Ofisdə gün işığı sensoru: işıq özü necə azalır

Günəşli gündə pəncərə kənarında süni işığa ehtiyac azalır. Gün işığı sensorunun iş prinsipi, zonaların bölünməsi, kalibrləmə və tipik narazılıq səbəbləri.

Pəncərəsi cənuba baxan ofisdə günortaya yaxın masalar gün işığından parlaq olur, tavandakı svetilniklər isə tam güclə yanmağa davam edir. Səhər açılan işığı axşama qədər heç kim söndürmür. Gün işığı sensoru bu israfı avtomatik aradan qaldırmaq üçündür: çöldən kifayət qədər işıq gələndə süni işıq azalır, hava tutulanda isə yenidən artır.

Sensor nəyi ölçür

Gün işığı sensoru, sadə desək, tavana quraşdırılmış kiçik fotoelementdir. O, aşağıdakı səthlərdən — masalardan, döşəmədən — əks olunan işığı ölçür və nəzarət qurğusuna məlumat ötürür. Nəzarət qurğusu da svetilniklərin drayverinə əmr göndərib işığı azaldır və ya artırır.

İki əsas yanaşma var. Birincisində sensor yalnız çöl işığını görür və süni işığı ona görə dəyişir. İkincisində sensor otaqdakı ümumi işığı — həm gün, həm də svetilnik işığını — ölçür və məqsəd dəyəri saxlamağa çalışır. Ofislərdə daha çox ikinci yanaşma işlənir, çünki o, iş səthində sabit işıqlılıq saxlamağa yönəlib.

Vacib şərt: işığın azaldılması üçün svetilniklərin drayveri tənzimlənən olmalıdır, məsələn, DALI və ya 1–10 V interfeysli. Adi drayverli svetilnik yalnız yandırılıb-söndürülə bilər, bu isə ofisdə narahatlıq yaradır.

Zonaları düzgün bölmək

Gün işığı pəncərədən uzaqlaşdıqca sürətlə zəifləyir. Pəncərəyə yaxın sıra günün böyük hissəsində çox işıq alır, otağın dərinliyi isə demək olar ki, həmişə süni işığa möhtacdır. Buna görə svetilniklər pəncərəyə paralel sıralar üzrə qruplaşdırılır:

• birinci sıra — pəncərə kənarı, ən çox tənzimlənən zona;
• ikinci sıra — orta zona, daha az tənzimlənir;
• dərinlik — adətən sabit işıqda qalır və ya yalnız hərəkət sensoru ilə idarə olunur.

Fasadın müxtəlif tərəfləri müxtəlif işıq alır. Şimal və cənub pəncərələrini bir sensora bağlamaq, adətən, hər iki tərəfdə səhv nəticə verir. Hər fasad üçün ayrıca zona və sensor düşünmək lazımdır.

Sensorun yeri

Sensorun yerləşdiyi nöqtə bütün sistemin davranışını müəyyən edir. Pəncərəyə çox yaxın quraşdırılan sensor birbaşa günəş şüasını və ya parlaq səmanı görür, nəticədə işığı həddindən artıq azaldır. Birbaşa svetilnikin altında olan sensor isə öz işığı ilə "çaşır".

Praktik qaydalar:

• sensoru idarə etdiyi zonanın ortasına, istehsalçının tövsiyə etdiyi məsafədə quraşdırın;
• onu pəncərəyə deyil, iş səthinə baxacaq şəkildə yerləşdirin;
• birbaşa svetilnik işığının sensora düşməməsinə əmin olun;
• masaların rəngini nəzərə alın: ağ masa tünd masadan daha çox işıq əks etdirir və sensorun oxunuşunu dəyişir.

Kalibrləmə və rahatlıq

Quraşdırmadan sonra sistem kalibrlənməlidir: iş səthində lüksmetrlə ölçülmüş dəyər sensorun oxunuşu ilə əlaqələndirilir. Kalibrləmə, adətən, axşam, gün işığı olmadan və sonra gündüz aparılır. Mebel dəyişəndə, xalça və ya arakəsmələr əlavə olunanda kalibrləməni təkrar yoxlamaq məsləhətdir.

Əməkdaşların sistemi qəbul etməsi texnikadan az əhəmiyyətli deyil. Ən çox narazılıq bu səbəblərdən yaranır:

• işıq buludun hər keçməsində "oynayır" — bunun qarşısını keçid müddəti və gecikmə ayarları alır, dəyişiklik hamar və yavaş olmalıdır;
• sensor işığı tam söndürür və otaq "boş" görünür — çox vaxt minimal səviyyə təyin etmək daha rahatdır;
• jalüzlər bağlı olanda sensor bunu gec hiss edir — jalüz sürətli dəyişiklik yaradırsa, reaksiya sürəti yoxlanılmalıdır;
• əməkdaşın öz işığına təsir imkanı yoxdur — lokal düymə ilə müvəqqəti dəyişiklik imkanı etirazları xeyli azaldır.

Hərəkət sensoru ilə birlikdə

Gün işığı sensoru yalnız işığın səviyyəsini tənzimləyir, otaqda kiminsə olub-olmadığını bilmir. Ən səmərəli sxem onu hərəkət və ya iştirak sensoru ilə birləşdirməkdir: kimsə yoxdursa, işıq sönür; kimsə varsa, gün işığına görə lazım olan qədər yanır. Bir çox müasir tavan sensoru hər iki funksiyanı bir gövdədə birləşdirir.

Bir məqamı qarışdırmaq olmaz: gün işığı sensoru süni işığı azaldır, amma günəşin yaratdığı göz qamaşmasını aradan qaldırmır. Monitora və ya masaya birbaşa düşən günəş şüası üçün jalüz, pərdə və ya günəşdən qoruyucu örtük lazımdır. Bəzi binalarda jalüzlər də avtomatlaşdırılır və işıq sistemi ilə əlaqələndirilir. Belə sxemdə jalüz enəndə süni işıq yenidən artmalıdır, əks halda pəncərə kənarındakı masalar gözlənilmədən qaranlıqda qalır.

Qənaətin həcmi pəncərələrin ölçüsündən, fasadın istiqamətindən, iş saatlarından və iqlimdən asılıdır, ona görə hər bina üçün ayrıca qiymətləndirilməlidir. Ən real təsəvvürü sistem işə düşəndən sonra işıqlandırma xəttinin ayrıca ölçülməsi verir.

Zəfər İşığı brendi ilə Gəncədə lampa istehsal edən Zaferoğlu Elektrik-in məhsul çeşidi saytdakı kataloqda təqdim olunub; tənzimləmə ilə bağlı uyğunluğu hər model üzrə dəqiqləşdirmək lazımdır.