Lampa sındı: şüşə qırıntılarını təhlükəsiz yığmaq

Sınmış lampanın şüşəsi kəsə, patronda qalan altlıq isə cərəyan vura bilər. Qırıntıları yığmaq, atmaq və floresan lampada fərqli davranmaq qaydaları.

Lampa əldən düşüb döşəməyə dəyəndə və ya patronda çatlayıb dağılanda ilk refleks qırıntıları tez-tez əllə yığmaq olur. Nazik lampa şüşəsi isə adi stəkandan daha iti və xırda parçalanır, hissəciklər xalçaya və döşəmənin aralıqlarına səpələnir. Bir neçə sadə qayda həm kəsiklərin, həm də gözdən qaçan təhlükələrin qarşısını alır.

Əvvəlcə lampanın növünü müəyyənləşdirin

Hərəkət planı lampanın tipindən asılıdır:

• közərmə, halogen və LED lampa — əsas risk kəsici şüşə və ya plastik parçaları, bir də hələ soyumamış hissələrdir;
• kompakt floresan (spiral və ya U borulu «qənaətcil») lampa və floresan boru — içində az miqdarda civə var və ayrıca prosedur tələb olunur.

Floresan lampa sınıbsa, aşağıdakı adi yığışdırma qaydaları kifayət etmir: otağı havalandırmaq, tozsorandan istifadə etməmək və qırıntıları hermetik qabda saxlamaq vacibdir. Bu məsələ floresan lampalarda civəyə həsr olunmuş ayrıca məqalədə ətraflı izah olunur.

İlk dəqiqələr: riski azaltmaq

• Uşaqları və ev heyvanlarını otaqdan çıxarın — xırda şüşə pəncəyə və yalın ayağa asanlıqla batır.
• Ayaqqabı geyinin, corabla gəzməyin.
• Lampa svetilnikdə sınıbsa, işığı açardan, mümkünsə lövhədəki avtomatla da söndürün.
• Közərmə və halogen lampanın qırıntıları və altlığı hələ istidir — soyumasını gözləyin.
• Qırıntıları üfürməyin və quru əllə süpürməyin.

Qırıntıları yığmaq ardıcıllığı

Qalın iş əlcəyi və ya heç olmasa iki qat rezin əlcək geyinin. Əvvəlcə gözlə görünən iri parçaları götürüb bərk karton parçasının üstünə qoyun. Sonra qalın kağız və ya kartonla xırda qırıntıları bir yerə sürüşdürün.

Ən xırda, çətin görünən hissəciklər üçün enli yapışqan lent yaxşı işləyir: lenti döşəməyə basıb qaldırın, yapışan qırıntılarla birlikdə içəri qatlayın. Sonra səthi nəm kağız dəsmalla silin və dəsmalı da qırıntıların yanına qoyun.

Sahəni fənərlə yandan, döşəməyə paralel işıqlandırmaq faydalıdır: alçaq bucaqla düşən işıqda xırda şüşə parıldayır və gözdən qaçmır. Közərmə və ya LED lampanın iri parçaları yığıldıqdan sonra xalçanı tozsoranla təmizləmək olar; floresan lampa sınanda isə tozsoran istifadə olunmur.

Qırıntılar divan və ya kreslo kimi yumşaq mebelin üstünə düşübsə, onları yapışqan lentlə diqqətlə götürün; örtüyü silkələmək lazım gələrsə, bunu çöldə, yerə sərilmiş köhnə parçanın üstündə edin.

Adi LED lampanın kolbası çox vaxt plastikdən olur və sınanda iri, küt kənarlı parçalara ayrılır. Filament LED lampaların kolbası isə şüşədir və közərmə lampası kimi xırda dağılır. Kolbası sınmış, içindəki diod lövhəsi açıqda qalan LED lampanı yenidən patrona taxıb yoxlamayın.

Patronda qalan altlıq

Çox vaxt kolba qopur, metal altlıq isə patronun içində qalır. Bu, ən diqqət tələb edən vəziyyətdir: altlığın kənarları itidir, patronun kontaktları isə açıqdadır.

• Avtomatın söndürüldüyünə əmin olun; yalnız divar açarına arxalanmayın.
• İzolyasiyalı dəstəkli uzunburun kəlbətinlə altlığın kənarından tutub saat əqrəbinin əksinə yavaş-yavaş fırladın.
• Altlıq çox bərk oturubsa və ya patron zədələnibsə, güc tətbiq etməyin — patronu dəyişmək lazım ola bilər və bunu elektrik etməlidir.
• Altlığı çıxardıqdan sonra patronun içində şüşə qalıb-qalmadığına baxın.

Lampa niyə sına bilər

Əldən düşmə aydın səbəbdir, amma bəzən lampa patronun içində öz-özünə çatlayır. Bunun bir neçə tipik səbəbi olur:

• isti közərmə və ya halogen lampanın şüşəsinə su damcısı düşməsi — məsələn, eyvanda və ya vanna otağında nəmə qarşı qorunmayan svetilnikdə;
• svetilnikin lampanın gücü üçün həddindən artıq qapalı və isti olması;
• patronda zəif kontakt səbəbindən altlığın güclü qızması;
• lampanın patrona əyri və ya güclə burulması, şüşə ilə altlığın birləşmə yerində gərginlik yaranması;
• svetilnikin daimi titrəməyə məruz qalması, məsələn, tez-tez çırpılan qapının yanında.

Eyni svetilnikdə lampalar təkrar-təkrar sınır və ya çatlayırsa, səbəb lampada yox, şəraitdədir. Patronun vəziyyətini, svetilnikin qoruma dərəcəsini və lampanın gücünü yoxlamaq lazımdır.

Qırıntıları necə atmaq

Şüşəni birbaşa zibil torbasına tökmək zibili daşıyan insanın əlinin kəsilməsinə səbəb ola bilər. Qırıntıları qapaqlı şüşə bankaya, bərk plastik qaba qoyun və ya bir neçə qat qalın kağıza büküb möhkəm lentlə bağlayın, üstünə «sınmış şüşə» yazın. Floresan lampaların qırıntıları üçün qəbul imkanlarını yerli bələdiyyə xidmətindən və ya satıcıdan soruşun.

Sonda əllərinizi yuyun və ətrafa bir daha baxın. Kiçik kəsiyi təmiz su ilə yuyub örtmək adətən kifayətdir; dərin kəsikdə və ya gözə şüşə düşdükdə tibbi yardıma müraciət edin.

Sınmanın qarşısını almaq üçün ehtiyat lampaları qutusunda saxlamaq və dəyişmə zamanı sabit nərdivandan istifadə etmək kömək edir. Sınmış lampanı əvəz etmək lazım gələndə Zaferoğlu Elektrik kataloqunda LED lampalarla yanaşı közərmə və halogen variantlara da baxmaq olar.