Rəngli LED lampa niyə ağdan tutqun görünür

Eyni güclü rəngli lampa ağ lampadan xeyli az işıqlı görünür. Səbəb gözün müxtəlif rənglərə fərqli həssaslığında və rəngli işığın fiziki xüsusiyyətlərindədir.

Bayram üçün qırmızı və mavi LED lampalar alınıb, adi ağ lampaların yerinə taxılıb. Güc eynidir, amma otaq birdən qaranlıqlaşır, xüsusən mavi lampa yananda əşyaları seçmək çətinləşir. İlk fikir lampanın keyfiyyətsiz olmasıdır. Əslində isə bu, rəngli işığın təbii xüsusiyyətidir və səbəbləri həm gözümüzün quruluşunda, həm də lampanın işləmə prinsipindədir.

Göz bütün rənglərə eyni həssas deyil

İnsan gözü gündüz şəraitində ən çox sarımtıl-yaşıl işığa, təxminən 555 nanometr dalğa uzunluğuna həssasdır. Spektrin kənarlarına doğru, yəni dərin qırmızı və dərin mavi, bənövşəyi tərəfə getdikcə həssaslıq kəskin azalır. Eyni enerjili mavi işıq göz üçün yaşıl işıqdan çox-çox zəif görünür.

Lümen vahidi məhz bu həssaslığı nəzərə alaraq hesablanır. Ona görə lampa eyni miqdarda enerjini işığa çevirsə belə, işıq mavi və ya qırmızı olduqda lümen rəqəmi aşağı çıxır. Yəni rəngli lampanın "tutqun görünməsi" illüziya deyil, ölçülə bilən reallıqdır.

Ağ LED və rəngli LED fərqi

Adi ağ LED lampa mavi işıq verən çip və onun üzərindəki fosfor qatından ibarətdir. Fosfor mavi işığın bir hissəsini sarı-yaşıl və qırmızı işığa çevirir, nəticədə geniş spektrli ağ işıq alınır. Bu spektrin böyük hissəsi gözün ən həssas olduğu zonaya düşür.

Rəngli lampalar isə fərqli qurulur:

• Tək rəngli lampalar dar spektrli işıq verir. Qırmızı və ya mavi lampanın işığı gözün az həssas olduğu zonadadır.
• RGB lampalar qırmızı, yaşıl və mavi çipləri qarışdırır. Doymuş rəng alınanda yalnız bir-iki çip işləyir və ümumi güc tam istifadə olunmur.
• Bəzi rəngli lampalarda işıq rəngli kolbadan keçir; kolba lazım olmayan rəngləri udur və işığın bir hissəsi itir.

Hansı rəng daha "zəif" görünür

Eyni şəraitdə rənglər təxminən bu ardıcıllıqla parlaqdan tutquna doğru hiss olunur:

• yaşıl və sarı: ən parlaq, gözün həssas zonasına yaxın;
• narıncı və açıq mavi, firuzəyi: orta;
• qırmızı: nəzərəçarpacaq dərəcədə tutqun;
• dərin mavi və bənövşəyi: ən tutqun, ətrafı işıqlandırmaqda ən zəif.

Doymuş rənglərin gözə bəzən "canlı" və "parlaq" təsir bağışlaması da məlum hadisədir, amma bu, otaqda əşyaları görmək üçün lazım olan işıq miqdarını artırmır.

Otaqdakı səthlər də rol oynayır

Rəngli işıq yalnız eyni rəngli səthlərdən yaxşı əks olunur. Ağ divar qırmızı işığı qırmızı qaytarır, amma yaşıl divar qırmızı işığın böyük hissəsini udur və tünd, boz görünür. Rəngli mebel, xalça və pərdələr olan otaqda rəngli lampa daha da tutqun təsir bağışlayır.

Bundan başqa, rəngli işıqda əşyaların öz rəngləri tanınmaz hala düşür. Qırmızı işıqda mavi kitab qara görünür. Göz kontrastı itirir, bu da "qaranlıq" hissini gücləndirir.

Rəngli lampadan necə düzgün istifadə etmək

Rəngli lampa ümumi işıq üçün deyil, atmosfer və dekor üçündür. Ondan səmərəli istifadə üçün:

• Rəngli lampanı əsas işığın yerinə yox, ona əlavə kimi qoyun. Ağ ümumi işıq otağı işıqlandırsın, rəngli lampa isə divar, rəf və ya küncə çalar versin.
• Ağ və ya açıq rəngli səthləri işıqlandırın. Ağ divara düşən rəngli işıq ən təsirli görünür.
• Güc seçərkən ağ lampa ilə müqayisə etməyin. Rəngli lampanın vattı onun görünən parlaqlığı haqqında az şey deyir.
• Bayram, restoran, bar və ya vitrin kimi yerlərdə rəngli işığı qısa müddətli effekt kimi düşünün.
• Uşaq otağında gecə işığı kimi istifadə edirsinizsə, çox parlaq olmayan isti çalarlar, məsələn narıncı, daha rahat qəbul olunur.

Keyfiyyət problemi nə vaxt olur

Rəngli lampanın tutqun görünməsi normaldır, amma bəzi əlamətlər həqiqi problemi göstərə bilər: eyni seriyadan olan iki lampanın rəngi və ya parlaqlığı açıq-aydın fərqlənir, lampa titrəyir və ya işıq qısa müddətdə nəzərəçarpacaq dərəcədə zəifləyir. Belə hallarda lampanın özünə və qoşulma şəraitinə baxmaq lazımdır. Məsələn, rəngli lampa dimmerə və ya işıqlı açara qoşulubsa, titrəmənin səbəbi lampada deyil, sxemdə ola bilər.

Rəngli lampanın sönük görünməsindən narahat olmamaq üçün Zəfər İşığı-nın 9 vattlıq rəngli modelini ağ ümumi işığın yanında, dekor kimi işlətmək ən yaxşı nəticəni verir.