E10 miniatür soket: fənərlər, girlyandlar və maketlər

E10 miniatür vintli soketin harada işləndiyi, aşağı gərginlikli lampaların xüsusiyyətləri və onları LED ilə əvəz edərkən qütblük kimi incə məqamlar.

E27 və E14 hər evdə tanışdır, amma Edison vintli altlıqlar ailəsinin daha kiçik üzvləri də var. Onlardan ən çox rast gəlinəni E10-dur. Bu lampa barmaq ucundan böyük deyil və adətən şəbəkəyə deyil, batareya və ya kiçik qidalanma blokuna qoşulan cihazlarda işləyir. Bir gün köhnə fənərin və ya uşağın fizika dəstinin lampası yananda məhz bu kiçik soketlə üz-üzə qalırsınız.

E10 nədir

Adındakı "E" vintli Edison altlığını, "10" isə vintin diametrinin təxminən 10 mm olduğunu göstərir. Quruluşu böyük qardaşları ilə eynidir: vintli yan səth bir kontakt, ucdakı mərkəzi nöqtə isə ikinci kontaktdır. Lampa patrona burularaq bərkidilir.

E10 lampalar adətən çox kiçik kürə və ya armud formasında olur. Közərmə variantında şüşənin içində nazik sap, bəzən də işığı toplamaq üçün kolbanın ucunda linza şəklində qalınlaşma görünür. Belə linzalı lampalar köhnə fənərlərdə işığı irəli yönəltmək üçün istifadə olunurdu.

Harada işlənir

E10 soketi bu gün əsasən köməkçi və xüsusi cihazlarda qalıb:

• Köhnə cib və əl fənərləri. Batareyalı fənərlərin əksəriyyəti illərlə E10 közərmə lampası ilə işləyib.
• Bayram girlyandları. Bəzi köhnə və dekorativ girlyandlarda hər işıq nöqtəsi ayrıca E10 patronudur.
• Tədris dəstləri. Məktəb fizika laboratoriyalarında elektrik dövrəsini öyrətmək üçün E10 patronlu kiçik lövhələr işlədilir.
• Maketlər və dəmir yolu modelləri. Miniatür evlərin, stansiyaların işıqları.
• Cihaz göstəriciləri. Köhnə avadanlıqların panel işıqları, bəzi velosiped fənərləri.

Bu siyahıdan göründüyü kimi, E10 lampaların böyük əksəriyyəti şəbəkə gərginliyi ilə deyil, bir neçə voltluq gərginliklə işləyir.

Gərginlik: ən vacib parametr

E10 lampa seçərkən soketdən sonra ilk baxılacaq şey gərginlikdir. Eyni görünüşlü lampalar müxtəlif gərginliklər üçün buraxılır: məsələn, 1,5 V, 2,5 V, 3,5 V, 4,8 V, 6 V, 12 V və s. Bu rəqəm adətən altlığın metal hissəsində və ya kolbada kiçik hərflərlə yazılır.

Gərginlik düzgün seçilmədikdə nəticə dərhal görünür:

• lampanın gərginliyi qidalanmadan aşağıdırsa, o, çox parlaq yanır və tez, bəzən bir anda yanıb sıradan çıxır;
• lampanın gərginliyi qidalanmadan yuxarıdırsa, o, zəif, qırmızımtıl işıq verir və ya heç yanmır.

Batareyalı cihazda qidalanma gərginliyini batareyaların sayından hesablamaq olar. Məsələn, ardıcıl qoşulmuş iki adi batareya təxminən 3 V verir, ona görə belə fənərdə adətən bir qədər yuxarı nominallı lampa istifadə olunur ki, təzə batareyalarla lampa yanmasın.

LED E10 lampaya keçid

Satışda közərmə E10 lampalarını əvəz edən LED variantlar var. Onların üstünlüyü aydındır: eyni batareyalarla daha uzun işləmə, daha ağ işıq, silkələnmədən sap qırılmaması. Lakin iki məqamı bilmək lazımdır.

Qütblük. Közərmə lampası üçün cərəyanın hansı istiqamətdə axmasının fərqi yoxdur. LED isə diod olduğu üçün yalnız bir istiqamətdə işıq verir. Batareyalı fənərdə LED E10 lampanı taxıb işıq almırsınızsa, bu, lampanın xarab olduğunu göstərmir. Bəzi fənərlərdə mərkəzi kontakta "müsbət", bəzilərində "mənfi" gəlir. Qütblükdən asılı olmayan LED E10 lampalar da mövcuddur; qutuda bu xüsusiyyət göstərilir.

Gərginlik diapazonu. LED lampada da nominal gərginlik göstərilir. Bəzi modellər geniş diapazonda işləyir, bəziləri isə yalnız konkret gərginlik üçündür. Közərmə lampasında olduğu kimi, uyğunsuz gərginlik LED-i sıradan çıxara bilər.

Təhlükəsizlik və praktik məsləhətlər

• E10 lampanı şəbəkə gərginliyinə qoşulan bir cihaza yalnız həmin cihaz üçün nəzərdə tutulubsa taxın. Aşağı gərginlikli lampanı şəbəkəyə qoşmaq qısa qapanma və yanıq riski yaradır.
• Girlyandda bir lampa yananda qalanlar da sönürsə, lampalar ardıcıl qoşulub. Yeni lampanın gərginliyi köhnə ilə eyni olmalıdır, əks halda o, tez sıradan çıxacaq.
• Uşaqların fizika dəstlərində lampanı dəyişəndə dəstə əlavə edilmiş batareyanın gərginliyinə uyğun lampa seçin.
• Kiçik lampaları uşaqların əlçatmaz yerində saxlayın: onlar asanlıqla udula bilər.
• Ehtiyat üçün bir-iki lampa almaq faydalıdır, çünki bu ölçüdə lampaları hər mağazada tapmaq olmur.

Mağazada nə soruşmalı

E10 lampa alarkən satıcıya üç məlumat verin: soket E10, gərginlik (köhnə lampanın üzərindən), forma (sadə kürə, yoxsa linzalı). LED istəyirsinizsə, cihazın batareyalı olub-olmadığını və qütblük barədə soruşun.

Zəfər İşığı lampaları isə E10 kimi miniatür dövrələr üçün deyil, birbaşa şəbəkəyə qoşulan ev və iş yeri svetilnikləri üçün buraxılır. Miniatür E10 kimi aşağı gərginlikli lampalarda isə seçim həmişə cihazın öz tələbinə görə aparılmalıdır.