Qış aylarında evdə işıq: qısa günlərə uyğunlaşmaq

Dekabrda hava saat beşdə qaralır və süni işıq günün yarısını əhatə edir. Qışda evin işığını səhər, iş saatları və axşam üçün necə qurmağı izah edirik.

Noyabrın sonundan fevrala qədər bir çox ailə səhər yeməyini lampa altında yeyir, axşam isə işdən qayıdanda ev artıq qaranlıq olur. Günün uzunluğu qısalanda süni işığın payı böyüyür və yay aylarında heç fikir verilməyən səhvlər — zəif masa lampası, tək tavan işığı, bütün axşam eyni soyuq ağ rəng — qışda yorğunluq və narahatlıq kimi hiss olunur. Yaxşı xəbər odur ki, işıq rejimini mövsümə uyğunlaşdırmaq üçün təmir lazım deyil, çox vaxt lampaların yerini və istifadə vaxtını dəyişmək kifayət edir.

Qışda işıq niyə daha çox təsir edir

İnsan orqanizminin gündəlik ritmi xeyli dərəcədə işığa bağlıdır. Səhər alınan parlaq işıq oyanıqlıq siqnalıdır, axşam işığın azalması isə yuxuya hazırlığı başladır. Qışda bu siqnallar zəifləyir: səhər hələ qaranlıqdır, gündüz bulud və qısa gün təbii işığı azaldır, axşam isə uzun saatlar parlaq süni işıq altında keçir. Nəticədə bəzi insanlar səhər çətin oyanır, günortadan sonra halsızlıq, axşam isə gec yuxu hiss edir.

Evin işığı bu problemi tam həll etmir, amma ritmi dəstəkləyə bilər: günün birinci yarısında daha çox və daha parlaq, axşam isə daha az və daha isti işıq. Qış depressiyasına bənzəyən ağır əlamətlər varsa, bu artıq həkimlə danışılmalı mövzudur; adi məişət lampası müalicə vasitəsi deyil.

Səhər: qaranlıqda oyanmaq

Səhər saatlarında işığın məqsədi bədəni oyatmaqdır. Bunun üçün mətbəxdə və ya səhər yeməyi yeyilən yerdə kifayət qədər parlaq, neytral və ya soyuq ağ işıq yaxşı işləyir. Yalnız bir kiçik bra ilə qəhvə içmək rahat görünə bilər, amma orqanizmə "hələ gecədir" mesajı verir.

Faydalı vərdişlər:

• oyanan kimi yataq otağında və mətbəxdə əsas işığı yandırmaq;
• vanna otağında güzgü ətrafında bərabər, parlaq işıq saxlamaq;
• işə çıxmazdan əvvəl, imkan olarsa, bir neçə dəqiqə pəncərə yanında və ya bayırda olmaq — buludlu qış səhərində belə açıq havanın işığı adi otaq işığından qat-qat güclüdür.

Gündüz: pəncərədən maksimum yararlanmaq

Qışda günəş aşağıdan keçir və işıq otağın dərinliyinə daha uzağa düşə bilər, amma yalnız maneə olmadıqda. Qalın pərdələr gün boyu yarıya qədər bağlı qalanda, pəncərə önündə hündür mebel duranda və şüşə tozlu olanda təbii işıq itir. Pəncərəni təmiz saxlamaq, gündüz pərdəni tam açmaq, iş masasını pəncərəyə yan tərəflə qoymaq sadə, amma təsirli addımlardır.

Evdən işləyənlər üçün masa üzərində yerli işıq çox vacibdir. Tavan lampası bütün otağı işıqlandırır, lakin kağız və klaviatura üzərində çox vaxt kifayət etmir. Hərəkət etdirilə bilən masa lampası işçi səthini əlavə işıqlandırır və gözün yorulmasını azaldır. Lampanı yazan əlin əks tərəfinə qoymaq kölgənin kağıza düşməsinin qarşısını alır.

Axşam: işığı tədricən azaltmaq

Qışda axşam uzundur, ona görə onu iki hissəyə bölmək məntiqlidir. Hava yeni qaralanda ev işləri, yemək hazırlığı və dərs üçün adi parlaq işıq lazımdır. Yuxudan bir-iki saat əvvəl isə işığı yumşaltmaq daha uyğundur:

• tavan işığını söndürüb torşer və bra-lara keçmək;
• isti ağ işıqlı lampalardan istifadə etmək;
• dimmer varsa, parlaqlığı azaltmaq;
• yataq otağında çox parlaq soyuq işıqdan qaçmaq.

Evdə yaşlı insanlar varsa, qış axşamlarının başqa bir tərəfi də önəmlidir: gecə tualetə və ya mətbəxə gedən yol. Tam qaranlıqdan parlaq işığa keçid göz üçün çətindir, qaranlıqda isə xalçanın kənarına, pilləyə ilişmək asandır. Dəhlizdə aşağı səviyyədə zəif gecə işığı və ya hərəkət sensorlu kiçik lampa həm təhlükəsizliyi artırır, həm də yuxunu pozmur.

Ekranların — telefon, planşet, televizor — axşam işığı da nəzərə alınmalıdır. Otaqda zəif işıq, əldə isə parlaq ekran gözü çətin vəziyyətə salır. Ekranın parlaqlığını azaltmaq və otaqda tam qaranlıq yaratmamaq daha rahatdır.

Uzun işıq saatları və enerji sərfi

Qışda lampalar yayla müqayisədə gündə bir neçə saat çox yanır, ona görə köhnə közərmə və halogen lampaların istehlakı elektrik hesabında daha aydın görünür. Ən çox yanan yerlərdən — mətbəx, qonaq otağı, dəhliz — başlayaraq onları LED lampalarla əvəz etmək qış aylarında fərqi tez hiss etdirir. Hərəkət sensoru olan dəhliz və pilləkən işığı, boş otaqda işığı söndürmək vərdişi də uzun axşamlarda xeyli saat qənaət edir.

Qış üçün qısa yoxlama:

• səhər yeməyi yeri kifayət qədər parlaq işıqlanırmı;
• gündüz pərdələr açıq, pəncərələr təmizdirmi;
• iş masasında ayrıca lampa varmı;
• axşam üçün isti və zəif işıq variantı varmı;
• ən uzun yanan lampalar LED-dirmi.

Zəfər İşığı brendinin məhsulları Zaferoğlu Elektrik MMC-nin 2021-ci ildə Gəncədə açılmış zavodunda hazırlanır. Kataloqda 7 vattdan 22 vatta qədər standart A formalı E27 LED lampalar təqdim olunur.