İsti işıq soyuqdan az enerji işlədirmi

Eyni güclü lampanın isti və ya soyuq işıq verməsi sərfiyyatı dəyişmir. Mifin haradan gəldiyini və seçim zamanı həqiqətən nəyə baxmağı izah edirik.

Mağazada seçim edən alıcı iki LED lampanın qutusuna baxır: birində 3000 K, digərində 6500 K yazılıb, güc isə eynidir. Alıcılardan biri deyir: «Soyuq işıq daha parlaqdır, deməli, çox enerji yeyir». Digəri isə əksini düşünür: «Ağ işıq qənaətlidir». Hər iki fikir geniş yayılıb, amma hər ikisi eyni səhvə əsaslanır — rəng temperaturunu güclə qarışdırmaq.

Enerji sərfiyyatını nə müəyyən edir

Lampanın şəbəkədən nə qədər enerji götürdüyünü onun gücü, yəni vattı göstərir. On vattlıq lampa bir saatda on vatt-saat enerji işlədir — işığının rəngindən asılı olmayaraq. Sayğac rəng tanımır, yalnız cərəyanı və gərginliyi ölçür.

Rəng temperaturu isə kelvinlə ölçülür və işığın çalarını təsvir edir. Aşağı rəqəmlər, məsələn, 2700–3000 K, sarımtıl, közərmə lampasına bənzər işıqdır. 4000 K ətrafı neytral ağdır. 6000 K və yuxarısı mavimtıl, gündüz işığına bənzər soyuq ağ işıqdır. Bu göstərici işığın «nə qədər» olduğunu yox, «necə» göründüyünü bildirir.

Bunu sadə bir təcrübə ilə də yoxlamaq olar. Eyni gücdə, amma fərqli rəng temperaturlu iki lampanı növbə ilə eyni patrona taxıb enerji ölçən rozetka cihazı ilə baxsanız, göstəricilər praktik olaraq eyni olacaq. Kiçik fərq çıxarsa, onun səbəbi rəng deyil, iki lampanın drayveri və komponentləri arasındakı istehsal fərqidir. Eyni modelin iki nüsxəsi arasında da belə cüzi fərq ola bilər.

Mif haradan yaranıb

Bir neçə səbəb var.

Birincisi, soyuq işıq gözə daha parlaq, daha «kəskin» görünür. İnsan beyni mavimtıl ağ işığı gündüzlə əlaqələndirir və eyni miqdar işığı daha güclü qəbul edə bilir. Ona görə «parlaqdırsa, deməli, çox yeyir» fikri yaranır.

İkincisi, köhnə təcrübə. Közərmə lampalarında daha güclü lampa həm daha parlaq, həm də bir qədər ağımtıl yanırdı. Zəif güclü közərmə lampası isə daha sarı görünürdü. İnsanlar sarı rəngi az güclə əlaqələndirməyə öyrəşiblər.

Üçüncüsü, LED texnologiyasının xüsusiyyəti. Ağ LED işığı mavi diod və onun üzərindəki fosfor qatı ilə alınır. İsti ton üçün fosfor mavi işığın daha böyük hissəsini sarı-qırmızı işığa çevirir və bu çevrilmədə bir az itki olur. Nəticədə eyni güclü isti işıqlı LED lampanın işıq axını soyuq işıqlı analoqundan bir qədər az ola bilər. Yəni fərq sərfiyyatda deyil, eyni sərfiyyatla alınan işığın miqdarındadır, və bu fərq modeldən modelə dəyişir.

Seçim zamanı düzgün sual

Əgər məqsəd qənaətdirsə, sual «hansı rəng az yeyir?» deyil, «bu güclə nə qədər işıq alıram və otağa bu qədər işıq lazımdırmı?» olmalıdır. Bunun üçün qablaşdırmada üç göstəriciyə baxın:

• güc (vatt) — sərfiyyat;
• işıq axını (lümen) — alınan işığın miqdarı;
• rəng temperaturu (kelvin) — işığın çaları.

Lümenin vatta nisbəti lampanın səmərəliliyini göstərir. Eyni rəng temperaturunda müxtəlif istehsalçıların lampalarını müqayisə edərkən bu nisbət faydalı istinad nöqtəsidir.

Rəngi sərfiyyata görə yox, məkana görə seçin

Rəng temperaturu enerji baxımından həlledici olmadığı üçün onu otağın funksiyasına görə seçmək daha məntiqlidir:

• yataq otağı, qonaq otağı, axşam istirahəti üçün isti işıq rahatlıq hissi yaradır;
• mətbəx, iş masası, vanna otağındakı güzgü üçün neytral ağ işıq detalları daha aydın göstərir;
• anbar, emalatxana, texniki otaqlarda soyuq ağ işıq diqqəti və görmə kəskinliyini dəstəkləyir.

Əgər isti işığı seçib otağın bir qədər tutqun göründüyünü hiss edirsinizsə, həll yolu soyuq işığa keçmək deyil, bir pillə daha güclü lampa və ya əlavə işıq nöqtəsi ola bilər. Bu halda sərfiyyat artır, amma səbəb rəng deyil, güc olur.

Qısa yoxlama siyahısı

• Sərfiyyat üçün yalnız vatta baxın.
• Parlaqlıq üçün lümenə baxın, rəngə yox.
• Rəngi otağın funksiyasına görə seçin.
• Eyni otaqda eyni rəng temperaturunu saxlayın.
• Müqayisəni eyni kelvin dəyərli lampalar arasında aparın.

Saytdakı rəng temperaturu simulyatorunda eyni otağın müxtəlif kelvin dəyərlərində necə göründüyünə baxmaq olar. Zəfər İşığı məhsul səhifələrində də gücdən ayrıca, rəng temperaturu üçün xüsusi sətir var.