Hansı işıq həşəratı daha az cəlb edir

Yay axşamı eyvan lampasının ətrafına toplaşan həşəratın sayı işığın rəngindən və yerləşdirilməsindən asılıdır. Hansı işığın daha az cəlb etdiyini izah edirik.

İsti yay axşamında eyvanda və ya həyətdə oturmaq üçün işığı yandıran kimi lampanın ətrafında gecə kəpənəkləri, ağcaqanadlar və müxtəlif böcəklər toplaşmağa başlayır. Bu mənzərə çoxlarına tanışdır, amma az adam bilir ki, həşəratın sayı xeyli dərəcədə işığın rəngindən asılıdır. Lampa növünü və yerini düzgün seçməklə problemi tamamilə aradan qaldırmaq olmasa da, nəzərəçarpacaq dərəcədə azaltmaq mümkündür.

Həşərat niyə işığa gəlir

Gecə uçan həşəratın çoxu təbiətdə Ay və ulduzlar kimi səmadakı işıq mənbələrinə görə istiqamət tapır. Süni işıq mənbəyi yaxında olanda bu mexanizm pozulur və həşərat lampanın ətrafında dövrə vurmağa başlayır. Bu davranışın dəqiq izahı barədə elmi müzakirələr davam edir, amma bir məqam aydındır: fərqli dalğa uzunluqları həşəratı fərqli dərəcədə cəlb edir.

Həşəratın gözü insanın gözündən fərqli işləyir. Bir çox növ ultrabənövşəyi və mavi-göy işığa çox həssasdır, qırmızı və narıncı işığı isə zəif görür və ya ümumiyyətlə görmür.

Hansı işıq daha çox cəlb edir

Bu həssaslığa əsasən ümumi mənzərə belədir:

• ultrabənövşəyi şüalanma verən mənbələr ən çox həşərat toplayır — köhnə civəli küçə lampaları, bəzi floresan lampalar və xüsusi həşərat tutucular məhz bu prinsiplə işləyir;
• soyuq ağ işıq (5000–6500K) spektrində mavi komponent güclü olduğundan həşəratı nisbətən çox cəlb edir;
• isti ağ işıq (2700–3000K) daha az cəlb edir;
• kəhrəba, sarı və narıncı işıq, mavi komponenti demək olar ki, olmadığı üçün, ən az cəlb edən qrupa aiddir.

Burada bir düzəliş vacibdir: «ən az» «heç» demək deyil. Sarı işıq da müəyyən həşəratı cəlb edir, həm də bəzi növlər, məsələn, ağcaqanadlar insanı işıqdan çox bədən istiliyi və nəfəsdəki karbon qazına görə tapır. Ona görə sarı lampa ağcaqanad dişləməsinin qarşısını tam almır.

LED lampaların üstünlüyü

Közərmə lampası həm geniş spektrli işıq, həm də xeyli istilik yayır; bəzi həşəratı istilik də cəlb edir. Ağ LED lampaların işığında isə ultrabənövşəyi şüalanma praktiki olaraq yoxdur və lampa az qızır. Zaferoğlu Elektrik-in məhsul səhifələrində də LED lampalarda ultrabənövşəyi və infraqırmızı şüalanmanın olmadığı qeyd olunur. Bu, köhnə mənbələrlə müqayisədə LED-i açıq hava üçün daha əlverişli edir.

LED arasında seçim edərkən isə rəng temperaturu əsas rol oynayır: eyvan və həyət üçün 2700K və ya daha aşağı, xüsusən kəhrəba tonlu lampa ən məntiqli variantdır.

Lampanın yeri rəngi qədər önəmlidir

Hətta düzgün rəngli lampa belə yanlış yerdə problem yaradır. Bu qaydalar kömək edir:

• lampanı oturma yerinin düz üstünə yox, bir neçə metr kənara yerləşdirin; həşərat işığın ətrafına toplaşacaq, sizin ətrafınıza yox;
• giriş qapısının düz yanında güclü lampa saxlamayın; qapı açılanda toplaşan həşərat içəri keçir;
• işığı aşağıya, lazım olan səthə yönəldin; yuxarıya və üfüqə yayılan işıq uzaqdan daha çox həşərat çəkir;
• lazım olduğundan güclü lampa seçməyin, parlaqlıq artdıqca cəlbetmə də artır;
• mümkünsə hərəkət sensoru və ya taymer istifadə edin ki, işıq bütün gecə boş yerə yanmasın.

Evin içinə həşəratın girməsinin qarşısını almaq

Axşam evdə işıq yananda pəncərə və balkon qapısı açıqdırsa, içəridəki işıq da həşəratı çəkir. Pəncərələrdə tor, işıqlı otaqlarda pərdələrin bağlı olması və axşam havalandırmanı işığı söndürdükdən sonra etmək sadə, amma təsirli üsullardır. Eyvanda axşam oturmaq üçün isə işığı mümkün qədər zəif saxlamaq, oturacağın yanında kiçik isti masa lampası, uzaqda isə ayrıca, kəhrəba rəngli yol işığı istifadə etmək rahat kompromisdir. Belə bölgüdə həşərat əsasən uzaqdakı lampanın ətrafına toplaşır.

Kənd və bağ evləri üçün

Bağ evlərində, bağçada və təsərrüfat binalarının yanında gecə işığı həm də yerli ekosistemə təsir edir. Həşərat işığa toplaşanda onları ovlayan heyvanların davranışı da dəyişir. Kəhrəba rəngli, aşağıya yönəlmiş, yalnız lazım olanda yanan işıq həm insan, həm də təbiət üçün daha balanslı seçimdir.

Zaferoğlu Elektrik Gəncədəki zavodunda Zəfər İşığı LED lampaları istehsal edir. Eyvan, həyət və bağ işıqlandırması üçün lampa növlərini kataloqda soket və forma üzrə müqayisə edə bilərsiniz.