R9 dəyəri: qırmızı rənglər işıqda niyə solğun görünür

Yüksək Ra göstəricisi olan lampa belə qırmızı rəngləri solğun göstərə bilər. R9 dəyərinin nəyi ölçdüyünü və harada həlledici olduğunu izah edirik.

Qəssab piştaxtasındakı ət bəzi mağazalarda parlaq qırmızı, bəzilərində isə qəhvəyi-boz görünür. Qırmızı paltar evdə mağazadakından tünd görünür. Bəzən qutusunda «Ra 80» və ya hətta daha yüksək yazılmış lampa altında belə qırmızı rənglər «ölü» görünür. Bunun səbəbi rəng ötürmə indeksinin ümumi dəyərinin gizlətdiyi bir göstəricidir: R9.

Ra hesabının kor nöqtəsi

Ümumi rəng ötürmə indeksi Ra səkkiz test rənginin ortalamasıdır. Bu rənglərin hamısı orta doymuşluqdadır — pastel qırmızımtıl, sarımtıl, yaşılımtıl, göyümtül tonlar. Standartda bunlardan əlavə daha altı test rəngi də müəyyən edilib, lakin onlar Ra-nın hesablanmasına daxil deyil. Onların arasında R9 — doymuş, güclü qırmızı — ən çox diqqət çəkənidir.

Doymuş qırmızı rəngi düzgün göstərmək üçün işığın spektrində dərin qırmızı hissə kifayət qədər olmalıdır. Ağ LED-lərin çoxunda isə məhz bu hissə zəifdir. Nəticədə lampa pastel rəngləri yaxşı göstərib yüksək Ra ala bilər, amma doymuş qırmızını pis göstərir. Ra ortalama olduğu üçün bu zəiflik ümumi rəqəmdə görünmür.

R9 dəyəri necə oxunur

R9 da 100-ə qədər olan şkala ilə ifadə olunur, amma Ra-dan fərqli olaraq mənfi də ola bilər. Təxmini istiqamət belədir:

• mənfi və ya sıfıra yaxın R9 — qırmızı rənglər nəzərəçarpacaq dərəcədə qəhvəyiləşir və boz görünür;
• 0–50 arası — qırmızı tanınır, amma doyğunluğu azalıb;
• 50 və yuxarı — qırmızı məqbul səviyyədə təbii görünür;
• 80–90 və yuxarı — qırmızı rəng çox yaxşı, «canlı» ötürülür.

Ra 80 olan adi LED lampalarda R9 çox vaxt aşağı olur, bəzən sıfıra yaxın. Ra 90 və yuxarı lampaların əksəriyyətində isə R9 daha yüksəkdir, çünki bu səviyyəyə çatmaq üçün spektrin qırmızı hissəsi gücləndirilir. Yenə də bu qayda deyil, ona görə R9-un ayrıca göstərilməsi dəyərlidir.

Qırmızı rəng harada «gizlənir»

R9-un önəmi yalnız qırmızı əşyalarla məhdudlaşmır. Qırmızı komponent bir çox gündəlik səthdə var:

• insan dərisi — dərinin sağlam görünüşü altındakı qan dövranının qırmızımtıl tonu ilə bağlıdır; aşağı R9 üzü solğun və yorğun göstərir;
• ət, balıq, pomidor, giləmeyvə — qida məhsullarının təzəliyi qırmızı tonlarla qiymətləndirilir;
• taxta, xüsusən qoz, albalı və qırmızımtıl ağaclar — damarlar və istilik itir;
• tekstil, xalça, dəri məmulatı — tünd qırmızı və bordo tonlar qəhvəyiyə çevrilir;
• rəsm əsərləri və foto çapları — isti tonların balansı pozulur.

Bu səbəbdən R9-u yalnız «qırmızı rəng» göstəricisi kimi deyil, «canlı görünüş» göstəricisi kimi düşünmək daha doğrudur.

Harada R9-a xüsusi diqqət lazımdır

• Ət, balıq, meyvə-tərəvəz satılan yerlər və restoran mətbəxləri.
• Geyim, parça, xalça və mebel mağazaları.
• Gözəllik salonları, bərbərxanalar, makiyaj və güzgü işığı.
• Stomatoloji və dermatoloji kabinetlər.
• Muzey, qalereya, foto və video çəkiliş yerləri.
• Evdə: mətbəx iş zonası, yemək masası, güzgü ətrafı.

Dəhliz, anbar, pilləkən və texniki otaqlarda isə R9-un aşağı olması praktik olaraq heç bir problem yaratmır.

Qutuda R9 tapmaq və sadə yoxlama

R9 adi məişət lampalarının qutusunda nadir hallarda göstərilir; daha çox peşəkar svetilniklərin texniki sənədlərində olur. Göstərilibsə, «R9 > 50» kimi yazılır və ya rəng ötürmə dəyərlərinin tam cədvəli verilir. Göstərilməyibsə, sadə vizual test kömək edir: parlaq qırmızı bir əşya — pomidor, qırmızı parça və ya kağız — götürün, onu əvvəlcə gün işığında, sonra yoxlanılan lampanın altında müqayisə edin. Qırmızı qəhvəyi-narıncıya və ya boz-tünd rəngə çalırsa, lampanın R9 dəyəri çox güman ki aşağıdır.

Bir məqamı da qeyd edək: bəzi ticarət nöqtələri ətin və ya meyvənin daha «parlaq» görünməsi üçün xüsusi çəhrayımtıl işıq istifadə edir. Bu, rəng ötürməsinin yaxşılaşdırılması deyil, rəngin qəsdən gücləndirilməsidir və alıcı məhsulu evdə fərqli görə bilər. Belə işıq ümumi otaq işığı kimi istifadə olunanda isə dəri və digər rənglər qeyri-təbii görünür. Ona görə ev və ofis üçün lampa seçərkən məqsəd bir rəngi şişirtmək deyil, bütün rəngləri balanslı göstərməkdir.

Qırmızı tonların düzgün görünməsi layihəniz üçün vacibdirsə, bu tələbi saytdakı təklif formunda yazıb konkret Zəfər İşığı modelinin R9 göstəricisini Zaferoğlu Elektrik-dən soruşun.