Soyuq işıq niyə daha parlaq görünür

Eyni lümenli iki lampadan soyuq olanı çox vaxt daha parlaq görünür. Bu effektin səbəblərini və lampa seçərkən onu necə nəzərə almağı izah edirik.

Eyni gücdə, eyni lümen göstəricisi olan iki lampanı yan-yana yandırın: biri 3000K, digəri 6500K. Çox insan soyuq lampanın «daha güclü» olduğunu deyəcək. Halbuki ölçmə cihazı hər ikisinin təxminən eyni miqdarda işıq verdiyini göstərir. Bu fərq təsəvvür deyil, görmə sisteminin real xüsusiyyətidir. Amma onu düzgün başa düşmək lazımdır ki, lampa seçimində yanlış nəticə çıxarılmasın.

Lümen necə ölçülür

Lampanın işıq axını lümenlə ifadə olunur. Lümen sırf fiziki enerji deyil: o, işığın gözün gündüz görmə həssaslığına görə «çəkilmiş» miqdarıdır. Bu həssaslıq standart əyri ilə təsvir olunur və sarı-yaşıl işıqda ən yüksək, göy və qırmızı kənarlarda isə aşağıdır.

Bu əyri gözün yalnız bir mexanizmini — gündüz, mərkəzi görmədə işləyən konusları — əsas götürür. Lakin real həyatda parlaqlıq qavrayışına başqa amillər də qarışır və məhz onlar soyuq işığı daha parlaq göstərir.

Soyuq işıq niyə daha parlaq görünür

Bu effekti izah edən bir neçə səbəb var və onlar birlikdə işləyir:

• gözdə göy-mavi işığa həssas əlavə hüceyrələr var; onlar görüntü yaratmasa da, ətrafın ümumi işıqlılığı haqqında təəssürata və bəbəyin ölçüsünə təsir edir;
• soyuq işıqda bəbək bir qədər daralır; daralmış bəbək görüntünün kəskinliyini artırır, kəskin görüntü isə daha «aydın» və parlaq qəbul olunur;
• orta və zəif işıqlılıqda göyə həssas olan çubuq hüceyrələr də qavrayışa qatılır və mavi komponenti çox olan işığı daha güclü hiss edir;
• soyuq işıq ağ səthləri daha «ağ», kontrastı daha yüksək göstərir, bu da parlaqlıq təəssüratını gücləndirir.

Nəticədə eyni lümenli soyuq işıq otaqda daha «işıqlı» təsir bağışlaya bilər. Tədqiqatlarda bu fərqin miqyası şəraitə görə dəyişir və hər insanda eyni deyil.

Bu, enerjiyə qənaət deməkdirmi

İlk baxışda məntiqli görünə bilər: soyuq işıq daha parlaq görünürsə, daha zəif lampa ilə kifayətlənmək olar. Nəzəri olaraq bu fikir işıq dizaynında müzakirə olunur. Praktikada isə ehtiyatlı olmaq lazımdır:

• soyuq işığın parlaq görünməsi otağın ümumi təəssüratına aiddir; kitab oxumaq və ya dəqiq iş üçün lazım olan işıq miqdarı dəyişmir;
• axşam saatlarında soyuq işıq rahatlığı azaldır və yuxu ritminə təsir edə bilər;
• evdə bir-iki vatt fərq üçün otağın atmosferini dəyişmək nadir hallarda məntiqlidir.

Yəni işığın rəngini enerjiyə qənaət vasitəsi kimi yox, otağın funksiyasına görə seçmək daha doğrudur.

İsti işıq «zəif» görünürsə nə etmək

Soyuq lampanı isti lampa ilə əvəz edən çox adam otağın qaraldığından şikayət edir. Bu vəziyyətdə rəngə geri qayıtmaq əvəzinə başqa həll yolları var:

• lümen göstəricisi bir qədər yüksək olan isti lampa seçmək;
• işığı bir nöqtədən deyil, bir neçə mənbədən vermək;
• divar və tavanı işıqlandıran svetilniklərdən istifadə etmək — səthlər işıqlı olanda otaq daha parlaq görünür;
• tutqun, qalın abajurları daha açıq rəngli və ya işığı az udanlarla əvəz etmək.

Açıq rəngli divarlar və tavan da hər iki halda işığı əks etdirərək hiss olunan parlaqlığı artırır.

Bir də uyğunlaşma müddətini unutmaq olmaz. Soyuq işıqdan isti işığa keçəndə ilk bir-iki gün otaq həqiqətən tutqun görünə bilər, çünki göz köhnə təəssüratı müqayisə üçün yaddaşda saxlayır. Bir neçə axşamdan sonra bu hiss çox vaxt öz-özünə keçir. Ona görə yeni lampanı ilk gecədən sonra geri qaytarmaq qərarına tələsməmək lazımdır.

Lampa müqayisəsində düzgün yanaşma

Mağazada iki lampanı müqayisə edərkən bu qaydalara əməl edin:

• parlaqlığı gözlə deyil, qutudakı lümen göstəricisi ilə müqayisə edin;
• rəng temperaturunu otağın funksiyasına görə, parlaqlığı isə ehtiyac olan işıq miqdarına görə ayrıca seçin;
• iki fərqli rəngli lampanı yan-yana yandırıb «hansı güclüdür» sualına görə qərar verməyin;
• yeni lampanı evdə bir neçə gün sınayın; göz rəngə uyğunlaşandan sonra parlaqlıq təəssüratı da dəyişir.

Soyuq işığın daha parlaq görünməsi gözün quruluşu ilə bağlı real effektdir, lakin o, işığın həqiqətən çox olması demək deyil. Lampa seçərkən rəng və miqdar iki ayrı qərardır. Birini digərinin əvəzinə istifadə etmək adətən ya rahatsız işığa, ya da yetərsiz işığa gətirib çıxarır.

Zəfər İşığı kataloqunda lampalar güc pillələrinə görə təqdim olunub. Konkret model üçün işıq axını barədə məlumat lazım olarsa, onu saytdakı sorğu formasından Zaferoğlu Elektrik-dən soruşmaq olar.