Lampanın işıq paylanması: hər tərəfə, yoxsa aşağıya

Bəzi lampalar işığı hər tərəfə səpir, bəziləri isə bir istiqamətə yönəldir. Svetilnikə uyğun lampa seçmək üçün bu fərqi bilmək lazımdır.

Eyni otaqda eyni gücdə iki lampanı növbə ilə yandırsanız, nəticə tamam fərqli ola bilər. Biri bütün otağı yumşaq işıqla doldurur, digəri döşəmədə parlaq ləkə yaradıb divarları qaranlıq qoyur. Səbəb çox vaxt lampanın gücündə yox, işığı necə paylamasındadır.

İki əsas növ: hər tərəfə və istiqamətli

Hər tərəfə işıq verən lampalar klassik armud (A60), kürə və şam formalı lampalardır. Onlar işığı kolbanın demək olar ki, bütün səthindən ətrafa yayır. Közərmə lampası belə işləyirdi və bu lampalar onun yerini tutmaq üçün hazırlanır.

İstiqamətli lampalar isə işığı müəyyən bir konusun içinə toplayır. Bunlara GU10 və G5.3 kimi spot lampalar, reflektorlu lampalar və bəzi yastı LED modulları aiddir. Avropa Birliyinin lampa tələblərində istiqamətli lampa belə təsvir olunur: işığın ən azı 80 faizi 120 dərəcəlik konusun daxilinə düşür.

Ortada da variantlar var. Ucuz LED lampaların bəzilərində LED-lər yalnız yastı lövhənin üstündədir və kolba işığı yanlara yaxşı yaymır. Belə lampa formaca armuda bənzəsə də, işığı daha çox bir istiqamətə — altlığın əks tərəfinə verir.

LED lampada paylanmanı nə müəyyən edir

Közərmə lampasının teli təbii olaraq hər tərəfə işıq saçırdı. LED kristalı isə işığı əsasən bir tərəfə — öz səthinin qarşısına — verir. Ona görə LED lampada hər tərəfə bərabər işıq almaq üçün istehsalçı əlavə həllərə müraciət edir:

• işığı səpələyən südlü (opal) kolba;
• LED-lərin lövhənin yanlarına və ya hündür dayaq üzərinə yerləşdirilməsi;
• işığı yönləndirən linza və reflektorlar;
• filament lampalarda olduğu kimi, hər tərəfə baxan nazik işıq zolaqları.

Spot lampada isə məqsəd əksinədir: linza və ya reflektor işığı toplayıb lazım olan bucağa yönəldir. Deməli, forma və daxili konstruksiya birlikdə paylanmanı müəyyən edir, yalnız kolbanın xarici görünüşü yox.

İşıq bucağı nədir

Spot lampaların qablaşdırmasında "36°", "60°" kimi rəqəmlər görürsünüz. Bu, işıq konusunun açılışıdır. Adətən bu bucaq işıq şiddətinin mərkəzdəki maksimumun yarısına düşdüyü sərhəd üzrə ölçülür.

Praktik mənası sadədir:

• dar bucaq (təxminən 10–25°) işığı kiçik sahəyə toplayır — tablo, heykəl, vitrin məhsulu üçün;
• orta bucaq (təxminən 30–40°) — tavandakı spotlarla ümumi işıqlandırma, mətbəx tezgahı;
• geniş bucaq (60° və daha çox) — yumşaq, daha az kontrastlı işıq, spotlar arasında ləkələr azalır.

Eyni lümendə dar bucaqlı lampa işıqlandırdığı ləkədə daha parlaq görünür, çünki eyni işıq daha kiçik sahəyə düşür.

Svetilnik növünə görə seçim

İşıq paylanmasını svetilnikin konstruksiyası ilə uyğunlaşdırmaq lazımdır:

• Açıq çilçıraq və abajurlu lampalar hər tərəfə işıq verən lampa tələb edir. İstiqamətli lampa burada tavanı və abajurun yuxarısını qaranlıq qoyur.
• Aşağı baxan asma lampalar (konus və ya günbəz formalı) iki cür işləyə bilər. Hər tərəfə yayan lampa daxili səthdən əks olunub aşağı düşür; istiqamətli lampa isə işığı birbaşa masaya verir.
• Tavana quraşdırılmış spot svetilniklər istiqamətli lampalar üçün nəzərdə tutulub.
• Divar bra-ları çox vaxt işığı yuxarı və aşağı yönəldir; burada hər tərəfə yayan kiçik lampa daha yaxşı görünür.

Səhv seçim necə tanınır

Bəzi əlamətlər lampanın svetilnikə uyğun gəlmədiyini göstərir. Tavanda və ya abajurun içində kəskin kölgə xətti yaranırsa, lampa işığı yanlara kifayət qədər yaymır. Döşəmədə və ya masada parlaq dairə görünür, ətraf isə tutqundursa, bucaq çox dardır. Spotlar arasında divarda "tağ" formalı ləkələr varsa, spotlar ya bir-birindən uzaqdır, ya da bucaq otaq üçün dar seçilib.

Almazdan əvvəl yoxlama

Qablaşdırmada işıq bucağı və ya paylanma sxemi göstərilirsə, ona baxın. Spotlar üçün bucağı tavanın hündürlüyünə görə seçin: tavan nə qədər alçaqdırsa, eyni sahəni örtmək üçün bucaq bir o qədər geniş olmalıdır. Armud formalı lampada isə kolbanın bütün səthinin bərabər işıqlandığına baxın — yuxarı hissəsi parlaq, altlığa yaxın hissəsi qaranlıqdırsa, işıq yanlara zəif yayılır.

Zəfər İşığı kataloqunda həm hər tərəfə işıq verən E27 lampalar, həm də GU10 və G5.3 spot lampalar var. Svetilnikinizin növünü bildirsəniz, Zaferoğlu Elektrik mütəxəssisləri uyğun formanı seçməyə kömək edə bilər.