Ev bitkiləri üçün adi LED lampa kifayətdirmi

Pəncərədən uzaqda qalan ev bitkiləri üçün adi LED lampa bəzən kömək edir, bəzən isə yetərsiz qalır. Nəyin həlledici olduğunu — işığın miqdarı, məsafə və müddət — izah edirik.

Qış aylarında və ya pəncərəsi şimala baxan mənzillərdə ev bitkiləri tez-tez uzanır, yarpaqlarını tökür və rəngini itirir. İlk ağla gələn fikir bitkinin yanına bir lampa qoymaqdır. Burada sual yaranır: evdə olan adi LED lampa kifayətdirmi, yoxsa bənövşəyi işıqlı xüsusi «fito» lampa almaq lazımdır? Cavab lampanın növündən çox, onun necə istifadə olunmasından asılıdır.

Bitki işıqdan nə alır

Bitki işığı fotosintez üçün istifadə edir. Bu prosesdə təxminən 400–700 nanometr aralığındakı görünən işıq işləyir. Xlorofil göy və qırmızı işığı daha çox udur, yaşıl işığın bir hissəsini əks etdirir — ona görə yarpaqlar yaşıl görünür. Amma bu, yaşıl işığın faydasız olduğu demək deyil: o, yarpağın içinə daha dərindən keçir və alt qatlarda da işləyir.

Bu səbəbdən bənövşəyi-çəhrayı görünən qırmızı-göy lampalar bitkilər üçün səmərəli olsa da, ağ işıq da fotosintez üçün tam yararlıdır. Müasir peşəkar bitki lampalarının çoxu da məhz geniş spektrli ağ işıq verir.

Əsas məsələ: işığın miqdarı

Adi LED lampanın bitkiyə yetərsiz qalmasının səbəbi çox vaxt spektrdə deyil, işığın azlığındadır. İnsan gözü zəif işığa yaxşı uyğunlaşır, ona görə otaq bizə işıqlı görünür. Bitki isə işığı «hiss etmir», sadəcə istifadə edir. Pəncərə qarşısındakı bitkinin aldığı işıq, hətta buludlu gündə belə, otağın ortasındakı tavan lampasından gələn işıqdan dəfələrlə çoxdur.

İşığın miqdarı mənbədən uzaqlaşdıqca sürətlə azalır. Nöqtəvi mənbə üçün məsafə iki dəfə artanda səthə düşən işıq təxminən dörd dəfə azalır. Ona görə tavanda asılmış lampa aşağıdakı bitkiyə çox az işıq çatdırır, bitkidən bir neçə on santimetr yuxarıda yerləşən eyni lampa isə nəzərəçarpacaq fayda verə bilər.

Adi LED lampa nə vaxt kömək edir

Adi ağ LED lampa bu hallarda məqsədəuyğundur:

• az işıq tələb edən bitkilər — məsələn, zamiokulkas, sansevyera, spatifillum, bəzi qıjı növləri;
• pəncərə işığına əlavə kimi, qış aylarında gündüzün qısa olduğu vaxt;
• lampa bitkiyə yaxın, yuxarıdan və ya bir qədər yandan yönəldilib;
• işıq gün ərzində kifayət qədər uzun müddət yanır.

LED lampaların az qızması burada üstünlükdür: közərmə lampasını yarpağa yaxın qoymaq onu yandıra bilər, LED lampa isə yaxın məsafədə də təhlükəsizdir. Yenə də yarpaqların lampaya toxunmamasına diqqət edin.

Nə vaxt xüsusi lampa lazımdır

Bu vəziyyətlərdə adi lampa çox güman ki, bəs etməyəcək:

• işıqsevər bitkilər — kaktuslar, sukkulentlər, meyvə verən sitrus bitkiləri, çiçəkləyən növlər;
• pəncərəsiz otaqlar və ya tamamilə süni işıqda yetişdirmə;
• toxumdan şitil yetişdirmə — kifayət qədər işıq olmayanda şitillər nazik və zəif uzanır;
• mikrogöyərti və ədviyyat bitkiləri yetişdirmək.

Belə hallarda bitki üçün nəzərdə tutulmuş, işıq çıxışı və yayılma bucağı buna uyğun hesablanmış svetilnik daha nəticəlidir.

Rəng temperaturu fərq edirmi

Tez-tez eşidilən fikir budur: yarpaq üçün soyuq işıq, çiçəkləmə üçün isti işıq. Bunun müəyyən əsası var, çünki soyuq işıqda göy, isti işıqda isə qırmızı komponent daha çoxdur. Lakin ev şəraitində dekorativ bitkilər üçün bu fərq işığın miqdarı qədər həlledici deyil. Evdə istifadə olunan lampa üçün praktik seçim neytral və ya soyuq ağ işıqdır — həm bitkiyə uyğundur, həm də otaqda narahat görünmür.

Müddət və ritm

Bitkilərin çoxu fasiləsiz işığı sevmir; onlara qaranlıq dövr də lazımdır. Ev bitkiləri üçün adətən gündə 12–16 saat işıq kifayət hesab olunur, dəqiq müddət növə görə dəyişir. Lampanı hər gün eyni vaxtda yandırıb-söndürmək üçün sadə rozetka taymeri çox rahatdır. Bitkinin reaksiyasına baxın: yarpaqlar solğunlaşır və gövdə işığa doğru uzanırsa, işıq azdır; yarpaqlarda yanıq ləkələri yaranırsa, lampa çox yaxındır.

Bir neçə həftə sonra nəticəni qiymətləndirmək üçün bu suallara qayıdın:

• Bitki növü işıqsevərdir, yoxsa kölgəyə davamlı?
• Lampa bitkidən nə qədər uzaqdadır?
• Pəncərə işığı varmı və nə qədərdir?
• Lampa gündə neçə saat yanacaq və taymer varmı?
• Bir neçə həftədən sonra yeni yarpaqlar əvvəlkindən sağlam görünürmü?

Zaferoğlu Elektrik-in Zəfər İşığı kataloqunda müxtəlif güclü və soketli LED lampalar var. Bitki guşəsindəki masa lampası və ya asma svetilnik üçün uyğun soketi kataloqda süzərək tapmaq olar.