Lampa və svetilnikləri təmizləmək: toz işığı nə qədər azaldır

Lampa və svetilnik üzərindəki toz və yağ qatı işığı hiss olunmadan azaldır. İtki nədən asılıdır və təmizliyi necə təhlükəsiz aparmaq olar.

Lampanın işığı zəifləyəndə ilk fikir onun köhnəldiyi olur. Halbuki çox vaxt problemin bir hissəsi lampanın özündə deyil, onun üzərində və svetilnikin içində yığılan qatdadır. Toz, yağ buxarı, tüstü izləri tədricən yığılır, dəyişiklik gündən-günə hiss olunmur və yalnız təmizlikdən sonra otağın nə qədər tutqun olduğu anlaşılır.

Toz işığı necə «yeyir»

Lampanın kolbası, plafonun şüşəsi, spot reflektorunun parlaq səthi — işıq bu səthlərdən ya keçir, ya da əks olunur. Onların üzərindəki çirk qatı işığa üç yolla təsir edir:

• Udma. Tünd toz və tüstü hissəcikləri işığın bir hissəsini udub istiliyə çevirir.
• Səpələnmə. Hissəciklər işığı istiqamətindən yayındırır; spot və reflektorlu svetilniklərdə bu, şüanın zəifləməsi və yayılması kimi görünür.
• Rəng dəyişməsi. Yağlı və ya saralmış qat işığa sarımtıl çalar verə bilər.

Təsirin miqyası otaqdan otağa çox fərqlidir və bir rəqəmlə ifadə etmək düzgün olmaz. Onu müəyyən edən amillər bunlardır: havadakı toz və yağın miqdarı, svetilnikin forması (yuxarıya açıq kasa tozu toplayır, aşağıya açıq plafon az toplayır), səthin materialı və təmizlik arasındakı müddət. Peşəkar işıqlandırma layihələrində bu itki nəzərə alınır: hesablamada «texniki xidmət əmsalı» işlədilir və svetilniklərin vaxtaşırı təmizlənəcəyi fərz edilir. Ev şəraitində isə bu, sadəcə «təmiz saxla» tövsiyəsi deməkdir.

Harada çirk daha tez yığılır

Bəzi yerlərdə lampalar başqalarından xeyli tez çirklənir:

• Mətbəx. Bişirmə zamanı yaranan yağ buxarı səthlərə yapışqan qat kimi çökür, toz isə ona tutulur. Plitənin üstündəki svetilniklər ən çox təsirə məruz qalır.
• Emalatxana, qaraj, anbar. Havada ağac, tikinti və küçə tozu çox olur.
• Siqaret çəkilən otaqlar. Tüstü səthlərdə sarımtıl qat yaradır.
• Yuxarıya açıq svetilniklər. Torşer kasaları, yuxarı işıq verən bra və asma lampaların üst səthi tozu birbaşa toplayır.
• Pəncərəsi yola baxan otaqlar. Küçə tozu daha tez yığılır.

Təhlükəsiz təmizlik qaydaları

Təmizliyə başlamazdan əvvəl bir neçə qaydaya əməl etmək vacibdir:

1. İşığı söndürün, lazım olsa avtomatı da açın.

2. Lampanın və svetilnikin soyumasını gözləyin. İsti şüşə soyuq su ilə təmasda çatlaya bilər.

3. Lampanı patrondan çıxararkən kolbadan güclə burmayın; LED lampalarda kolba gövdəyə yapışqanla birləşir və qopa bilər. Gövdədən tutub yüngül hərəkətlə çıxarın.

4. Heç bir svetilnikə birbaşa sprey vurmayın: maye patrona və naqillərə axa bilər. Vasitəni parçaya çəkin.

5. Lampanın altlığını və elektron hissəsini suya salmayın.

Nə ilə və necə silmək

Səthə görə yanaşma fərqlənir:

• Lampa kolbası. Adi toz üçün quru mikrofibra parça kifayətdir. Yağlı qat varsa, parçanı yüngül sabunlu suda isladıb yaxşıca sıxın, kolbanı silin, sonra quru parça ilə qurulayın. Altlığa nəm toxundurmayın.
• Şüşə plafon və kasalar. Çıxarıla bilirsə, ilıq su və qabyuyan vasitə ilə yuyun, tam qurudun. Sərt abraziv toz və metal süngər mat şüşəni cızır.
• Parça abajurlar. Yumşaq fırça və ya tozsoranın fırçalı başlığı ilə təmizlənir. Yaş silmək ləkə və deformasiya yarada bilər.
• Metal və parlaq reflektorlar. Yumşaq, quru parça ilə, cızmadan. Güzgü səthli reflektorda sərt vasitə örtüyü korlaya bilər.
• Plastik diffuzorlar. Spirtli və həlledici tərkibli vasitələr bəzi plastiklərdə tutqunluq və çatlar yarada bilər; sabunlu su daha təhlükəsizdir.
• Kristal çilçıraqlar. Asılqanları bir-bir çıxarıb yumaq ən yaxşı nəticəni verir; yerində silərkən çilçırağı fırlatmamaq və qollara yük verməmək lazımdır.

Halogen lampanın kvars şüşəsinə çılpaq barmaqla toxunmaq tövsiyə olunmur: barmaq izindəki yağ qızma zamanı şüşəyə zərər verə bilər. Belə lampaya dəyişmə zamanı parça və ya əlcəklə toxunulur.

Nə qədər tez-tez

Sabit cədvəl yoxdur, amma praktik orientir sadədir. Yaşayış otaqlarında lampa və plafonları ümumi təmizlik zamanı bir neçə aydan bir yoxlamaq, mətbəx və emalatxanada isə daha tez-tez baxmaq məntiqlidir. Yaxşı bir test: təmiz ağ parçanı lampanın söndürülmüş kolbasında bir dəfə gəzdirin. Parça boz çıxırsa, vaxtıdır.

Təmizlikdən sonra da işıq zəif qalırsa, səbəb svetilnikdə və ya lampanın özündə ola bilər. Lampanı dəyişmək lazım gəlsə, Zəfər İşığı seriyasında fərqli güc və altlıqlı modellər var; köhnə lampanın soketini və gücünü kataloqla tutuşdurmaq kifayətdir.