E40 iri soket: küçə və sənaye lampalarında istifadəsi

E40 — ev lampalarından təxminən bir yarım dəfə enli vintli altlıqdır. Onun küçə, anbar və sexlərdə niyə seçildiyini və LED-ə keçiddə nələrə diqqət lazım olduğunu izah edirik.

Küçə dirəyindəki svetilniki, köhnə anbarın tavanındakı iri "zəngi" və ya zavod sexinin yüksək tavan lampasını söküb baxsanız, içində tanış vintli altlıq görəcəksiniz — sadəcə ev lampasından xeyli böyük. Bu, E40 soketidir. Ev təsərrüfatında nadir rast gəlinsə də, geniş sahələrin işıqlandırılmasında onilliklərdir standart altlıqdır.

E40 nədir

E40 da E27 və E14 kimi Edison tipli vintli altlıqdır. Hərfdən sonrakı rəqəm vint hissəsinin təxmini diametridir: E40-da təxminən 40 mm. Bəzi mənbələrdə ona "Goliath" və ya ingilis dilli ölkələrdə "mogul" deyilir.

İri diametrin məntiqi sadədir. Böyük vint patronda daha möhkəm oturur, ağır və böyük lampanı saxlayır, kontakt səthi daha genişdir və yüksək güc zamanı yaranan istiliyə daha davamlıdır.

Harada işlənir

E40 əsasən yüksək güclü və böyük ölçülü lampalar üçün seçilir:

• küçə və park dirəklərindəki svetilniklər;
• anbar, hangar və idman zallarının yüksək tavanları;
• istehsal sexləri və emalatxanalar;
• köhnə tipli projektorlar və açıq ərazi işıqlandırması;
• bəzi kənd təsərrüfatı binaları və istixanalar.

Tarixən bu yerlərdə natrium, metal-halogen və civəli qazboşalma lampaları, həmçinin yüksək güclü közərmə və halogen lampalar işlədilib. Zaferoğlu Elektrik-in kataloqunda da E40 altlıqlı közərmə və halogen lampa mövqeləri var.

Evdə E40 ilə yalnız xüsusi hallarda qarşılaşırsınız: məsələn, həyətdəki köhnə dirək svetilnikində, fərdi evin qarajında və ya kiçik emalatxanada sənaye tipli "zəng" svetilnik asılıbsa. Belə svetilniki ev şəraitində işlədərkən də eyni qaydalar qüvvədədir — lampanın çəkisi, istiliyi və içəridə balastın olub-olmaması əvvəlcədən yoxlanmalıdır.

E40 və E27 bir-birini əvəz edirmi

Yox. E27 lampa E40 patronda sadəcə boş fırlanır, E40 isə E27 patrona heç girmir. Satışda E40-dan E27-yə keçid adapterləri var və onlar bəzən E27 altlıqlı güclü LED lampanı iri patronda işlətmək üçün istifadə olunur. Amma adapter lampanı patrondan aşağı salır, əlavə kontakt yaradır və ağır lampanın yaratdığı qol effektini artırır. Svetilnikin içində yer azdırsa və ya lampa ağırdırsa, adapter uzunmüddətli həll sayılmamalıdır.

Qazboşalma lampasından LED-ə keçid

Köhnə küçə və anbar svetilniklərində E40 lampası tək işləmir: onu drossel (balast), çox vaxt isə alışdırıcı qurğu (IZU) müşayiət edir. Bu qurğular qazboşalma lampasını yandırmaq və cərəyanı məhdudlaşdırmaq üçündür. LED lampaya isə onlar lazım deyil, bəzi hallarda zərərlidir: alışdırıcının yaratdığı yüksək gərginlikli impuls LED sürücüsünü sıradan çıxara bilər.

Ona görə E40 altlıqlı LED lampa alınarkən qutuda və ya təlimatda hansı qoşulma sxeminin tələb olunduğuna baxın:

• "Balast çıxarılmalıdır" (bypass) yazılıbsa, svetilnikin daxili sxemi dəyişdirilməli, drossel və alışdırıcı dövrədən çıxarılmalı, patron birbaşa şəbəkəyə qoşulmalıdır.
• Nadir hallarda istehsalçı müəyyən drossel tipi ilə işləməyə icazə verir — bu açıq şəkildə yazılmalıdır.

Sxemi dəyişmək elektrik işi sayılır və hündürlükdə aparılır. Bunu səlahiyyətli elektrikçi etməlidir, svetilnikin üzərinə isə sonradan işləyəcək adam üçün "balastsız, yalnız LED" qeydi yapışdırılmalıdır.

Çəki, istilik və qapalı svetilniklər

Yüksək güclü LED lampaların içində iri alüminium radiator olur, ona görə onlar həm ağır, həm də uzun ola bilər. Seçim zamanı bu suallara cavab verin:

• Lampa svetilnikin qapağı və ya şüşəsi bağlandıqdan sonra içəri sığırmı?
• Patron və onun bərkidilməsi lampanın çəkisini daşıyırmı, xüsusən lampa üfüqi vəziyyətdə duranda?
• Svetilnik tam qapalıdırsa, istehsalçı lampanın qapalı korpusda işləməsinə icazə verirmi?
• Küçə şəraitində nəmişlik və toza qarşı qorunma svetilnikin özündə təmin olunubmu?

LED lampanın radiatoru havasız, sıx bağlanmış korpusda istini atmaqda çətinlik çəkir və bu, sürücünün ömrünü qısaldır.

Yeni layihədə E40 lazımdırmı

Yeni küçə və ya anbar layihələrində çox vaxt lampa-patron sistemi əvəzinə inteqrasiya olunmuş LED svetilniklər seçilir: diodlar, optika və radiator bir korpusdadır, dəyişilən lampa yoxdur. Mövcud dirəkləri və korpusları saxlamaq istəyəndə isə E40 altlıqlı LED lampalar sürətli yenilənmə yoludur.

Hansı yolun seçiləcəyi mövcud svetilniklərin vəziyyətindən, hündürlükdən və işığın hara yönəlməli olduğundan asılıdır. Zəfər İşığı kataloqunda iri sahələr üçün nəzərdə tutulmuş lampaları da nəzərdən keçirmək olar.