GU10 və GU5.3 spot lampaları: altlıqları necə ayırmaq olar

Eyni ölçülü iki spot lampa tamam fərqli qidalanma ilə işləyə bilər. Ştiftlərə, gərginliyə və svetilnikə baxaraq GU10 ilə GU5.3-ü necə ayırmağı izah edirik.

Tavandakı kiçik spot lampalar kənardan baxanda eyni görünür: təxminən 50 mm diametrli, ön tərəfi düz, arxası daralan gövdə. Amma onların arxasında iki fərqli sistem ola bilər. Biri birbaşa şəbəkə gərginliyi ilə işləyir, digəri isə aşağı gərginlik və ayrıca transformator tələb edir. Səhv lampa alınanda ya patrona girmir, ya da daha pisi — girir, amma işləmir və ya tez sıradan çıxır.

İlk baxışda fərq: ştiftlər

Hər iki altlıqda iki metal ştift var, fərq onların formasındadır.

• GU10 — ştiftlər qısa və qalındır, uclarında kiçik "papaqcıq" kimi enlənmə olur. Ştiftlər arasındakı məsafə təxminən 10 mm-dir. Lampa yuvaya itələnir və bir az fırladılaraq kilidlənir.
• GU5.3 — ştiftlər nazik, düz və uzunsovdur, ucda enlənmə yoxdur. Aralarındakı məsafə təxminən 5,3 mm-dir. Lampa sadəcə yuvaya taxılır, fırladılmır.

Adındakı rəqəmlər də elə bu məsafədən gəlir. "G" iki ştiftli altlıqları bildirir, "U" isə bu ailənin spot formalı lampalar üçün olduğunu göstərir.

Əsas fərq gərginlikdədir

Forma fərqi texniki fərqin yalnız xarici tərəfidir. GU10 lampaları adətən 220–240 V şəbəkə gərginliyinə birbaşa qoşulur: svetilnikin içində transformator olmur, naqil birbaşa patrona gəlir.

GU5.3 isə tarixən 12 voltluq halogen lampalar üçün yaradılıb. Belə sistemdə hər spotun yanında və ya bir neçə spot üçün ümumi transformator olur. Bu gün satışda 220 V-a hesablanmış GU5.3 LED lampalar da var, ona görə qutudakı gərginlik yazısını mütləq oxumaq lazımdır. 12 V-luq lampanı şəbəkəyə birbaşa qoşmaq onu dərhal yandırır, 220 V-luq lampanı transformatordan sonra qoşmaq isə sadəcə işıq verməməsi ilə nəticələnir.

Svetilnikə baxaraq necə müəyyən etmək olar

Lampanı çıxarmaq mümkün deyilsə və ya yazısı silinibsə, tavandakı yuvaya da nəzər salmaq kömək edir.

• Asma tavanın arxasında, spotun yanında kiçik qutu varsa (üzərində "12V", "transformer" və ya "LED driver" yazılır), sistem çox güman aşağı gərginliklidir və GU5.3 lampası işlənir.
• Naqil birbaşa keramik və ya plastik patrona gəlirsə, patronun iki dəyirmi yuvası varsa və lampa fırlanaraq bərkiyirsə, bu GU10-dur.
• GU5.3 spotlar çox vaxt svetilnikdə polad halqa-sıxac ilə saxlanılır: halqanın ucları sıxılıb çıxarılır, lampa arxadan patron konnektorundan çəkilir.

Halogendən LED-ə keçəndə diqqət

GU10-da keçid sadədir: köhnə halogeni çıxarıb eyni altlıqlı LED lampanı taxmaq kifayətdir. Yeganə məsələ ölçüdür — bəzi LED spotlar arxa tərəfdə bir qədər uzun olur və dar yuvada yer çatmaya bilər.

GU5.3-də isə transformatoru nəzərə almaq lazımdır. Halogen üçün nəzərdə tutulmuş elektron transformatorların çoxu müəyyən minimum yükdən aşağı düzgün işləmir. LED lampa isə çox az güc çəkir və transformator onu "görmür": nəticədə lampa titrəyir, yanıb-sönür və ya heç yanmır. Belə halda ya LED üçün hesablanmış sabit gərginlikli qida bloku qoymaq, ya da istehsalçının həmin transformatorla uyğunluğunu təsdiq etdiyi lampanı seçmək lazımdır.

Praktikada ən çox edilən səhvlər

Birinci səhv — lampanı yalnız diametrə görə almaqdır. Rəfdə yan-yana duran iki 50 mm-lik spotdan biri GU10, digəri GU5.3 ola bilər və qutunun ön üzündə bu fərq həmişə iri hərflə yazılmır.

İkinci səhv — bir otaqda iki sistemin olduğunu unutmaqdır. Təmir zamanı bəzən mətbəxdə 12 voltluq spotlar saxlanılır, qonaq otağında isə GU10 qoyulur. Hamısı üçün eyni lampa alınanda yarısı yaramır.

Üçüncü səhv — 12 V-luq sistemdə yanan lampanı dəyişib problemin həll olunduğunu düşünməkdir. Əgər eyni yuvada lampalar tez-tez yanırsa, səbəb transformatorda və ya kontaktın zəifləməsində ola bilər. Belə halda qida blokunu və patronu yoxlatmaq lampanı təkrar-təkrar almaqdan daha sərfəlidir.

Almazdan əvvəl qısa yoxlama

Mağazaya getməzdən əvvəl bu suallara cavab verin:

• Ştiftlərin ucu qalınlaşıbmı (GU10), yoxsa nazik və düzdürmü (GU5.3)?
• Köhnə lampanın üzərində gərginlik necə yazılıb: 12 V yoxsa 220–240 V?
• Tavanın arxasında transformator və ya qida bloku varmı?
• Yuvanın dərinliyi yeni lampanın uzunluğuna çatırmı?
• Svetilnikdə dimmer varsa, yeni lampa tənzimlənən modeldirmi?

Bu beş sualın cavabı bəlli olanda səhv alış ehtimalı demək olar ki, qalmır.

Zəfər İşığı çeşidində həm GU10, həm də G5.3 altlıqlı spot lampalar var. Seçim edərkən kataloqdakı məhsul səhifəsində altlıq növünü öz svetilnikinizlə tutuşdurmaq kifayətdir.