Divar yuyucu işıq: divarı bərabər işıqlandırmaq

Divarı yuxarıdan aşağı ləkəsiz işıqlandırmaq üçün svetilnikin tipi, divardan məsafəsi və aralarındakı addım düzgün seçilməlidir.

Otağın parlaq görünməsi təkcə döşəməyə düşən işıqdan asılı deyil. Göz ilk növbədə şaquli səthləri — divarları, rəfləri, pərdələri — görür və onlar işıqlı olanda otaq daha geniş, daha rahat qəbul edilir. Amma divarı işıqlandırmağa çalışanda çox vaxt gözlənilməz nəticə alınır: yuxarıda parlaq qövslər, aşağıda qaranlıq zolaq, aralarda kölgə. Bunun qarşısını almaq üçün xüsusi yanaşma var və o, ingilis dilində «wall washing», yəni divarı işıqla «yumaq» adlanır.

Divar yuyucu işıq nədir

Divar yuyucu işıqlandırmada məqsəd divarın bütün səthini mümkün qədər bərabər parlaqlıqla işıqlandırmaqdır: yuxarıdan aşağıya, bir küncdən digərinə. Nəticədə divar bir işıq mənbəyinə çevrilir, işığı otağa əks etdirir və görünən ayrı-ayrı ləkələr olmur.

Bunu divar boyu işıqlandırmadan (ingiliscə «grazing») ayırmaq lazımdır. Sürüşən işıqda mənbə divarın lap yanında yerləşdirilir, şüalar isə səthi az qala yandan, paralel xətt boyunca yalayır. Bu, daş, kərpic, dekorativ suvaq kimi teksturalı səthlərin relyefini qabardır, kölgələri uzadır. Divar yuyucu işıq isə əksinə, səthi hamarlaşdırır və kiçik qüsurları gizlədir. Hansını seçmək divarın özündən asılıdır: hamar rənglənmiş divar üçün yuyucu, kərpic hörgü üçün boyu işıqlandırma.

Asimmetrik optika niyə lazımdır

Adi tavan svetilniki işığı simmetrik, yəni bütün tərəflərə bərabər yayır. Onu divarın yanına qoysanız, işığın yarısı divardan uzağa, döşəməyə gedir, divara düşən hissə isə yuxarıda sıxlaşır. Nəticədə divarın üst hissəsində parlaq qövs və ya «tac» əmələ gəlir.

Asimmetrik svetilnikdə reflektor və ya linza işığın əsas hissəsini bir tərəfə — divara doğru yönəldir və onu divarın aşağı hissələrinə qədər çatdırır. Belə svetilniklər bir neçə formada olur:

• Tavana basdırılmış yuyucu svetilnik — içində əyilmiş reflektor və ya qoruyucu «göz qapağı» olan dairəvi svetilnik;
• Xətti yuyucu — tavanın və ya karnizin içinə, divar boyu yerləşdirilən uzun profil;
• Rels üzərində geniş şüalı spotlar — istiqaməti tənzimlənən, amma düzgün bucaqla qurulması tələb olunan həll;
• Döşəmədən yuxarı işıq verən xətti svetilnik — divarın aşağı hissəsini vurğulamaq üçün.

Məsafə və addım necə seçilir

Nəticəni ən çox iki ölçü müəyyən edir: svetilnikin divardan məsafəsi və svetilniklər arasındakı addım. Tez-tez istinad edilən təxmini qaydaya görə svetilniklər divardan onun hündürlüyünün təxminən üçdə biri və ya dörddə biri qədər məsafədə yerləşdirilir, aralarındakı addım isə bu məsafəyə təxminən bərabər götürülür. Məsələn, hündür divarda svetilniklər divardan bir qədər aralı, alçaq divarda isə yaxın durur.

Bu qayda yalnız başlanğıc nöqtəsidir. Konkret svetilnikin optikası fərqlidir və istehsalçı çox vaxt öz məhsulu üçün tövsiyə olunan məsafəni göstərir. Ümumi məntiq isə belədir:

• svetilnik divara çox yaxın olanda işıq divara kəskin bucaqla düşür, yuxarıda parlaq ləkələr, aşağıda qaranlıq qalır;
• çox uzaq olanda işığın bir hissəsi döşəməyə düşür, divar zəif işıqlanır;
• addım çox böyük olanda svetilniklər arasında qaranlıq «dişlər» görünür.

Divarın ucları da nəzərə alınmalıdır. Sıranın ilk və son svetilnikləri küncdən addımın təxminən yarısı qədər aralı qoyulanda künclər qaranlıq qalmır.

Səth və lampa seçimi

Divarın özü nəticəyə ciddi təsir edir. Mat, açıq rəngli boya işığı bərabər səpələyir və yuyucu effekt üçün ən yaxşı səthdir. Parlaq boya, lak və ya şüşə üzlük isə svetilnikin əksini göstərir: divarda bərabər işıq əvəzinə parıltılı nöqtələr görünür. Tünd divar işığın çox hissəsini udur, ona görə eyni effekt üçün daha güclü işıq lazım olur.

Lampa seçərkən bir neçə məqam var. Bir divar boyu bütün lampalar eyni model və eyni rəng temperaturunda olmalıdır, əks halda divarda çalar fərqi zolaq-zolaq görünür. Rəng ötürmə keyfiyyəti yüksək olan işıq divarın rəngini və üzərindəki tablo və rəfləri daha təbii göstərir. Spotlarda şüa bucağı önəmlidir: dar şüa ayrı-ayrı ləkələr yaradır, geniş şüa isə bir-birinə qarışan işıq verir.

Quraşdırmadan əvvəl yoxlama

Tavan açılmazdan və ya dəliklər deşilməzdən əvvəl sadə sınaq bir çox səhvin qarşısını alır:

1. Bir-iki svetilniki müvəqqəti olaraq planlaşdırılan yerə tutub divarı axşam yandırın.

2. Divardan bir neçə addım geri çəkilib yuxarı və aşağı hissəyə baxın.

3. Svetilnikləri divara yaxınlaşdırıb-uzaqlaşdıraraq ləkələrin necə dəyişdiyini müşahidə edin.

4. Divar önündə mebel və ya pərdə olacaqsa, onların kölgəsini də nəzərə alın.

5. İşığın gözə düşüb-düşmədiyini oturduğunuz yerdən yoxlayın.

Divarı yuyan işıq üçün istiqamətli mənbə lazımdırsa, Zəfər İşığı seriyasındakı GU10 və G5.3 spotlara və bucağı dəyişdirilən 3D spota baxın. Bir divar boyunca düzüləcək bütün spotlar üçün eyni modeli və eyni gücü götürün ki, divarda zolaqlar yaranmasın.