Həyət işığını taymer və fotorele ilə idarə etmək

Həyət işığını əl ilə yandırıb-söndürmək ya unudulur, ya da işıq gecə boyu boş yanır. Fotorele, taymer və onların birləşməsinin necə işlədiyini və quraşdırma incəliklərini izah edirik.

Həyət, qapı önü və ya bağ yolu işığı ilə bağlı iki tipik vəziyyət var. Birincisində işığı axşam yandırmağı unudursunuz və qaranlıq həyətə çıxırsınız. İkincisində isə işıq yandırılır və səhərə qədər, bəzən bütün gün yanır. Hər iki vəziyyətin həlli avtomatikadır: fotorele və taymer. Onlar sadə cihazlardır, amma düzgün seçilməyəndə və ya səhv yerə qoyulanda işə yaramır.

Fotorele: qaranlığa reaksiya

Fotorele işıq səviyyəsini ölçən sensordur. Axşam işıq müəyyən həddən aşağı düşəndə dövrəni qapayır və lampa yanır, səhər işıqlandıqda isə açır. Onun əsas üstünlüyü fəsillərə uyğunlaşmaqdır: qışda tez, yayda gec yanır, heç bir tənzimləmə tələb etmir.

Fotorelenin çatışmazlığı da buradan gəlir: o, gecə boyu işığı yanılı saxlayır. Bu, bəzi yerlər üçün lazımdır — məsələn, darvaza və ya pilləkən üçün. Amma gecə saat ikidə boş bağ yolunu işıqlandırmağa çox vaxt ehtiyac yoxdur.

Əksər fotorelelərdə həssaslıq tənzimləyicisi var. Onunla işığın alaqaranlıqda nə qədər tez yanacağını seçmək olur. Buludlu gündə işığın gündüz yanmaması üçün həddi bir qədər aşağı qoymaq faydalıdır.

Taymer: saata görə idarə

Taymer işığı qurulmuş saatda yandırıb söndürür. Mexaniki taymerlər sadə və ucuzdur, rəqəmsal taymerlərdə isə həftənin günlərinə görə fərqli proqram qurmaq olur. Taymerin zəif tərəfi fəsil dəyişikliyidir: dekabrda saat 17:30-da artıq qaranlıqdır, iyulda isə bu vaxt hələ günəş parlayır. Proqramı il ərzində bir neçə dəfə yeniləmək lazım gəlir.

Astronomik taymerlər bu problemi həll edir: coğrafi mövqe daxil edilir və cihaz gün batma və doğma vaxtını özü hesablayır. Belə taymer fotorelenin fəsillərə uyğunlaşmasını sensorsuz təmin edir.

Ən yaxşı nəticə: ikisinin birləşməsi

Praktikada ən rahat sxem fotorele ilə taymerin birgə işləməsidir:

• qaranlıq düşəndə fotorele işığı yandırır;
• gecə müəyyən saatda — məsələn, ailə yatandan sonra — taymer ümumi həyət işığını söndürür;
• zəruri nöqtə, məsələn darvaza üstündəki lampa, səhərə qədər yanılı qalır və ya hərəkət sensoruna keçirilir;
• səhər işıqlananda fotorele sistemi tam söndürür.

Bu sxemdə işıq yalnız həqiqətən lazım olan saatlarda işləyir və heç kim onu yadda saxlamaq məcburiyyətində qalmır. Bəzi hazır cihazlarda fotorele və taymer bir gövdədə birləşdirilib.

Fotoreleni harada quraşdırmalı

Fotorelenin düzgün işləməsinin yarısı yerindən asılıdır. Tipik səhvlər:

• Sensor idarə etdiyi lampanın işığını görür. Lampa yanır, fotorele «işıqlandı» qərarına gəlir və söndürür, sonra qaranlıqda yenidən yandırır. Nəticədə işıq yanıb-sönür. Sensoru lampanın işığı düşməyəcək yerə qoyun.
• Küçə işığı və ya qonşunun proyektoru sensora düşür. Həyət işığı ümumiyyətlə yanmaya bilər.
• Sensor çox kölgəli yerdədir. Sıx ağac altında və ya dar keçiddə sensor gündüz də «qaranlıq» görüb işığı yandırır.
• Sensor yağış və çirkə açıqdır. Toz və kir qatı sensoru «kor» edir; sensoru vaxtaşırı silin.

Sensorun ən yaxşı yeri adətən şimal tərəfə baxan, birbaşa günəş və süni işıq düşməyən, açıq səmanı görən divar hissəsidir.

Lampa və cihaz uyğunluğu

Həyət işığında LED lampa ilə fotorele və ya taymeri birlikdə işlətmək adətən problemsizdir, amma bir neçə məqamı yoxlayın. Elektron fotorele və taymerlərin minimum və maksimum yük həddi olur; çoxlu LED lampa bir releyə qoşulanda işə düşmə cərəyanı kontaktları yükləyə bilər. Cihazın texniki məlumatında LED yükü üçün həddə baxın.

Açıq havada svetilnik və cihazların nəmə və toza qarşı qorunma dərəcəsi (IP) şəraitə uyğun olmalıdır. Lampanı qapalı, su keçirməyən svetilnikdə işlədin. Bütün qoşulmaları isə ixtisaslı elektrik aparmalıdır; açıq havadakı dövrələr üçün qoruyucu avtomat və sızma cərəyanı qoruması xüsusilə vacibdir.

Qənaəti necə görmək

Fotorele ilə gecə boyu yanan 15 vattlıq lampa qışda gündə 13–14 saata qədər işləyə bilər. Taymer onu gecə yarısı söndürərsə, iş müddəti bir neçə saat qısalır. Öz həyətinizin saatlarını hesablayıb saytdakı qənaət hesablayıcısına daxil etsəniz, fərqi kVt·saatla görəcəksiniz.

Taymer və ya fotorele ilə idarə olunan qapalı həyət svetilnikləri üçün Zəfər İşığı kataloqunda bir neçə güc pilləsində E27 LED lampa tapılır; lampanı svetilnikin maksimal güc həddinə uyğun seçin.