Oxumaq və yazmaq üçün nə qədər işıq lazımdır

Oxumaq üçün təkcə parlaq lampa yox, düzgün yerləşdirmə, fon işığı və rahat rəng lazımdır. Kitab və dəftər üzərində yorulmadan işləmək üçün praktik qaydalar.

Axşam kitab oxuyarkən yarım saatdan sonra gözlər yorulur, sətirlər bulanıqlaşır. Uşaq ev tapşırığını yazanda başını dəftərə çox yaxın əyir. Belə hallarda çox vaxt ilk ağla gələn daha güclü lampa almaqdır. Amma oxu işığında gücdən başqa, işığın haradan gəldiyi, fonla fərqi və səthdəki əks olunma da eyni dərəcədə vacibdir.

Nə qədər işıq kifayətdir

Müqayisə üçün: iş yerlərinə aid EN 12464-1 normasında yazı-oxu tapşırıqları üçün masa səthində 500 lüks göstərilir. Evlər üçün məcburi norma yoxdur, amma bu rəqəm uzun müddət oxumaq və yazmaq üçün yaxşı istinad nöqtəsidir. Qısa müddətli oxu, məsələn yatmazdan əvvəl bir neçə səhifə üçün daha az işıq da rahat ola bilər.

Praktik baxımdan bu işığı yalnız tavan lampası ilə əldə etmək çətindir: tavan lampası masadan uzaqdır və işığın böyük hissəsi otağa yayılır. Ona görə oxu yerində demək olar ki, həmişə yerli işıq, yəni masa lampası, torşer və ya bra lazım olur.

Yaş amili

Yaş artdıqca gözə çatan işığın miqdarı azalır: bəbək daralır, gözün linzası isə əvvəlki kimi şəffaf qalmır. Nəticədə eyni mətni rahat oxumaq üçün yaşlı insan gəncdən xeyli çox işığa ehtiyac duyur. Ailədə nənə və ya baba üçün oxu küncü qurularkən bunu nəzərə alın: onlar üçün daha güclü yerli lampa və mətni işığa yaxın tutmaq imkanı vacibdir.

Görmə ilə bağlı narahatlıq varsa, işığı artırmaq həkim müayinəsini əvəz etmir; bəzən problem eynəyin dəyişdirilməli olmasındadır.

Lampanın yeri: kölgə və əks olunma

Düzgün yerləşdirilməmiş güclü lampa zəif, amma düzgün qoyulmuş lampadan pis nəticə verir.

Kölgə. Yazı zamanı işıq yazan əlin əks tərəfindən gəlməlidir. Sağ əllə yazan üçün lampa masanın sol tərəfində, solaxay üçün sağ tərəfində yerləşdirilir. Əks halda əl və qələm yazılan yerə kölgə salır.

Əks olunma. Parlaq kağız, jurnal səhifəsi və planşet ekranı lampanın əksini gözə qaytarır. Lampanı birbaşa önünüzdə yox, bir qədər yanda və yuxarıda qoyun ki, işıq səthə bucaq altında düşsün və əks gözdən kənara getsin.

Qamaşma. Masa lampasının abajuru elə olmalıdır ki, oturan adam lampanın özünü görməsin. Açıq lampa göz səviyyəsində olarsa, mətn işıqlı olsa belə göz tez yorulur.

Fon işığını unutmayın

Qaranlıq otaqda yalnız masa lampası ilə oxumaq yayılmış vərdişdir, amma göz üçün ən rahat variant deyil. Parlaq kitab səhifəsi ilə qaranlıq ətraf arasında böyük kontrast olur. Göz kitabdan qalxıb otağa baxanda hər dəfə uyğunlaşmalı olur və bu, yorğunluğu artırır.

Həll sadədir: oxuyarkən otaqda zəif ümumi işıq da yansın. Bu, tavan lampası, divar bra-sı və ya küncdəki torşer ola bilər. Məqsəd otağı parlaq etmək deyil, masa ilə ətraf arasındakı fərqi yumşaltmaqdır.

Rəng temperaturu və işığın keyfiyyəti

Neytral ağ işıq, təxminən 4000K, konsentrasiya tələb edən yazı işləri və dərs üçün çoxlarına rahat gəlir: mətn aydın, kontrast yaxşı görünür. Axşam istirahət məqsədli oxu üçün isə isti işıq, 2700–3000K, daha rahat atmosfer yaradır və yuxuya hazırlığa daha az mane olur.

Rəng temperaturundan başqa iki göstəriciyə də baxın:

• Rəngötürmə. Ra 80 və yuxarı olan lampa ilə mətn və şəkillər təbii görünür; rəngli materiallarla, xəritələrlə, rəsmlə işləyərkən daha yüksək Ra faydalıdır.
• Titrəmə. Gözlə hiss olunmayan titrəmə də uzun oxu zamanı narahatlıq yarada bilər. Keyfiyyətli drayverli lampa seçin.

Oxu yeri üçün yoxlama siyahısı

• Masada və ya kitab səviyyəsində kifayət qədər işıq varmı? Mümkünsə, lüksmetr və ya telefonla təxmini yoxlayın.
• Lampa yazan əlin əks tərəfindədirmi?
• Lampanın özü oturan adamın gözünə görünürmü?
• Kağızda və ya ekranda parlaq əks varmı?
• Otaqda zəif fon işığı yanırmı?
• İşığın rəngi işin növünə və günün vaxtına uyğundurmu?

Bu suallardan ikisinə və ya daha çoxuna "yox" cavabı alırsınızsa, yeni lampa almazdan əvvəl mövcud lampanın yerini dəyişməyi sınayın.

Zaferoğlu Elektrik-in E27 və E14 soketli LED lampaları masa lampaları, bra və torşerlər üçün fərqli güclərdə istehsal olunur; oxu yeri üçün seçim edərkən abajurun ölçüsünə və lampanın masaya olan məsafəsinə diqqət etmək lazımdır.