Közərmə lampası hələ harada lazımdır

LED demək olar ki, hər yerdə közərmə lampasını əvəz edib, amma bəzi hallarda köhnə texnologiya hələ də öz yerini saxlayır. Bu halları və hər birində nəyə diqqət etməyi izah edirik.

Közərmə lampalarının dövrü bitib deyə düşünmək asandır: LED daha az enerji işlədir, daha uzun yaşayır və artıq istənilən formada istehsal olunur. Amma elektrik mağazalarında və sənaye kataloqlarında közərmə lampaları hələ də var və onları alanlar təkcə köhnə vərdişi olanlar deyil. Bəzi hallarda közərmə lampasının «çatışmazlığı» sayılan xüsusiyyəti — istilik, sadəlik və ya işığın xarakteri — məhz lazım olan şeydir.

Yüksək temperatur: soba və texniki cihazlar

Elektrik sobasının içindəki lampa 250–300 dərəcə ətrafında temperaturda işləyir. Adi LED lampanın drayveri və plastik hissələri bu şəraitə davam gətirmir. Buna görə soba lampaları adətən istiyə davamlı xüsusi közərmə və ya halogen lampalardır. Onları alarkən qutuda yüksək temperatura uyğunluq göstərilməlidir; adi ev lampası sobada tez sıradan çıxar, hətta partlaya bilər.

Oxşar vəziyyət bəzi sənaye qurutma kameralarında, sauna svetilniklərində və isti avadanlıq yanındakı işıq nöqtələrində də olur. Bu yerlərdə istehsalçının göstərdiyi temperatur aralığı həlledici meyardır.

İstilik lazım olanda

Bəzi tətbiqlərdə közərmə lampası işıq üçün yox, istilik üçün işlənir:

• quşçuluqda cücələri və gənc heyvanları isitmək;
• inkubatorlarda temperaturu saxlamaq;
• terrariumlarda sürünənlər üçün isti nöqtə yaratmaq;
• bəzi texniki qurğularda nəmliyin qarşısını almaq üçün kiçik qızdırıcı kimi.

Bu hallarda LED lampa uyğun deyil, çünki onun əsas üstünlüyü — az istilik — burada çatışmazlığa çevrilir. Amma bu məqsədlər üçün ayrıca hazırlanmış infraqırmızı isitmə lampaları və ya qızdırıcılar daha doğru seçimdir; adi közərmə lampası isə yalnız kiçik miqyaslı və nəzarətli şəraitdə istifadə olunmalıdır. Hər iki halda yanğın təhlükəsizliyi xüsusi diqqət tələb edir.

Sadə yük və köhnə idarəetmə sxemləri

Közərmə lampası elektrik baxımından ən sadə yükdür: sadəcə qızan bir məftil. Bu, bəzi köhnə sistemlərdə üstünlük olur.

Köhnə tipli dimmerlər, sensorlar və taymerlər minimum yük tələb edə bilər və LED lampaların kiçik gücü ilə düzgün işləmir. Bütün sistemi yeniləmək mümkün deyilsə, müvəqqəti olaraq közərmə lampası problemi aradan qaldırır. Uzunmüddətli həll isə idarəetmə qurğusunu LED-ə uyğun modellə əvəz etməkdir.

Elektrik ustaları bəzən közərmə lampasını sadə yoxlama yükü kimi də istifadə edir: xəttə gərginliyin gəlib-gəlmədiyini və ya bir qurğunun yük altında işlədiyini tez görmək üçün.

Titrəmə və elektron parazitlər

Közərmə lampası elektron drayver olmadığı üçün radio parazit yaratmır. Qızmış sap da tez soyumadığından işığı demək olar ki, titrəmir. Həssas ölçü avadanlıqları olan laboratoriyalarda, bəzi radio və audio studiyalarında, həmçinin yüksək sürətli çəkiliş aparılan yerlərdə bu xüsusiyyət qiymətləndirilir.

Bu gün keyfiyyətli LED svetilniklər də titrəməsiz və az parazitli ola bilir, amma bu, drayverin keyfiyyətindən asılıdır və ayrıca yoxlama tələb edir. Közərmə lampasında isə bu məsələ ümumiyyətlə yaranmır.

İşığın xarakteri: səhnə, kino və bərpa

Közərmə lampasının spektri hamar və davamlıdır, rəng ötürmə indeksi maksimal səviyyədədir. İşıq azaldıqca rəngi istiləşir. Teatr, kino çəkilişi, fotoqrafiya və muzey işıqlandırmasında bu xüsusiyyətlər uzun müddət standart sayılıb və bəzi mütəxəssislər hələ də onlara üstünlük verir.

Tarixi binaların və köhnə interyerlərin bərpasında da közərmə lampası bəzən orijinal görünüşü qorumaq üçün seçilir. Burada da filament LED-in yaxşı alternativ ola biləcəyini yoxlamaq faydalıdır.

Közərmə lampası işlədərkən

Közərmə lampasını saxlamağa qərar vermisinizsə, onun zəif tərəflərini unutmayın:

• yüksək istilik: pərdə, abajur və yanar materiallardan məsafə saxlayın;
• svetilnik və patronun icazə verdiyi maksimal gücə əməl edin;
• qısa xidmət müddətini nəzərə alıb ehtiyat lampa saxlayın;
• yanılı və ya isti lampanı dəyişməyin, soyumasını gözləyin;
• enerji sərfiyyatını azaltmaq üçün lampanı yalnız lazım olan müddətdə yandırın.

Gündəlik işıqlandırmanın qalan hissəsi üçün isə LED lampa demək olar ki, həmişə daha səmərəli seçimdir.

Zaferoğlu Elektrik-in kataloqunda LED lampalarla yanaşı E27 altlıqlı müxtəlif güclü közərmə lampaları və E40 altlıqlı 500 W közərmə lampası da var. Konkret tətbiq üçün hansı lampanın uyğun olduğunu məhsul məlumatına görə müəyyən etmək lazımdır.