpayı başında ayrıca işıq.
• Mətbəx (ümumi): təxminən 200–300 lüks; iş səthi üzərində daha çox.
• Uşaq otağı: təxminən 200–300 lüks; dərs masasında əlavə işıq.
• Vanna otağı: təxminən 150–200 lüks; güzgü yanında ayrıca işıq.
• Dəhliz və koridor: təxminən 75–100 lüks.
• Ev kabineti: ümumi işıq təxminən 200–300 lüks, masa üzərində 300–500 lüks.

Yaşlı insanlar eyni işi görmək üçün gənclərdən xeyli çox işığa ehtiyac duyur. Bunu nəzərə alaraq aralığın yuxarı həddini seçmək məqsədəuyğundur.

Ehtiyat əmsalı: itkilər hara gedir

Lampanın verdiyi lümenin hamısı iş səthinə çatmır. İtkilərin əsas səbəbləri:

• plafon, abajur və diffuzor işığın bir hissəsini udur;
• tünd divar, döşəmə və mebel işığı az əks etdirir;
• hündür tavanda işıq daha böyük həcmə yayılır;
• zamanla toz, lampanın təbii köhnəlməsi.

Ev şəraitində sadə yanaşma belədir: hesablanmış lümeni açıq rəngli otaq və açıq svetilniklər üçün təxminən 1,3–1,5-ə, tünd rəngli otaq, qapalı plafonlar və ya hündür tavan üçün isə təxminən 1,7–2-yə vurmaq. Bu əmsallar dəqiq mühəndis hesabı deyil, lakin nəticəni realistik edir.

Nümunə hesablama

Tutaq ki, 15 m² sahəli, açıq rəngli divarları olan, tavanı standart hündürlükdə qonaq otağı var. Ümumi işıq üçün 150 lüks hədəflənir.

1. Əsas ehtiyac: 150 lüks × 15 m² = 2250 lümen.

2. Ehtiyat əmsalı (açıq otaq, mat plafonlu çilçıraq): 2250 × 1,4 ≈ 3150 lümen.

3. Bölüşdürmə: bu işığı bir mərkəzi svetilnik və əlavə bra və ya torşer arasında paylamaq olar. Məsələn, çilçıraqda 2400 lümen, torşerdə isə 800 lümen.

Eyni otaq tünd rəngli divarlarla olsaydı, əmsal 1,8 götürülər və təxminən 4000 lümen lazım olardı.

Lampaların sayını tapmaq üçün ümumi lümeni bir lampanın qutuda göstərilən lümeninə bölmək kifayətdir.

Nəticəyə təsir edən digər amillər

İşığın paylanması. Bütün işığı bir nöqtədən vermək otağın kənarlarını qaranlıq qoyur. Bir neçə mənbə eyni lümenlə daha bərabər işıq yaradır.

Rəng temperaturu. Soyuq ağ işıq eyni lümendə bir çox insana daha parlaq görünür. İsti işıqlı otaqda bir qədər çox lümen seçmək olar.

Dimmer. Hesablamanı yuxarı həddə görə aparıb dimmer quraşdırmaq işığı gün ərzində ehtiyaca görə tənzimləməyə imkan verir.

Təbii işıq. Gündüz istifadə olunan, pəncərəsi böyük otaqda süni işıq əsasən axşam üçün hesablanır.

Qısa yoxlama

• Sahə ölçülüb, otağın təyinatı məlumdur.
• Hədəf işıqlılıq seçilib.
• Divar rəngi və plafon növünə görə ehtiyat əmsalı tətbiq olunub.
• İşıq bir neçə mənbə arasında bölüşdürülüb.
• Lampanın lümen dəyəri qutudan götürülüb.

Zəfər İşığı kataloqundakı standart E27 LED lampalar müxtəlif güc pillələrində təqdim olunur. Hesablama nəticəsində lazım olan işıq miqdarını bildikdən sonra konkret modelin lümen dəyərini Zaferoğlu Elektrik-dən soruşmaq mümkündür.