Lümen/vatt: lampanın səmərəliliyini necə müqayisə etmək

Vatt enerji sərfini, lümen işığı göstərir. Onların nisbəti lampanın nə qədər səmərəli olduğunu açır və iki lampanı ədalətli müqayisə etməyə imkan verir.

Biri 9, digəri 10 vattlıq iki LED lampadan hansını götürmək lazımdır? Çoxları az vattlı lampanı daha "qənaətcil" sayır. Amma qənaət yalnız az enerji işlətmək deyil, həmin enerjidən nə qədər işıq almaqdır. Bunu göstərən göstərici işıq səmərəliliyidir və lümen/vatt (lm/W) ilə ifadə olunur.

Göstərici necə hesablanır

Hesab sadədir: qutudakı işıq selini (lümen) nominal gücə (vatt) bölürsünüz. 900 lümen verən 9 vattlıq lampanın səmərəliliyi 100 lm/W-dir. 950 lümen verən 10 vattlıq lampa isə 95 lm/W göstərir. Deməli, birinci lampa hər vatt enerjidən bir qədər çox işıq alır, baxmayaraq ki, ikincisi ümumilikdə daha parlaqdır.

LED lampanın nominal gücünə drayverin itkiləri də daxildir, çünki lampa şəbəkədən məhz bu qədər enerji götürür. Ona görə qutudakı rəqəmlərlə apardığınız hesab lampanın bütövlükdə səmərəliliyini göstərir, yalnız LED çiplərininkini yox.

Texnologiyalar arasında fərq

Müxtəlif lampa növlərinin tipik səmərəliliyi bir-birindən çox fərqlənir:

• adi közərmə lampası təxminən 10–15 lm/W verir, enerjinin böyük hissəsi istiliyə gedir;
• halogen lampa bir qədər yaxşıdır, amma yenə də bu səviyyəyə yaxın qalır;
• kompakt floresan lampalar təxminən 50–70 lm/W aralığındadır;
• məişət LED lampaları adətən 80 lm/W-dən yuxarı olur, yaxşı modellər daha yüksək göstərici verir.

Bu fərq köhnə lampanı LED ilə əvəz edəndə elektrik sərfinin niyə kəskin azaldığını izah edir: eyni işıq üçün bir neçə dəfə az güc lazım olur.

Sadə nümunə: 800 lümen işıq üçün közərmə lampası təxminən 60 vatt tələb edirsə, 100 lm/W səmərəliliyə malik LED lampa eyni işığı 8 vatta verir. Gündə beş saat yanan lampada bu fərq il ərzində 90 kilovat-saatdan çox edir. Səmərəlilik göstəricisi məhz bu hesabı əvvəlcədən görməyə imkan verir.

Ədalətli müqayisənin şərtləri

İki lampanın lm/W göstəricisini müqayisə edərkən digər xassələr eyni olmalıdır, əks halda rəqəmlər yanıldır.

Rəng temperaturu. Eyni seriyada soyuq ağ lampa çox vaxt isti ağ lampadan bir qədər çox lümen verir. Bu, isti işığın "pis" olduğunu yox, fosfor qatının fərqli işlədiyini göstərir.

Rəngötürmə indeksi (Ra və ya CRI). Rəngləri daha təbii göstərən lampalar adətən bir az daha az səmərəli olur. Ra 90 olan lampanı Ra 80 olanla yalnız lm/W-yə görə müqayisə etmək düzgün deyil.

Kolba və optika. Mat kolba, linza və ya reflektor işığın bir hissəsini udur. Qutudakı lümen artıq hazır lampanın ölçüsüdür, amma dizayn fərqi səmərəliliyə təsir edir.

Lampa tipi. Spot, şam və ya filament lampa ilə adi armud formalı lampanı birbaşa tutuşdurmaq mənasızdır; hər formanın öz texniki məhdudiyyətləri var.

Nəyə aldanmamaq lazımdır

Bəzi qablaşdırmalarda ən iri yazılan rəqəm "ekvivalent" gücdür: məsələn, "75 W əvəzi". Bu, lampanın real sərfi deyil, köhnə közərmə lampası ilə təxmini parlaqlıq müqayisəsidir və istehsalçıdan istehsalçıya fərqli yuvarlaqlaşdırılır. Səmərəlilik hesabında yalnız real nominal gücdən istifadə edin.

Digər tələ qutuda lümenin heç yazılmamasıdır. Belə halda səmərəlilik haqqında danışmaq mümkün deyil, çünki lampanın nə qədər işıq verdiyi məlum deyil. Qutusunda lümen, güc və rəng temperaturu aydın göstərilən lampanı seçmək daha doğrudur.

Nəhayət, çox yüksək lm/W rəqəmi hər şey demək deyil. Drayverin keyfiyyəti, titrəmə, istilik ötürülməsi və rəngötürmə də gündəlik rahatlığa təsir edir.

Evdə praktik yanaşma

Lampa seçərkən əvvəlcə lazım olan işığı lümenlə müəyyən edin, sonra eyni rəng temperaturu və oxşar Ra-lı variantlar arasında lm/W-si yüksək olanı üstün tutun. Çox lampalı çilçıraqda və ya gün boyu yanan işıqlarda bu kiçik fərq il ərzində hiss olunan enerji qənaətinə çevrilir. Bir-iki dəqiqəlik yandırılan kiler lampası üçün isə fərq praktik əhəmiyyət daşımır.

Zaferoğlu Elektrik-in Zəfər İşığı çeşidindəki E27 lampalar 7 vattdan 22 vatta qədər güclərdə təqdim olunur; müqayisə apararkən hər modelin qablaşdırmasındakı lümen və gücü yuxarıdakı qayda ilə tutuşdurmaq olar.