Közərmə lampasının istiliyi qışda «pulsuz isitmə»dirmi

Közərmə lampası enerjinin böyük hissəsini istiliyə çevirir. Bu istilik qışda həqiqətən faydalıdırmı, yoxsa bu, bahalı və səmərəsiz isitmədir?

LED-ə keçid mövzusu açılanda bəzən belə bir etiraz eşidilir: «Közərmə lampası isti verir, qışda otağı qızdırır, deməli, itki elə də böyük deyil». Arqumentin içində həqiqət payı var, amma son nəticə göründüyü qədər sadə deyil. Məsələni fizika, isitmə sistemi və gündəlik həyat baxımından ayrı-ayrılıqda nəzərdən keçirmək lazımdır.

Közərmə lampasında enerji hara gedir

Közərmə lampasında işıq nazik volfram telinin çox yüksək temperatura qədər qızdırılması ilə yaranır. Bu prosesdə elektrik enerjisinin yalnız kiçik bir hissəsi görünən işığa çevrilir, qalan böyük hissə isə infraqırmızı şüalanma və istilik kimi ətrafa yayılır. Lampaya yaxın əl tutanda hiss olunan hərarət məhz budur.

Enerjinin saxlanması qanununa görə bu istilik yox olmur: otağın havasına, tavana, abajura keçir. Hətta işıq kimi çıxan hissə də divarlara və əşyalara düşüb nəticədə istiliyə çevrilir. Bu mənada qapalı otaqda lampaya verilən bütün elektrik enerjisi sonda otaqda istilik kimi qalır. Arqumentin doğru olan tərəfi budur.

Bəs niyə bu, yaxşı isitmə deyil

Problem istiliyin yaranmasında deyil, onun harada, nə vaxt və hansı qiymətə yarandığındadır.

• Yer. Lampa adətən tavanda və ya ona yaxın asılır. İsti hava yuxarı qalxır və tavanın altında toplanır, insanların oturduğu aşağı hissəyə isə az çatır. Radiator və ya kondisioner istiliyi daha aşağıda və daha bərabər paylayır.
• Vaxt. İşıq işıq lazım olanda yanır, istilik lazım olanda yox. Qışın günorta saatlarında və ya boş otaqda lampa yanmır; yayda isə eyni istilik kondisionerə əlavə yük olur.
• İdarəetmə. İsitmə sisteminin termostatı var, lampanın yoxdur. Onun verdiyi istilik tənzimlənmir, sadəcə əlavə olunur.
• Mənbəyin qiyməti. Elektrik enerjisini birbaşa istiliyə çevirmək bir çox evdə ən baha isitmə üsuludur. Evdə qaz kombisi və ya istilik nasosu olan kondisioner varsa, eyni miqdar istiliyi onlar adətən daha ucuz başa gətirir.

İsitmə sistemindən asılı olaraq nəticə

Əgər ev qazla isidilirsə, LED-ə keçid zamanı lampaların verdiyi istilik itkisi kombi tərəfindən kompensasiya olunur. Qazla alınan istilik isə elektriklə alınandan çox vaxt ucuz olduğu üçün ümumi hesab LED-in xeyrinə qalır.

Əgər ev kondisionerin isitmə rejimi ilə isidilirsə, bu cihaz bir vahid elektrik enerjisi ilə çox vaxt birdən artıq vahid istilik ötürür. Yəni eyni istiliyi közərmə lampasından almaq daha səmərəsizdir.

Yalnız ev tam olaraq sadə elektrik qızdırıcıları ilə isidilirsə və lampa istiliyi həqiqətən otaqda qalırsa, qışda iki üsul arasında fərq azalır. Lakin bu halda da yuxarıda sadalanan yer və vaxt problemi aradan qalxmır, yayda isə közərmə lampası birbaşa itkiyə çevrilir.

Yay mövsümü tərəfi

Azərbaycanın bir çox bölgəsində isti mövsüm uzundur. Bu aylarda lampanın verdiyi hər bir vatt istilik otağı qızdırır və kondisioner onu yenidən çıxarmaq üçün əlavə işləməli olur. Yəni közərmə lampası yayda iki dəfə xərc yaradır: öz sərfiyyatı ilə və kondisionerə yük ilə. İl boyu hesablanan balansda qış «bonusu» adətən yay itkisini ödəmir.

Təhlükəsizlik baxımından

İstilik həmişə faydalı deyil. Güclü közərmə lampası parça abajuru, plastik plafonu və yaxınlıqdakı pərdəni qızdırır. Kiçik qapalı svetilnikdə yüksək temperatur patronun və naqil izolyasiyasının vaxtından əvvəl köhnəlməsinə səbəb olur. Svetilnik üzərində yazılan maksimal güc həddi də məhz bu istilik riskinə görə qoyulur.

Praktik nəticə

• İsitmə üçün isitmə cihazından, işıq üçün işıq mənbəyindən istifadə edin.
• Qışda otağı daha isti saxlamaq istəyirsinizsə, pəncərə kəmərlərini, qapı aralıqlarını və pərdələri yoxlamaq lampadan daha çox fayda verir.
• LED-ə keçid zamanı isitmə hesabında cüzi dəyişiklik ola bilər, amma işıq xərcindəki azalma və yay mövsümündəki fayda onu adətən üstələyir.
• Közərmə lampasını heyvan və ya bitki üçün istilik mənbəyi kimi saxlayırsınızsa, onu həmin məqsəd üçün nəzərdə tutulmuş cihazla əvəz etmək daha düzgündür.

Zaferoğlu Elektrik kataloqunda həm LED lampalar, həm də müxtəlif güclü közərmə lampaları təqdim olunur; hansının hansı iş üçün uyğun olduğunu bilmək seçimi asanlaşdırır. Gəncədəki zavodda istehsal olunan Zəfər İşığı LED lampaları ümumi işıqlandırma üçün nəzərdə tutulub.