Köhnə alüminium naqillərə yeni svetilnik qoşmaq

Alüminium naqil mis naqil kimi davranmır: oksidləşir, sıxılmadan sonra axır, misə birbaşa bağlananda korroziyaya uğrayır. Svetilniki təhlükəsiz qoşmağın yolları.

Köhnə tikililərdə tavandan çıxan naqillər çox vaxt ağ-boz rəngli alüminium olur. Yeni svetilnikin içindəki naqillər və klemmlər isə misdir. Bu iki metalı necə gəldi birləşdirmək, xüsusən də burama ilə, sonradan qızan kontakt, titrəyən işıq və ən pis halda yanğın riski deməkdir.

Alüminium naqilin xüsusiyyətləri

Alüminiumun elektrik keçiriciliyi misdən aşağıdır, amma problem təkcə bu deyil. Kontakt baxımından üç xüsusiyyət daha vacibdir.

Birincisi, alüminium havada tez bir zamanda nazik oksid təbəqəsi ilə örtülür. Bu təbəqə cərəyanı pis keçirir və kontakt müqavimətini artırır. İkincisi, alüminium sıxılma altında zamanla «axır»: vintli klemmdə sıxılan naqil bir müddətdən sonra incəlir və kontakt boşalır. Üçüncüsü, isinib-soyuma zamanı alüminium misdən fərqli genişlənir, bu da hər dövrədə birləşməni bir az da zəiflədir.

Bunlara onilliklərin yaşı əlavə olunur. Köhnə alüminium naqil kövrəkləşir, dəfələrlə əyilən yerdən qırılır, izolyasiyası tavanın içində quruyub çatlayır.

Misə birbaşa bağlamaq niyə olmaz

Mis və alüminium nəmli mühitdə bir-birinə toxunanda qalvanik cüt əmələ gəlir. Birləşmə yerində alüminium korroziyaya uğrayır, oksid artır, müqavimət yüksəlir. Müqavimət artdıqca kontakt qızır, qızma korroziyanı sürətləndirir və proses özünü gücləndirir.

Bu səbəbdən mis və alüminium naqilləri sadəcə bir-birinə burayıb izolent dolamaq yolverilməzdir. Belə birləşmə illərlə işləyə bilər, amma nə vaxt sıradan çıxacağını qabaqcadan demək olmur.

Təhlükəsiz birləşdirmə üsulları

Svetilniki köhnə alüminium xəttə qoşmaq lazımdırsa, aşağıdakı üsullardan biri seçilir:

• üzərində alüminium üçün uyğunluq göstərilən klemmlər; bəzilərinin içində oksid təbəqəsini dağıdan və yenidən yaranmasının qarşısını alan xüsusi pasta olur;
• polad şaybalı vint birləşməsi: mis və alüminium naqil ayrı-ayrı şaybalar arasında sıxılır və bir-birinə toxunmur;
• içində metallar arasında ayırıcı olan xüsusi birləşdirici gilzalar.

İstənilən üsulda naqilin ucunu təzə metala qədər kəsmək, oksidlənmiş, qaralmış hissəni qoymamaq lazımdır. İzolyasiyanı soyarkən bıçaqla naqilin üzərində dairəvi kəsik yaratmaq olmaz — alüminium məhz o yerdən qırılır.

Svetilnikin öz klemm bloku yalnız mis naqil üçün nəzərdə tutulubsa, alüminium naqili ora birbaşa sıxmaq əvəzinə əvvəlcə uyğun keçid birləşməsi etmək düzgündür.

İşə başlamazdan əvvəl ardıcıllıq

Alüminium xəttlə işləyərkən tələsmək ən çox səhvə yol açır. Ardıcıllığı belə qurmaq faydalıdır:

• şitdə işıq xəttinin avtomatını söndürün və tavandakı naqillərdə gərginlik olmadığını yoxlayın;
• köhnə svetilniki çıxararkən naqilləri çox əyməyin, onları bir əllə tutub digər əllə klemmi açın;
• naqillərin ucunda qaralma, ərimə izi və ya yaşılımtıl ərp olub-olmadığına baxın — bu, əvvəlki birləşmənin qızdığını göstərir;
• naqil uzunluğu imkan verirsə, zədələnmiş hissəni kəsib atın; çox qısalıbsa, əlavə etmək üçün uyğun keçid birləşməsindən istifadə edin;
• yeni birləşməni tamamladıqdan sonra naqilləri dekorativ qapağın arxasına sıxaraq yox, sərbəst yerləşdirin ki, kövrək alüminium yenidən əyilib qırılmasın.

Birləşmə hazır olandan sonra svetilniki bir neçə saat işlətmək və qapağın ətrafında yanıq iyi və ya qızma olub-olmadığını əllə yoxlamaq əlavə əminlik verir.

Nə vaxt naqilləri dəyişmək lazımdır

Bəzi əlamətlər göstərir ki, məsələ yalnız bir svetilnikdə deyil:

• naqilin ucu əyiləndə qırılır və ya çatlayır;
• izolyasiya ovulur, tökülür;
• paylayıcı qutularda qaralmış, ərimiş birləşmələr var;
• evdə eyni xətt üzərindəki bir neçə nöqtədə işıq titrəyir və ya yanıq iyi gəlir.

Belə hallarda svetilniki qoşmaqla kifayətlənmək yox, xəttin vəziyyətini elektrikçiyə yoxlatdırmaq lazımdır. Çox vaxt köhnə alüminium şəbəkəni mərhələli şəkildə mis naqillərlə əvəz etmək ən etibarlı həlldir.

LED svetilnik yükü azaldır, amma kontakt problemini həll etmir

LED svetilnik eyni işıq üçün közərmə lampasından xeyli az cərəyan çəkir və bu, köhnə xəttə yükü azaldır. Amma pis kontakt kiçik cərəyanda da problem yaradır: LED drayveri kontaktın qeyri-sabitliyinə titrəmə və vaxtından əvvəl sıradan çıxma ilə cavab verir. Ona görə yükün azalması birləşmə keyfiyyətinə diqqəti əvəz etmir.

Zaferoğlu Elektrik-in kataloqunda tavan quraşdırması üçün dairəvi LED panellər də var. Hansı svetilniki seçsəniz də, onun uzun işləməsi tavandakı naqilin vəziyyətindən və birləşmənin düzgün edilməsindən başlayır.