İki dəfə güclü lampa iki dəfə işıqlı görünürmü

Lümeni iki dəfə artırmaq otağı iki dəfə işıqlı etmir. Gözün işığı necə qiymətləndirdiyini bilmək lampa seçimində səhvləri azaldır.

Qonaq otağında 9 vattlıq LED lampa yanır, otaq bir az tutqun görünür. Məntiq deyir ki, 18 vattlıq lampa qoysanız, otaq iki dəfə işıqlı olacaq. Lampanı dəyişirsiniz və nəticə gözlədiyiniz qədər təsirli olmur: otaq işıqlanıb, amma "iki dəfə" deyə bilməzsiniz. Bu, lampanın qüsuru deyil — gözümüz belə işləyir.

Ölçülən işıq və hiss olunan işıq

Lampanın verdiyi işıq miqdarı (lümen) və masaya düşən işıq (lüks) cihazla ölçülür və bu rəqəmlər həqiqətən iki dəfə arta bilər. Amma insanın hiss etdiyi parlaqlıq bu fiziki kəmiyyətlə düz mütənasib dəyişmir.

Qavrayış tədqiqatları göstərir ki, göz işığın artımını "sıxılmış" şəkildə hiss edir. Kiçik səviyyələrdə kiçik əlavə aydın görünür, yüksək səviyyələrdə isə eyni əlavə demək olar ki, nəzərə çarpmır. Müxtəlif ölçmələrdə hiss olunan parlaqlığın təxminən işıq şiddətinin kub kökü ilə kvadrat kökü arasında bir asılılıqla artdığı alınır. Sadə dillə desək, işığı iki dəfə artıranda otaq çox vaxt dörddə bir və ya üçdə bir qədər işıqlı görünür, iki dəfə yox.

Göz niyə belə qurulub

Bunun bir neçə səbəbi var:

• Göz bəbəyi. İşıq artanda bəbək daralır və gözə daxil olan işığın bir hissəsini məhdudlaşdırır. Qaranlıqda isə genişlənib daha çox işıq toplayır.
• Adaptasiya. Tor qişanın hüceyrələri həssaslığını mövcud işıq səviyyəsinə uyğunlaşdırır. Bir neçə dəqiqədən sonra yeni səviyyə "normal" kimi qəbul edilir.
• Geniş diapazon. Gözümüz ay işığından günortanın parlaq günəşinə qədər çox böyük fərqlərdə görə bilir. Belə geniş diapazonu idarə etmək üçün qavrayış hər dəfə nisbi dəyişikliyə baxır, mütləq fərqə yox.

Sonuncu səbəb praktik baxımdan ən vacibidir: göz "neçə lümen əlavə olundu" sualına yox, "əvvəlkinə nisbətən neçə dəfə dəyişdi" sualına reaksiya verir.

Lampa dəyişərkən bundan nə çıxır

Kiçik addımlar hiss olunmur. 9 vattlıq lampanı 10 vattlıqla əvəz etmək, eyni texnologiyada, gözlə demək olar ki, fərq yaratmır. Nəzərəçarpan dəyişiklik üçün işıq miqdarı təxminən bir yarım-iki dəfə artmalıdır.

Zəif otaqda dəyişiklik daha aydın görünür. Çox tutqun otağa əlavə lampa qoymaq böyük təsir bağışlayır. Artıq yaxşı işıqlandırılmış otaqda eyni əlavə az hiss olunur.

Dimmer gözlənildiyindən "yumşaq" işləyir. İşığı yarıya endirəndə otaq iki dəfə qaralmış kimi görünmür, bir qədər tutqunlaşmış kimi görünür. Buna görə bir çox dimmer mexanizmində idarəetmə xətti deyil, gözün qavrayışına uyğunlaşdırılmış əyri ilə qurulur.

Tədricən azalma fərq edilmir. İstənilən lampanın işığı illər ərzində tədricən azala bilər. Dəyişiklik yavaş olduğu və göz uyğunlaşdığı üçün bunu çox vaxt yalnız köhnə və yeni lampanı yan-yana yandıranda görürsünüz.

İşığı "artırmağın" daha ağıllı yolları

Güclü lampa almaqdan əvvəl bu variantları düşünün:

• İşığı ehtiyac olan yerə yaxınlaşdırın. Masa lampası və ya aşağı asılmış svetilnik iş səthində işığı gücdən daha effektiv artırır.
• Divarları işıqlandırın. Şaquli səthlər işıqlı olanda otaq subyektiv olaraq daha işıqlı görünür, hətta ümumi lümen dəyişməsə belə.
• Parıltını azaldın. Gözə birbaşa düşən çılpaq lampa bəbəyi daraldır və ətraf daha qaranlıq görünür. Diffuzorlu və ya gizli işıq eyni lümendə daha rahat və işıqlı təsir bağışlayır.
• Rəng temperaturunu yoxlayın. Eyni lümendə neytral və ya soyuq işıq çox vaxt isti işıqdan bir qədər parlaq qəbul edilir.

Müqayisə edərkən

Lampaları müqayisə edəndə vatta yox, lümenə baxın və fərqi nisbətlə düşünün: 800 lümendən 1000 lümenə keçid 25 faizlik artımdır və gözlə zəif hiss olunacaq; 800-dən 1600-ə keçid isə aydın görünəcək. Mümkünsə, iki lampanı eyni otaqda növbə ilə yandırıb nəticəni gözlə qiymətləndirin.

Bir məqamı da unutmayın: işıq çatışmazlığı bəzən bütün otaqda deyil, yalnız bir zonada hiss olunur. Belə halda tavandakı lampanı daha güclüsü ilə əvəz etmək bütün otağı bir az işıqlandırır, amma problemli zonada fərq yenə zəif görünür. Həmin zonaya ayrıca bir svetilnik əlavə etmək isə orada işığı bir neçə dəfə artırır və göz bunu dərhal hiss edir.

Zəfər İşığı kataloqunda E27 LED lampalar geniş güc pillələrində təqdim olunur, bu da bir addım yox, lazım olan qədər yuxarı keçməyə imkan verir. Konkret model üzrə işıq axını məlumatını Zaferoğlu Elektrik-dən soruşa bilərsiniz.