LED işıq titrəyir: səbəbləri və necə aşkar etmək

Titrəmə həm gözlə görünən, həm də yalnız yorğunluqla hiss olunan ola bilər. Əsas səbəbləri və evdə sadə yoxlama üsullarını sıralayırıq.

Otaqda oturursunuz, işıq yanır, amma nəsə narahat edir: göz tez yorulur, gözün kənarında işıq sanki «qaçır». Bəzən isə titrəmə açıq-aydın görünür — lampa bir neçə saniyədən bir yanıb-sönür. Hər iki hal eyni sözlə adlanır, amma səbəbləri fərqli ola bilər və düzgün həll üçün əvvəlcə onları ayırmaq lazımdır.

Görünən və görünməyən titrəmə

Şəbəkə gərginliyi saniyədə 50 dəfə istiqamətini dəyişir. Közərmə lampasının teli isti olduğu üçün bu dəyişməni hamarlayırdı. LED isə cərəyana demək olar ki, dərhal reaksiya verir: drayver cərəyanı yaxşı hamarlamırsa, işıq saniyədə 100 dəfə güclənib-zəifləyir.

Bu tezlikdə titrəməni göz birbaşa görmür, amma beyin onu qəbul edə bilər. Nəticə baş ağrısı, göz yorğunluğu və «stroboskop effekti» olur: fırlanan ventilyator pərləri və ya sürətlə hərəkət edən əl ayrı-ayrı kadrlar kimi görünür. Avropa İttifaqında işıq mənbələri üçün titrəmə və stroboskop effekti göstəriciləri artıq tələblərə daxil edilib, yəni bu, texniki olaraq ölçülən və tənzimlənən keyfiyyətdir.

Görünən titrəmə — yanıb-sönmə, dalğalanma, qısa sönmələr — adətən başqa səbəblərdən, çox vaxt dövrədəki problemlərdən yaranır.

Əsas səbəblər

Təcrübədə ən çox rast gəlinən səbəblər bunlardır:

• Sadə drayver. Ən ucuz sxemlərdə cərəyanı hamarlayan kondensator ya çox kiçik olur, ya da ümumiyyətlə yoxdur. Belə lampa yeni olanda belə görünməyən titrəmə verir.
• Köhnəlmiş kondensator. Drayverdəki elektrolit kondensator istilikdən tədricən quruyur. Lampa uzun müddət qüsursuz işləyir, sonra titrəməyə başlayır — bu, çox vaxt sıradan çıxmanın ilk əlamətidir.
• Uyğun olmayan dimmer. Közərmə lampaları üçün nəzərdə tutulmuş dimmer LED-i sabit işlədə bilmir; nəticədə xüsusilə aşağı parlaqlıqda titrəmə olur.
• Zəif kontakt. Patronda boş dayanan lampa, oksidləşmiş kontakt və ya açarda boşalmış vint işığın qırıq-qırıq yanmasına səbəb olur.
• İşıqlı açar. İçində indikator olan açar söndürülmüş vəziyyətdə dövrədən kiçik cərəyan buraxır. Drayver bu cərəyanla yüklənib qısa işıq çaxmaları verə bilər.
• Gərginlik enişləri. Eyni xəttə qoşulmuş güclü cihaz — kondisioner, soyuducu kompressoru, elektrik sobası — işə düşəndə gərginlik qısa müddətə enir və işıq bir anlıq zəifləyir.

Evdə necə yoxlamaq olar

Xüsusi cihaz olmadan da titrəmə haqqında təsəvvür əldə etmək mümkündür:

• Telefon kamerası. Kameranı lampaya və ya onun işıqlandırdığı ağ səthə tutun. Ekranda üfüqi qaranlıq zolaqlar «axırsa», işıq dalğalanır. Yavaş çəkiliş rejimi bu effekti daha aydın göstərir. Nəzərə alın ki, nəticə kameranın parametrlərindən asılıdır, ona görə bu, ölçü yox, təxmini yoxlamadır.
• Qələm testi. Qələmi lampanın altında barmaqlarınız arasında tez yırğalayın. Hamar işıqda qələm yayılmış bulanıq iz kimi görünür, titrəyən işıqda isə bir neçə ayrı-ayrı qələm görüntüsü yaranır.
• Müqayisə. Şübhəli lampanı başqa svetilnikə, başqa lampanı isə şübhəli svetilnikə qoyun. Problem lampa ilə birlikdə köçürsə, səbəb lampadadır; yerində qalırsa — dövrədə.

Səbəbə görə həll

Titrəmə yalnız bir lampada varsa və digər yerlərdə də təkrarlanırsa, lampanı dəyişmək kifayətdir. Bir neçə illik istifadədən sonra başlayan titrəmə də çox vaxt drayverin köhnəldiyini göstərir.

Eyni otaqda bütün lampalar titrəyirsə, dimmerə, açara və naqillərə baxmaq lazımdır. Dimmer varsa, ya LED ilə uyğunluğu göstərilmiş modellə əvəz edin, ya da tənzimlənən lampalar seçin. İşıqlı açarın indikatorunu söndürmək və ya adi açara keçmək söndürülmüş vəziyyətdəki çaxmaları aradan qaldırır.

Titrəmə məhz kondisioner və ya digər güclü cihaz işə düşəndə yaranırsa, məsələ şəbəkədədir. Xəttin yüklənməsini və elektrik lövhəsindəki bağlantıları elektrikə yoxlatmaq lazımdır, çünki gərginliyin kəskin düşməsi yalnız işığa deyil, digər cihazlara da təsir edir.

Kim üçün daha çox narahatlıq yaradır

Titrəməyə həssaslıq insandan insana dəyişir. Eyni lampanın altında bir nəfər heç nə hiss etmir, digəri isə yarım saatdan sonra gözlərini ovuşdurmağa başlayır. Uzun müddət ekran qarşısında və ya kitab üzərində işləyənlər, baş ağrısına meylli olanlar, həmçinin uşaqlar bu təsiri daha çox hiss edə bilər.

Titrəmənin əhəmiyyəti işin xarakterindən də asılıdır. Emalatxanada fırlanan dəzgah hissələri stroboskop effekti səbəbindən yavaş fırlanır və ya dayanmış kimi görünə bilər. Bu, artıq rahatlıq deyil, təhlükəsizlik məsələsidir. Ona görə hərəkətli mexanizmlərin yanında işıq mənbəyinin keyfiyyətinə xüsusi diqqət yetirmək, mümkünsə, eyni sahəni bir neçə fərqli xəttə qoşulmuş svetilniklə işıqlandırmaq məsləhətdir.

Alarkən nəyə baxmaq

Görünməyən titrəməni mağazada tanımaq çətindir, amma bəzi addımlar riski azaldır. Mümkünsə, lampanı yandırıb telefon kamerası ilə baxın. Qablaşdırmada istehsalçının adı, ünvanı və texniki göstəricilər aydın yazılmalıdır. İş otağı, uşaq otağı və uzun müddət oxunan yerlər üçün bu yoxlamaya xüsusi diqqət ayırın.

Zəfər İşığı brendi ilə lampaları Gəncədəki zavodunda buraxan Zaferoğlu Elektrik məhsullarını saytdakı kataloqda göstərir. Maraqlanan model üzrə kataloqdan birbaşa təklif sorğusu göndərmək mümkündür.