Plafon və diffuzor işığın nə qədərini udur

Lampa nə qədər işıq versə də, onun bir hissəsi plafonda, abajurda və diffuzorda qalır. İtkinin nədən asılı olduğunu və necə azaltmağı izah edirik.

Yeni lampa qutudan çıxarılıb yandırılanda göz qamaşdıracaq qədər parlaq görünür. Onu qalın südlü plafonun içinə qoyub tavana bərkidəndə isə otaq gözlənildiyindən tutqun qalır. Bu, təəccüblü deyil: lampanın verdiyi işıq otağa çatana qədər svetilnikin özündən keçməlidir və bu yolda müəyyən hissəsi itir.

İşıq svetilnikdə harada itir

Lampadan çıxan işığın taleyi üç cür ola bilər: şüşədən və ya materialdan keçir, səthdən əks olunur, yaxud material tərəfindən udulub istiliyə çevrilir. Ötürülən və əks olunaraq sonda çölə çıxan işıq otağa çatır, udulan isə itir.

İtkinin səbəbləri müxtəlifdir:

• Materialın sıxlığı. Qalın, çoxqatlı və ya tünd rəngli material daha çox işıq udur.
• Daxili əksolunmalar. Qapalı plafonun içində işıq bir neçə dəfə şüşənin daxili səthinə dəyib geri qayıdır. Hər dəfə bir az itir.
• Svetilnikin daxili səthləri. Tünd rəngli və ya mat metal gövdə işığı əks etdirmək əvəzinə udur. Ağ və ya parlaq reflektor isə işığı çölə yönəldir.
• Forma. İşığın bir hissəsi svetilnikin çıxışsız "cibinə" düşürsə, orada ilişib qalır.

Materiallar necə fərqlənir

Dəqiq rəqəm konkret məhsuldan asılıdır, amma ümumi sıralama belədir:

• Şəffaf şüşə və ya şəffaf plastik işığın çox kiçik hissəsini saxlayır. Lakin lampa birbaşa görünür və parıltı yarada bilər.
• Buzlu (mat) şüşə işığı yumşaldır və bir qədər çox itki verir.
• Opal (südlü) şüşə və plastik lampanı tam gizlədir, işığı bərabər səpir, amma daha çox işıq saxlayır. Şüşə qalınlaşdıqca və "südlülük" artdıqca itki də artır.
• Prizmatik diffuzorlar işığı səpələyərkən onun əhəmiyyətli hissəsini yönəltməyə çalışır və çox vaxt opal materialdan az itki verir.
• Parça abajurlar rəngindən və sıxlığından asılı olaraq çox fərqli nəticə verir: açıq, nazik parça işığı keçirir, tünd və qalın parça isə işığı əsasən yuxarı və aşağıdakı açıq hissələrdən buraxır.
• Rəngli şüşə yalnız işığın miqdarını azaltmır, həm də onun rəngini dəyişir.

Svetilnikin "işıq verimi" nədir

Peşəkar svetilnik istehsalçıları çox vaxt svetilnikin işıq verimini (ingiliscə LOR — light output ratio) göstərir. Bu, svetilnikdən çıxan işığın içindəki lampa və ya lampaların verdiyi işığa nisbətidir, faizlə. Faiz nə qədər yüksəkdirsə, svetilnik bir o qədər az itki verir. İnteqrasiya olunmuş LED svetilniklərdə isə istehsalçı adətən birbaşa svetilnikin çıxış lümenini yazır — bu, artıq itkilər çıxıldıqdan sonrakı rəqəmdir.

Məişət çilçıraqlarında belə göstərici nadir hallarda yazılır. Ona görə seçim edərkən gözlə qiymətləndirmək lazımdır: şüşə nə qədər qalın və südlüdür, lampa içəridə nə qədər "gizlənib", işığın çıxması üçün açıq hissə varmı.

Zamanla artan itki: toz və saralma

Svetilnik təzə olanda itki ən azdır. İllər keçdikcə iki proses vəziyyəti pisləşdirir:

• Toz və həşərat. Açıq tavan plafonlarının içində yığılan toz və ölü həşəratlar işığın bir hissəsini kəsir. Mətbəx svetilniklərində yağ qatı da buna əlavə olunur.
• Plastikin saralması. Bəzi ucuz plastik diffuzorlar istilik və ultrabənövşəyi şüaların təsirindən vaxt keçdikcə saralır və kövrəlir. Bu, həm işığı azaldır, həm də onun rəngini isti tərəfə sürüşdürür.

Plafonları ildə bir-iki dəfə çıxarıb yumaq sadə, amma nəzərəçarpan fayda verən işdir. Saralmış plastik diffuzoru isə təmizləmək kömək etmir, onu dəyişmək lazımdır.

Praktik nəticələr

• Qalın opal plafon seçmisinizsə, açıq svetilnikdə kifayət edən lampadan daha çox işıq verən lampa planlaşdırın.
• Lampanın plafonun ortasında yerləşməsinə diqqət edin — şüşəyə çox yaxın lampa üzərində parlaq ləkə yaradır.
• Mətbəx və iş sahələri üçün işığı az saxlayan açıq və ya şəffaf-mat svetilniklər daha məntiqlidir.
• Yataq otağı kimi rahatlıq tələb edən yerlərdə opal və parça svetilniklərin yumşaq işığı itkiyə dəyər.
• Abajurun daxili səthi ağ və ya açıq rəngdədirsə, işığın bir hissəsi əks olunub çölə çıxır; tünd daxili səth bu imkanı itirir.
• Yeni svetilnik alarkən mağazada onu lampa ilə yandırıb baxmağı xahiş edin — kataloq şəkli itkini göstərmir.

Plafonlu svetilniklər üçün lampa seçərkən Zəfər İşığı kataloqunda gücə və formaya görə filtrdən istifadə etmək olar. Svetilnikiniz barədə sualınız varsa, Zaferoğlu Elektrik-ə sorğu göndərin.