GU4 və MR11: kiçik diametrli spot lampalar

MR11 və GU4 kiçik spot lampalarının ölçüsü, altlığı, 12 voltluq qidalanması, MR16-dan fərqi və LED ilə əvəz edərkən nələrə diqqət etmək lazımdır.

Mətbəx şkaflarının altında, vitrinlərdə, pilləkən kənarlarında və ya kiçik dekorativ svetilniklərdə bəzən adi spotdan nəzərəçarpacaq dərəcədə kiçik lampalar görürsünüz. Onlar MR16-ya bənzəyir, amma sanki kiçildilmiş surətidir. Bu, MR11-dir və altlığı çox vaxt GU4 adlanır. Mağazada "kiçik spot" istəyərkən bu adları bilmək lazımsız alışın qarşısını alır.

Adlar nəyi göstərir

MR11 lampanın formasını və ölçüsünü göstərir. "MR" çoxüzlü reflektor (multifaceted reflector) deməkdir: köhnə halogen versiyalarda lampanın arxası güzgü kimi çoxlu kiçik üzlərdən ibarət idi. Rəqəm diametri düymün səkkizdə biri ilə ifadə edir; 11/8 düym təxminən 35 mm-dir.

GU4 isə altlığın adıdır. İki nazik ştift arasındakı məsafə təxminən 4 mm-dir. MR16 lampalarda GU5.3 altlığı olduğu kimi, MR11 lampalarda da əsasən GU4 işlədilir. Bəzi MR11 modellərində G4 kimi işarələnmiş altlıq da rast gəlinir; ştiftlər arasındakı məsafə eynidir, fərq ştiftlərin forması və reflektorun bərkidilməsindədir.

MR16 ilə müqayisə

İki lampa eyni ailədəndir, amma bir-birini əvəz etmir:

• Diametr. MR16 təxminən 50 mm, MR11 isə təxminən 35 mm-dir. MR11 MR16 svetilnikində laxlayar, MR16 isə MR11 svetilnikinə ümumiyyətlə girməz.
• Altlıq. GU5.3-də ştiftlər arasındakı məsafə təxminən 5,3 mm, GU4-də isə təxminən 4 mm-dir. Ştiftlər də fərqli qalınlıqdadır.
• Gərginlik. Hər ikisi adətən 12 V ilə işləyir və transformator tələb edir.
• İşıq. Kiçik ölçü diodlar və radiator üçün az yer deməkdir, ona görə MR11 LED lampalar eyni texnologiya ilə MR16-dan az işıq verir.

Başqa sözlə, MR11 böyük sahəni işıqlandırmaq üçün deyil, dar yerlərdə vurğulu və köməkçi işıq üçündür.

12 voltluq qidalanma

MR11 və GU4 lampalar şəbəkəyə birbaşa qoşulmur. Svetilnikin yaxınlığında, çox vaxt şkafın içində və ya asma tavanın arxasında 230 V-u 12 V-a çevirən transformator olur. Köhnə halogen sistemlərdə bu, elektron və ya elektromaqnit transformator idi.

LED MR11-ə keçərkən ən çox problem məhz buradan yaranır. Halogen lampalar üçün hazırlanmış elektron transformator düzgün işləmək üçün minimal yük tələb edə bilər. LED lampalar isə çox az güc işlətdiyi üçün bu yük yaranmır. Nəticədə lampa titrəyə, fasilələrlə yanıb-sönə və ya ümumiyyətlə yanmaya bilər.

Həll yolları:

• LED lampanın qutusunda elektron transformatorlarla uyğunluq barədə məlumatı yoxlamaq;
• köhnə transformatoru LED üçün nəzərdə tutulmuş sabit gərginlikli 12 V qidalanma bloku ilə əvəz etmək;
• eyni transformatora bağlı bütün lampaları eyni vaxtda LED-ə keçirmək, qarışıq sistem qurmamaq.

Harada istifadə olunur

• mətbəx şkaflarının altında iş səthinin işıqlandırılması;
• şüşə vitrinlər, kolleksiya rəfləri və zərgərlik vitrinləri;
• pilləkən pillələri və döşəmə kənarlarında oriyentasiya işığı;
• kiçik masa lampaları və dizayn svetilnikləri;
• mebel daxili işıqlandırma.

Bu yerlərin ümumi cəhəti dar məkan və yaxın məsafədir. Yaxın məsafədə kiçik lampa da kifayət qədər işıq verir, lakin istilik də yaxında toplanır. Mebel içində halogen MR11 taxta və parçanı qızdıra bilərdi; LED bu baxımdan daha rahatdır.

Yaxın məsafə həm də işığın rənginə və qamaşmaya həssaslığı artırır. Vitrində zərgərlik və ya kolleksiya əşyası üçün yüksək rəng ötürmə göstəricili lampa seçmək əşyaların təbii görünməsini təmin edir. Mətbəx şkafının altında isə lampa göz səviyyəsinə yaxın olduğu üçün onun birbaşa görünməməsi, işığın yalnız iş səthinə düşməsi vacibdir. Bir sırada quraşdırılan kiçik spotların hamısı eyni işıq bucağı və rəng temperaturunda olmalıdır ki, səthdə fərqli ləkələr yaranmasın.

Almazdan əvvəl yoxlama siyahısı

• Köhnə lampanın diametrini ölçün: təxminən 35 mm-dirsə, MR11-dir.
• Ştiftlər arasındakı məsafəyə baxın və ya köhnə lampanı mağazaya aparın.
• Lampada göstərilən gərginliyi yoxlayın: 12 V, yoxsa nadir hallarda şəbəkə gərginliyi.
• Transformatorun tipini müəyyən edin.
• İşıq bucağını seçin: vitrin üçün dar, iş səthi üçün geniş.
• Önü şüşəli, yoxsa açıq lampa lazımdır; açıq svetilnikdə qoruyucu şüşə tələb oluna bilər.

Dəyişmə zamanı

Lampanı dəyişməzdən əvvəl transformatoru qidalanan xətti söndürün. MR11 lampanın ştiftləri nazikdir, onu altlıqdan düz çəkərək çıxarın, yırğalamayın. Yeni lampanı barmaqlarınızla reflektorun kənarından tutun, ştiftləri tam oturdun. Lampa svetilnikdə sıxıcı halqa ilə saxlanılırsa, halqanı yerinə qaytarmağı unutmayın.

Zəfər İşığı kataloqunda spot lampalar GU10 və G5.3 altlıqla təqdim olunur. MR11 kimi kiçik 12 V spotlar üçün isə seçim svetilnik və transformatorun konkret tələblərinə əsasən aparılmalıdır.