İsti lampa, pərdə və abajur: yanğın riskini azaltmaq

Közərmə və halogen lampalar çox qızır, parça, kağız və plastik isə yaxınlıqda uzun müddət istiyə davam gətirmir. Riskli vəziyyətləri və sadə qoruma qaydalarını izah edirik.

Yanğın təhlükəsi deyəndə çoxları qısaqapanma və ya köhnə naqil düşünür. Amma məişət yanğınlarının bir hissəsi tamamilə sakit şəkildə başlayır: pərdəyə söykənmiş torşer lampası, kağız abajurun içinə qoyulmuş həddindən güclü lampa, yataq üzərinə atılmış yanılı masa lampası. Burada naqil sağlam ola bilər — problem lampanın buraxdığı istilikdir.

Hansı lampalar ən çox qızır

İstilik baxımından lampalar çox fərqlidir.

Közərmə lampası elektrik enerjisinin böyük hissəsini işığa deyil, istiliyə çevirir. Onun şüşə kolbası işlədiyi zaman əlin toxuna bilməyəcəyi dərəcədə qızır. Güclü lampalarda bu istilik lampanın yaxınlığındakı parçanı, kağızı və plastiki tədricən qurudur, saraldır və kömürləşdirir.

Halogen lampalar daha da təhlükəlidir, çünki istilik kiçik bir kapsulda cəmlənir. Halogen kapsulun və ya xətti halogen lampanın səthi yüz dərəcələrlə ölçülən temperatura çata bilər. Güclü halogen projektorlar və köhnə torşerlər xüsusilə risklidir.

LED lampalar xeyli az qızır, amma tam soyuq deyil. Onların radiatoru və drayveri isinir, xüsusən də güclü modellərdə. LED lampa da qapalı, havasız yerdə uzun müddət işləyəndə problem yarada bilər, sadəcə risk səviyyəsi közərmə və halogen lampalarla müqayisədə xeyli aşağıdır.

Riskli vəziyyətlər

Praktikada yanğın və ya ərimə çox vaxt bu hallarda baş verir:

• Torşer və ya masa lampası pərdəyə, divar xalçasına, yumşaq mebelin kənarına söykənir. Pərdə küləkdən tərpənib lampaya toxunur və yenidən aralanır — bu təkrarlandıqca parça isinir.
• Abajurun içinə svetilnikin icazə verdiyindən güclü lampa qoyulur. Kağız, parça və nazik plastik abajurlar bunun üçün nəzərdə tutulmayıb.
• Lampa aşağıya baxan, dar və qapalı plafonda işləyir; istilik yuxarı qalxıb patronda və naqillərdə toplanır.
• Yanılı masa lampası yatağa, divana və ya çarpayı üzərindəki paltarların arasına düşür.
• Uşaq otağında gecə lampası yumşaq oyuncaqlara və ya yorğana çox yaxın durur.
• Anbarda və ya kilerdə lampa karton qutulara, kağız paketlərə yaxın asılıb.

Svetilnikin yazısını oxuyun

Bir çox svetilnikdə və abajurlu lampada istilik baxımından vacib məlumat yazılır. Patronun yanında və ya svetilnikin etiketində «maks. 40 W» kimi göstərici lampanın buraxıla bilən maksimal gücünü bildirir. Bu rəqəm əsasən közərmə lampasına görə hesablanıb və onu aşmaq abajurun, patronun və naqilin həddindən artıq qızmasına səbəb olur.

İstiqamətli spot və projektorlarda isə bəzən kiçik bir simvol olur: lampa şəkli, oxlar və metrlə məsafə. Bu, işıqlandırılan obyektin svetilnikdən ən azı nə qədər uzaqda olmalı olduğunu göstərir. Bu məsafədən yaxın olan pərdə, rəf və ya tavan əşyası təhlükə altındadır.

Asma tavanın içinə quraşdırılan svetilniklərdə istilik izolyasiyası ilə örtülə bilib-bilmədiyini göstərən işarə də olur. İşarə yoxdursa, svetilniki mineral yun və ya başqa izolyasiya ilə örtməmək lazımdır.

Sadə qoruma qaydaları

Riski azaltmaq üçün mürəkkəb tədbir lazım deyil:

• Torşer və masa lampalarını pərdə, yumşaq mebel və yataq dəstindən ən azı bir neçə on santimetr aralı qoyun.
• Abajurlu lampalara yazılan maksimal gücdən artıq lampa taxmayın; mümkünsə LED lampa istifadə edin.
• Köhnə halogen torşerləri xüsusilə diqqətlə işlədin və ya LED-lə əvəzləyin.
• Uşaq otağında gecə lampası kimi qızmayan LED işıqdan istifadə edin.
• Evdən çıxarkən və yatmazdan əvvəl torşer və masa lampalarını söndürün.
• Kağız və parça abajurlarda saralma, qəhvəyi ləkə və ya yanıq iyi görünərsə, lampanı dərhal söndürüb səbəbini araşdırın.

LED-ə keçid riski azaldırmı

Bəli, amma tam aradan qaldırmır. Eyni işıq üçün LED lampa közərmə lampasından çox az enerji işlədir, buna görə kolbanın səthi də xeyli az qızır. Kağız abajur, dar plafon və pərdəyə yaxın torşer üçün bu, mühüm təhlükəsizlik üstünlüyüdür.

Lakin LED-ə keçid bütün qaydaları ləğv etmir. Keyfiyyətsiz LED lampanın drayveri həddindən artıq qızıb əriyə bilər, zədələnmiş patron və zəif kontakt isə hansı lampa olursa olsun istilik yaradır. Ona görə LED lampa seçərkən etibarlı istehsalçıya üstünlük vermək və patronun vəziyyətinə vaxtaşırı baxmaq lazımdır.

Yanıq izi, deformasiya olmuş patron və ya qaralmış naqil gördükdə svetilniki istifadə etməyi dayandırın və elektrik ustasına müraciət edin. Bu cür izlər sadəcə kosmetik qüsur deyil, istiliyin artıq həddi keçdiyinin göstəricisidir.

Zəfər İşığı markalı LED lampalar Gəncədə buraxılır; kataloqda torşer və abajurlu lampalar üçün uyğun E27 və E14 modellərə baxmaq olar. Kataloqda ənənəvi közərmə və halogen lampalar da var — onları istifadə edərkən yuxarıdakı məsafə qaydaları xüsusilə vacibdir.