Spot lampalarda işıq bucağı: dar yoxsa geniş şüa

Eyni gücdə iki spot lampa işıq bucağına görə tamamilə fərqli nəticə verə bilər. Dar və geniş şüanın harada lazım olduğunu və ləkə ölçüsünü hesablamağı izah edirik.

Tavana on iki spot quraşdırılıb, amma otaq qəribə görünür: döşəmədə parlaq dairələr, aralarında isə qaranlıq zolaqlar var. Başqa evdə eyni sayda spot hər tərəfi bərabər işıqlandırır, lakin rəsm əsərləri və rəflər sönük qalır. Hər iki halda səbəb çox vaxt eynidir: lampanın işıq bucağı yerə uyğun seçilməyib.

İşıq bucağı nəyi göstərir

Spot lampanın qutusunda dərəcə ilə yazılan bucaq işıq konusunun genişliyidir. Adətən o, şüanın mərkəzindəki işıq gücünün yarıya düşdüyü nöqtələr arasında ölçülür. Bu o deməkdir ki, bucağın kənarında işıq birdən kəsilmir, tədricən zəifləyir, amma əsas, "işlək" işıq həmin konusun içindədir.

Vacib məqam: bucaq lampanın ümumi işığını dəyişmir. Eyni lümen dar bucaqda kiçik sahəyə toplanır və orada çox parlaq olur, geniş bucaqda isə böyük sahəyə yayılır və hər nöqtədə daha zəif görünür.

Tipik aralıqlar və istifadə yerləri

Bazarda rast gəlinən bucaqları şərti olaraq üç qrupa bölmək olar:

• Dar şüa, təxminən 10–25°. Vitrin, rəsm, heykəl, divardakı faktura, bar piştaxtası kimi vurğu işıqlandırması üçün. Hündür tavandan aşağıdakı konkret nöqtəyə işıq çatdırmaq üçün də istifadə olunur.
• Orta şüa, təxminən 30–40°. Mətbəx tezgahı, yemək masası, dəhliz kimi yerlərdə həm istiqamətli, həm də kifayət qədər geniş işıq üçün universal seçim.
• Geniş şüa, 60° və daha çox. Tavandakı spotlarla ümumi işıq yaradılanda: yataq və qonaq otağı, vanna otağı, ofis.

Evdə ən çox edilən səhv ümumi işıq üçün dar bucaqlı lampaların alınmasıdır. Nəticədə döşəmədə "ləkələr" yaranır, divarlar və künclər isə qaranlıq qalır.

Ləkənin ölçüsünü hesablamaq

İşıq ləkəsinin diametrini sadə düsturla təxminən tapmaq olar: diametr = 2 × məsafə × tan(bucaq / 2). Hesabı asanlaşdırmaq üçün bir neçə hazır nümunə:

• 2,5 m məsafədə 24° bucaq: ləkənin diametri təxminən 1,1 m;
• 2,5 m məsafədə 36° bucaq: təxminən 1,6 m;
• 2,5 m məsafədə 60° bucaq: təxminən 2,9 m.

Məsafə lampadan işıqlandırılan səthə qədər götürülür. Əgər masanı işıqlandırırsınızsa, tavan hündürlüyündən masanın hündürlüyünü çıxın. 2,7 m tavanda 75 sm-lik masa üçün məsafə təxminən 1,95 m olur və ləkə döşəmədəkindən kiçik alınır.

Spotlar arasındakı məsafə

Ümumi işıq üçün spotları elə yerləşdirmək lazımdır ki, qonşu lampaların ləkələri bir-birinin üstünə bir qədər düşsün. Ləkələr bir-birinə toxunmursa, aralarda qaranlıq sahələr yaranır. Praktik qayda belədir: iki spot arasındakı məsafə işıqlandırılan səthdə ləkə diametrinə yaxın və ya ondan bir qədər az olmalıdır.

Divara yaxın spotlar üçün başqa məsələ var. Lampanı divara çox yaxın qoysanız, geniş şüa divarda uzun, kəskin "qövslər" çəkir. Bu effekt bəzən dekorativ məqsədlə istifadə olunur, amma istəmirsinizsə, spotu divardan bir az aralı quraşdırın və ya daha dar bucaq seçin.

Bucaq seçimində başqa amillər

Tavan hündürlüyü. Alçaq tavanda geniş bucaq daha yaxşı işləyir, çünki işıq az məsafədə böyük sahəyə yayılmalıdır. Hündür tavanda geniş bucaqlı lampa işığı çox səpələyir və aşağıda zəif qalır; orada orta və ya dar bucaq daha səmərəlidir.

Qamaşma. Dar şüa çox parlaq mərkəz yaradır. Belə spot oturacaq və ya çarpayı üzərinə düşərsə, yuxarı baxan adamın gözünü qamaşdırır.

Səthin materialı. Parlaq plitə və ya cilalanmış daş üzərinə düşən dar şüa əks olunaraq ikinci bir parlaq nöqtə yaradır. Mat səthlərdə bu problem hiss olunmur.

Tənzimləmə imkanı. Hərəkət edən və ya fırlanan korpuslu spotlar bucağı dəyişmir, amma işığı lazım olan yerə yönəltməyə imkan verir. Bu, mebelin yeri dəyişəndə xüsusilə faydalıdır.

Qısa seçim siyahısı

Spot almazdan əvvəl bu suallara cavab verin:

• Bu işıq ümumi işıqdır, yoxsa bir obyekti vurğulayır?
• Lampadan işıqlandırılan səthə qədər məsafə nə qədərdir?
• Hansı diametrdə ləkə lazımdır və ləkələr bir-birinə çatacaqmı?
• Şüa kiminsə gözünə və ya parlaq səthə düşəcəkmi?

Cavablar aydın olanda qutudakı bucaq rəqəmi artıq sadə texniki göstərici yox, konkret nəticənin açarı olur.

Zaferoğlu Elektrik məhsulları arasında 7 vattlıq GU10 və G5.3 spotlarla yanaşı başlığı döndərilə bilən 3D spot da mövcuddur; bucaq seçimində hər modelin qablaşdırmasındakı texniki məlumata istinad etmək lazımdır.