G4 kapsul lampalar və 12 voltluq işıq sistemləri

G4 — nazik düz ştiftli, adətən 12 V ilə işləyən kiçik kapsul lampadır. Harada işləndiyini, transformatorla necə işlədiyini və LED-ə keçiddə hansı problemlərin çıxdığını izah edirik.

G4 lampası ovucda itəcək qədər kiçikdir: bir neçə santimetrlik kapsul və altından çıxan iki nazik məftil. Onu mətbəx şkaflarının altındakı kiçik işıqlarda, vitrinlərdə, bəzi çilçıraqlarda, eləcə də avtomobil tipli qida sistemlərində görmək olar. Bu lampanı başa düşmək üçün onun özündən çox, arxasındakı 12 voltluq sistemi tanımaq lazımdır.

G4 altlığının əlamətləri

G4-ün iki düz və nazik ştifti var, aralarındakı məsafə təxminən 4 mm-dir. Ştiftlər ilgək formasında deyil — bu, onu G9-dan dərhal ayırır. Lampa patrona düz taxılır, fırladılmır.

Oxşar görünüşlü GY6.35 altlığı da var: onun ştiftləri bir qədər qalın və aralarındakı məsafə daha böyükdür. Kiçik lampanı alarkən ştiftlərin arasını ölçmək və ya köhnə lampanı yanınızda aparmaq səhvin qarşısını alır.

Niyə 12 volt

G4 lampalarının əksəriyyəti 12 V aşağı gərginliklə işləyir. Aşağı gərginlik bir neçə səbəbdən seçilir: lampa çox kiçik ola bilir, açıq kontaktlara toxunma təhlükəsi azalır, mebel içində və vitrinlərdə quraşdırma sadələşir.

Amma evdəki şəbəkə 220–240 V-dur, ona görə G4 sistemində mütləq gərginliyi aşağı salan qurğu olur:

• Elektromaqnit transformator — ağır, dəmir nüvəli; çıxışda dəyişən cərəyan (AC) verir.
• Elektron transformator — yüngül, halogen lampalar üçün nəzərdə tutulub; o da AC verir, amma minimum yük tələbi olur.
• LED qida bloku (driver) — sabit gərginlikli, çıxışda sabit cərəyan (DC) verir.

Hansı qurğunun olduğunu bilmədən lampa seçmək G4-dəki problemlərin əsas səbəbidir.

LED G4-ə keçiddə çıxan problemlər

Titrəmə və yanıb-sönmə. Halogen üçün hesablanmış elektron transformatorlar müəyyən minimum gücdən aşağı yükdə düzgün işə düşmür. Bir neçə halogen G4 əvəzinə eyni sayda LED G4 qoyulanda ümumi yük kəskin azalır və transformator qeyri-sabit işləməyə başlayır. Çıxış yolu — LED üçün sabit gərginlikli qida bloku qoymaq.

Qütblük. Bəzi LED G4 lampaları yalnız DC ilə işləyir və qütblüyə həssasdır: ştiftləri tərsinə taxanda yanmır. Qutuda "12V AC/DC" yazılan lampalar isə hər iki qida ilə və istənilən istiqamətdə işləyir. Mövcud transformator AC verirsə, yalnız AC/DC lampası seçin.

Səhv gərginlik. Satışda 220 V-luq G4 LED-lər də rast gəlinir. 12 V-luq sistemə 220 V-luq lampa qoyulsa sadəcə yanmaz; tərsi isə — 12 V-luq lampanı şəbəkəyə birbaşa qoşmaq — lampanı dərhal yandırır və təhlükəlidir.

Ölçü və istilik. LED G4-lərin bəziləri disk formalı, lövhə üzərində diodlar düzülmüş olur və halogen kapsuldan enlidir. Kiçik şüşə qapaqlı svetilnikə sığmaya bilər. Qapalı mebel yuvasında LED də az olsa istilik buraxır, ona görə hava dövranı tam kəsilməməlidir.

Mövcud sistemi necə müəyyən etmək olar

• Svetilnikin və ya mebelin arxasında qida qutusunu tapın və üzərindəki yazını oxuyun: "Output 12V AC" yoxsa "12V DC".
• Qutunun gücünü (W) və varsa "min. load" (minimum yük) göstəricisini qeyd edin.
• Neçə lampanın bir qutuya qoşulduğunu sayın.
• Köhnə lampanın üzərindəki gərginliyi və gücü yazın.

Bu məlumatla mağazada həm lampanı, həm də lazım gələrsə yeni qida blokunu düzgün seçmək olar.

Yeni LED qida bloku seçərkən sadə hesab aparılır: bir qutuya qoşulacaq bütün LED lampaların gücü toplanır və blokun nominal gücü bu cəmdən bir qədər ehtiyatla böyük götürülür. Blokun tam gücündə, heç bir ehtiyat qalmadan işləməsi onun qızmasına səbəb olur. Tərsinə, çox böyük güclü blok da lazım deyil — o, sadəcə daha çox yer tutur. Əgər mebel içində bir neçə ayrı zona varsa, hər zona üçün ayrıca kiçik blok qoymaq həm nasazlığı tapmağı, həm də gələcəkdə dəyişikliyi asanlaşdırır.

Təhlükəsizlik haqqında qısa qeyd

12 V aşağı gərginlik olsa da, transformatorun giriş tərəfi şəbəkəyə qoşulub. Lampanı dəyişməzdən əvvəl sistemi açardan söndürün, qida blokunu açmaq və ya yenisini qoşmaq lazımdırsa, bu işi elektrikçiyə həvalə edin. Transformatoru istilik izolyasiyasının içində və ya havasız qapalı yerdə gizlətmək də düzgün deyil.

Aşağı gərginlikli kiçik lampalar ilə yanaşı, evin əsas işıqlandırması üçün şəbəkəyə birbaşa qoşulan lampalar da lazımdır. Zəfər İşığı kataloqunda bu məqsədə uyğun LED lampaları altlıq növünə görə tapmaq mümkündür.