İşıq məsafə ilə niyə belə tez zəifləyir

Lampanı iki dəfə uzaqlaşdıranda səthə düşən işıq yarıya yox, dörddə birə enir. Bu qanunun evdə və işdə praktik nəticələri.

Masa lampasını bir az yuxarı qaldırırsınız və kitabın səhifəsi birdən xeyli tutqunlaşır. Yaxud hündür tavanlı yeni evdə köhnə mənzildəki eyni çilçıraq "işıq vermir". Bu halların arxasında fizikanın sadə, amma çox təsirli bir qanunu dayanır.

Tərs kvadrat qanunu

Kiçik bir işıq mənbəyindən çıxan işıq hər tərəfə yayılır. Mənbədən uzaqlaşdıqca eyni miqdarda işıq getdikcə daha böyük sahəyə paylanır. Sahə isə məsafə ilə düz mütənasib yox, məsafənin kvadratı ilə böyüyür.

Nəticə belədir: məsafə iki dəfə artanda səthə düşən işıq (işıqlılıq, lüks ilə ölçülür) dörd dəfə azalır. Məsafə üç dəfə artanda — doqquz dəfə.

Sadə nümunə: masa lampası kitabdan 40 sm hündürlükdədirsə və siz onu 80 sm-ə qaldırırsınızsa, kitabın üzərinə düşən işıq təxminən dörddə birinə enir. Lampa eyni işığı verir, sadəcə bu işığın çox az hissəsi kitaba çatır.

Qanun harada tam, harada təxmini işləyir

Qanun dəqiq şəkildə nöqtəvi mənbə üçün doğrudur — yəni ölçüsü məsafəyə nisbətən çox kiçik olan lampa üçün. Bir neçə vəziyyətdə şəkil dəyişir:

• Böyük işıq səthləri. Uzun LED panel və ya böyük diffuzorlu svetilnikə çox yaxın olanda işıq bu qədər tez zəifləmir. Uzaqlaşdıqca isə panel də "nöqtə" kimi davranmağa başlayır.
• Reflektorlu spotlar. Onlar işığı dar konusa yığır, amma konusun içində də məsafə artdıqca işıq eyni qanunla azalır — sadəcə daha kiçik sahəyə düşdüyü üçün başlanğıc səviyyə yüksəkdir.
• Otaqdakı əks olunma. Divar və tavandan qayıdan işıq birbaşa işığın zəifləməsini qismən kompensasiya edir. Ona görə real otaqda fərq nəzəri hesabdan bir qədər yumşaq olur, xüsusən açıq rəngli interyerdə.

Evdə praktik nəticələr

Hündür tavan. Tavanı 2,7 m olan mənzildən 3,5–4 m tavanlı evə köçəndə eyni çilçıraq döşəmə və masa səviyyəsində nəzərəçarpacaq dərəcədə az işıq verir. Ya daha güclü lampa, ya asma svetilnik, ya da əlavə divar və masa işıqları lazımdır.

Asma lampanın hündürlüyü. Yemək masasının üstündəki lampanı bir neçə on santimetr aşağı salmaq masada işığı hiss olunacaq qədər artırır, otağın qalan hissəsini isə demək olar ki, dəyişmir. Burada balans vacibdir: çox aşağı asılan lampa oturanların baxışına mane olur.

Oxumaq və işləmək. Yerli işıq mənbəyini iş səthinə yaxın saxlamaq güclü lampa almaqdan daha səmərəlidir. Kiçik güclü, amma düzgün yerləşdirilmiş masa lampası uzaqdakı güclü tavan işığından daha yaxşı nəticə verir.

Güzgü işığı. Güzgünün yanındakı işıq üzə yaxın olduğu üçün az güclə yetərli olur. Tavandakı uzaq spot isə üzə həm az, həm də kölgəli işıq salır.

Açıq havada və böyük məkanlarda

Həyət, anbar, idman meydançası kimi yerlərdə məsafələr böyükdür və qanunun təsiri daha aydın görünür. Dirəyin altındakı sahə parlaq olur, bir neçə metr kənarda işıq sürətlə azalır. Buna görə geniş sahəni bir çox güclü projektorla deyil, bərabər aralıqla yerləşdirilmiş bir neçə mənbə ilə işıqlandırmaq daha bərabər nəticə verir.

Telefonla sadə yoxlama

Qanunu evdə öz gözünüzlə görmək üçün xüsusi cihaz şərt deyil. Smartfonlar üçün işıqlılığı lüks ilə göstərən proqramlar var. Onlar telefonun ön sensorundan istifadə edir və dəqiq ölçü aləti deyil — göstəricilər modeldən modelə fərqlənə bilər. Amma müqayisə üçün kifayətdir.

Telefonu ekranı yuxarı baxmaqla masaya qoyun, lampanın altında göstəricini qeyd edin, sonra lampanı və ya telefonu məsafə iki dəfə artacaq şəkildə yerini dəyişin. Rəqəmin kəskin düşdüyünü görəcəksiniz. Eyni üsulla masanın, divanın yanının və otaq künclərinin işıqlılığını müqayisə edib zəif yerləri tapmaq olar.

Yadda saxlamaq üçün

• Məsafə 2 dəfə — işıq 4 dəfə az; məsafə 3 dəfə — 9 dəfə az.
• Lampanı yaxınlaşdırmaq çox vaxt gücünü artırmaqdan sərfəlidir.
• Hündür tavanda işığı tavandan aşağı "endirmək" (asma, divar, masa işıqları) səmərəlidir.
• Böyük sahədə bir güclü nöqtə əvəzinə bir neçə orta mənbə seçin.

Zəfər İşığı kataloqunda yüksək tavanlı məkanlar üçün güclü LED lampalar da, yerli işıq üçün kiçik formalı lampalar da var. Konkret otaq üçün seçimdə Zaferoğlu Elektrik-ə sorğu göndərə bilərsiniz.