Açıq havada svetilnik: torpaqlama və nəmdən qorunma

Həyət, fasad və eyvan svetilniklərində əsas risk su və korroziyadır. IP dərəcəsi, torpaqlama, qoruyucu avtomat və kabel girişi barədə praktik qaydalar.

Otaqda illərlə problemsiz işləyən svetilnik həyətdə bir qış keçirəndən sonra qısaqapanma verə bilər. Açıq havada yağış, şeh, kondensat, toz və temperatur fərqləri eyni vaxtda təsir edir. Buna görə həyət, fasad, qaraj girişi və ya eyvan üçün svetilnik seçmək və qoşmaq ayrıca diqqət tələb edir.

IP dərəcəsini düzgün oxumaq

Svetilnikin qutusunda və ya gövdəsində IP ilə başlayan iki rəqəmli kod olur. Kodun ilk rəqəmi toz və bərk hissəciklərin içəri keçməsinə, sonrakı rəqəmi isə suya qarşı davamlılığı ifadə edir. Rəqəm nə qədər böyükdürsə, qorunma o qədər yüksəkdir.

• IP44 — hər tərəfdən sıçrayan suya qarşı qorunma; üstü örtülü eyvan və ya saçaq altındakı giriş üçün uyğun ola bilər.
• IP65 — toza tam qorunma və su şırnağına davamlılıq; yağışa açıq fasad və həyət svetilnikləri üçün daha etibarlı seçimdir.
• IP67 — qısa müddətli suya batırılmaya davamlılıq; yerə quraşdırılan və gölməçə yığıla bilən yerlərdəki svetilniklər üçün.

IP dərəcəsi yalnız svetilnik düzgün yığıldıqda və kabel girişi sızdırmaz olduqda keçərlidir. Gövdədəki kip araqat yerində deyilsə və ya vint tam bərkidilməyibsə, yazılan rəqəm heç nə ifadə etmir.

Torpaqlama: metal gövdə nə üçün qoşulur

Metal gövdəli küçə svetilniklərinin əksəriyyəti I sinif qorunma ilə hazırlanır. Bu o deməkdir ki, izolyasiya zədələnəndə gövdəyə keçən gərginlik torpaqlama naqili ilə axıdılmalıdır. Gövdənin içində torpaqlama işarəsi olan ayrıca klemm varsa, sarı-yaşıl naqil mütləq ora qoşulur.

Torpaqlama naqili olmayan köhnə xəttə belə svetilnik qoşmaq riskli vəziyyət yaradır: nəm içəri keçəndə gövdə gərginlik altında qala və heç bir qoruyucu işə düşməyə bilər. İkiqat izolyasiyalı, yəni II sinif svetilniklərdə torpaqlama tələb olunmur, onları qutudakı iki kvadrat işarəsindən tanımaq olar.

Diferensial qoruyucu mütləqdir

Açıq havadakı xətlər üçün sızma cərəyanına reaksiya verən qoruyucu — diferensial avtomat və ya UZO — tövsiyə yox, əslində əsas qorunma vasitəsidir. Adi avtomat yalnız böyük cərəyanda açılır, insan bədənindən axan cərəyan isə ona görünmür. Diferensial qoruyucu faza ilə sıfır arasında cərəyan fərqini hiss edir və xətti çox tez açır. Həyət xəttiniz belə qoruyucusuzdursa, bunu elektrikçi ilə həll etmək ilk addım olmalıdır.

Kabel girişi və kondensat

Suyun svetilnikə ən çox girdiyi yer gövdə deyil, kabelin daxil olduğu nöqtədir. Bir neçə sadə qayda buradakı riskləri azaldır:

• kabel girişi üçün svetilnikin öz kip vtulkasından istifadə edin və onu kabelin diametrinə uyğun sıxın;
• kabeli svetilnikə yuxarıdan salmaq lazımdırsa, girişdən əvvəl aşağı sallanan bir ilmə qoyun ki, su kabel boyunca içəri axmasın;
• birləşmələri açıq havada izolent ilə yox, müvafiq qorunma dərəcəli paylayıcı qutuda edin;
• günəş altında qalan kabel ultrabənövşəyi şüalara davamlı örtüklü olmalıdır.

Bağlı gövdədə gündüz qızan və gecə soyuyan hava öz nəmini daxildə buraxa bilər. Buna görə bəzi svetilniklərdə nəfəs klapanı olur, üstündən bağlanmamalıdır. İçində su damcıları görünən svetilnik artıq diqqət tələb edir.

Quraşdırmadan sonra dövri yoxlama

• Payızda və yazda gövdədə çat, araqatda deformasiya olub-olmadığına baxın.
• Şüşə və ya plastik örtük içində su izi, qaralmış kontakt görürsünüzsə, svetilniki açmadan əvvəl xətti söndürün.
• Diferensial qoruyucunun sınaq düyməsini vaxtaşırı basın.
• Svetilnik ağac budağına, oyulmuş divara və ya dayanıqsız dirəyə bərkidilməyibsə, küləkdə yırğalanmadığını yoxlayın.

İçindəki lampa da şəraitə uyğun olmalıdır

Açıq havada soyuq LED lampa üçün problem deyil: közərmə və floresan lampalardan fərqli olaraq o, şaxtada da dərhal tam işıqla yanır. Onun üçün daha çətin olan yay istisidir. Günəş altında qızan bağlı gövdənin içində drayver öz istiliyini ötürməkdə çətinlik çəkir. Buna görə lampanın qapalı svetilnikdə işləməyə uyğun olub-olmadığını qutuda yoxlamaq lazımdır.

İçəri üçün nəzərdə tutulmuş açıq patronlu svetilniki eyvanda və ya saçaq altında müvəqqəti istifadə etmək də risklidir. Patrona düşən su damcısı qısaqapanmaya, qalıq nəm isə kontaktların korroziyasına səbəb olur.

Açıq havada işləyən svetilnikdə lampanın özü də şəraitə uyğun olmalıdır. Zaferoğlu Elektrik-in Zəfər İşığı kataloqunda həyət, anbar və emalatxana kimi geniş sahələr üçün yüksək güclü LED lampalar da yer alır; onları seçərkən svetilnikin qorunma dərəcəsini də nəzərə almaq lazımdır.