Eyni Kelvinli lampalar niyə fərqli rəngdə görünür

Qutuda eyni Kelvin yazılmış lampalar yan-yana fərqli çalarda görünə bilər. Bunun səbəbini — rəng sapması, SDCM və Duv anlayışlarını — sadə dillə izah edirik.

Tavanda altı spot var, hamısı eyni mağazadan alınıb, hamısının qutusunda «4000K» yazılıb. Amma yandıranda ikisi bir qədər yaşılımtıl, biri isə çəhrayımtıl görünür. Satıcı «hamısı eynidir» deyir və rəqəm baxımından haqlıdır. Problem odur ki, Kelvin rəqəmi işığın rəngini tam təsvir etmir. Bu fərqi anlamaq üçün iki anlayışı bilmək kifayətdir: rəng sapması və SDCM.

Kelvin yalnız bir istiqaməti göstərir

Rəng temperaturu işığı isti-soyuq xətti üzrə yerləşdirir: aşağı Kelvin sarı-narıncı, yüksək Kelvin mavimtıl-ağdır. Lakin ağ işığın çaları yalnız bu xəttdə dəyişmir. Eyni «istilik» dərəcəsində işıq bir qədər yaşıla və ya bir qədər çəhrayı-bənövşəyiyə meyilli ola bilər.

İdeal qızdırılmış cismin işığının rəngləri rəng diaqramında əyri bir xətt təşkil edir. Lampanın işığı bu xəttin tam üstündə olmaya, bir az yuxarıda (yaşıla doğru) və ya bir az aşağıda (çəhrayıya doğru) yerləşə bilər. Belə olduqda lampaya yenə də ən yaxın temperatur — məsələn, 4000K — yazılır. Bu, «korrelyasiya olunmuş rəng temperaturu» adlanır və məhz buna görə eyni rəqəmli lampalar fərqli görünə bilir.

Duv: xəttdən nə qədər uzaq

Lampanın işığının ideal xəttdən nə qədər və hansı tərəfə sapdığını göstərən göstərici Duv adlanır. Müsbət Duv işığın yaşılımtıl, mənfi Duv isə çəhrayımtıl-bənövşəyimtıl olduğunu bildirir. Dəyər sıfıra nə qədər yaxındırsa, işıq «təmiz» ağ görünür.

Ev istifadəçisi qutuda Duv göstəricisinə nadir hallarda rast gəlir, amma onun təsirini gözlə görür: yaşılımtıl işıqda dəri xəstə kimi, çəhrayımtıl işıqda isə ağ divar bir qədər «kosmetik» görünür. Maraqlıdır ki, bir çox insan çox az mənfi Duv olan, yəni azca çəhrayıya meyilli işığı daha xoş qəbul edir.

SDCM: partiyalar arasındakı fərq

İstehsal zamanı hər LED kristalı eyni çıxmır. Eyni partiyada belə kiçik rəng fərqləri olur. Bu fərqlərin nə qədər dar saxlandığını göstərmək üçün SDCM (Standard Deviation of Colour Matching) göstəricisi istifadə olunur. O, «MacAdam ellipsləri» adlanan və insan gözünün fərqi hiss etmə həddinə əsaslanan ölçü ilə ifadə edilir.

• 1 addım — fərqi hətta təcrübəli göz də çətinliklə görür;
• 3 addım — yan-yana müqayisədə fərq çox az hiss olunur, keyfiyyətli işıqlandırma üçün yaxşı səviyyədir;
• 5 addım — yan-yana qoyanda fərq görünə bilər, ümumi təyinatlı lampalarda tez-tez rast gəlinir;
• 7 addım və yuxarı — fərq aydın görünür.

Qutuda və ya texniki təsvirdə «SDCM ≤ 3» və ya «3-step MacAdam» yazısı lampaların bir-birinə çox yaxın rəngdə olacağını göstərir.

Fərq harada önəmlidir, harada yox

Bu incəlik hər yerdə eyni dərəcədə önəmli deyil:

• sırayla düzülmüş spotlar, xətti işıqlar, bir-birinə yaxın panellər — burada kiçik fərq belə dərhal görünür;
• ağ divara, tavana və ya vitrinə düşən işıq — səthdə ləkələr fərqli çalarda görünür;
• mağaza, otel, ofis foyesi — vahid görünüş vizual keyfiyyətin bir hissəsidir;
• ayrı otaqlardakı tək lampalar və ya abajurun içindəki lampalar — fərq praktik olaraq hiss olunmur.

Düzgün seçim üçün praktik addımlar

• Eyni zonaya lampaları bir dəfəyə, eyni modeldən və mümkünsə eyni partiyadan alın.
• Bir neçə ehtiyat lampa saxlayın ki, biri sıradan çıxanda eyni partiyadan əvəz edəsiniz.
• Fərqli brendləri eyni sırada qarışdırmayın, Kelvin eyni olsa belə.
• Layihə üçün alış edərkən satıcıdan SDCM göstəricisini soruşun.
• Quraşdırmadan əvvəl lampaları ağ divara tutub yan-yana yandırın və çaları yoxlayın.
• Köhnə lampaların arasına yenisini qoyanda çalar fərqi görünürsə, bunun həm də yaşlanma ilə bağlı ola biləcəyini nəzərə alın.

Bu sadə vərdişlər tavanda «rəngbərəng» spotlar probleminin böyük hissəsinin qarşısını alır.

Əgər problem artıq mövcuddursa və bütün lampaları dəyişmək istəmirsinizsə, fərqli çalarlı lampaları yerini dəyişərək qruplaşdırmaq da kömək edir. Məsələn, yaşılımtıl görünən iki lampanı bir otağın ayrıca zonasına, qalanlarını isə əsas sıraya köçürmək olar. Yan-yana düşmədikdə göz kiçik fərqi demək olar ki, hiss etmir.

Layihə üçün Zəfər İşığı lampalarını toplu sifariş edəcəksinizsə, bütün lampaların bir partiyadan olub-olmayacağını və texniki göstəriciləri təklif formu vasitəsilə Zaferoğlu Elektrik-dən soruşun.