Divardakı tablo və şəkilləri necə işıqlandırmaq olar

Tablo zəif işıqda itir, səhv bucaqla işıqlananda isə şüşəsində parıltı görünür. Spot yerini, bucağı, şüa enini və rəng keyfiyyətini addım-addım izah edirik.

Divara uzun müddət seçilmiş bir tablo, ailə fotoşəkilləri və ya çərçivəli poster asılır, amma axşam otağın ümumi işığında onlar sadəcə tünd ləkəyə çevrilir. Rəsmin rəngləri, kətanın faktura izləri, fotodakı üzlər yalnız düzgün istiqamətlənmiş işıqda görünür. Bunun üçün muzey avadanlığı lazım deyil: bir neçə həndəsi qaydanı bilmək və uyğun spot seçmək çox vaxt kifayət edir.

Əsas problem: parıltı və kölgə

Tablo işıqlandırmasında iki tipik xəta var. Birincisi, işıq mənbəyinin tabloya çox dik, az qala yuxarıdan düşməsidir. Bu zaman çərçivənin üst tili tablonun üzərinə enli kölgə salır, kətanın yuxarı hissəsi tünd qalır. İkincisi, işığın çox düz, tamaşaçının arxasından gəlməsidir. Bu halda lak, yağlı boya və xüsusilə çərçivə şüşəsi lampanı güzgü kimi əks etdirir və tablonun ortasında parlaq ləkə görünür.

Hər iki xətanın səbəbi bucaqdır. Şüşə və ya parlaq səthdə əks olunan işıq düşdüyü bucağın simmetrik istiqamətində gedir. Əgər işıq yuxarıdan orta bucaqla gəlirsə, əks olunan şüa aşağıya, döşəməyə doğru yönəlir və göz səviyyəsinə çatmır.

30 dərəcə qaydası və spotun yeri

Praktikada ən çox tövsiyə olunan başlanğıc nöqtəsi işığın tabloya şaquli xəttdən təxminən 30 dərəcə bucaqla düşməsidir. Bu bucaq çərçivə kölgəsini qısa saxlayır və parıltını əsasən tamaşaçının görmə xəttindən kənara yönəldir. Böyük çərçivələrdə kölgəni azaltmaq üçün bucağı bir az artırmaq, faktura qabarıq görünsün deyə isə bir az azaltmaq olar.

Bu bucağı əldə etmək üçün spot tavanda divardan müəyyən məsafədə olmalıdır. Sadə hesab: tablonun mərkəzi ilə tavan arasındakı hündürlük fərqini 0,58-ə vurun (30 dərəcənin tangensi). Məsələn, tavan 2,7 m, tablonun mərkəzi isə döşəmədən təxminən 1,5 m hündürlükdədirsə, fərq 1,2 m-dir və spot divardan təxminən 70 sm aralıda olmalıdır. Tavan hündür olduqca bu məsafə də böyüyür.

Qalereyalarda tablonun mərkəzi çox vaxt göz səviyyəsinə yaxın, döşəmədən təxminən 145–155 sm hündürlükdə yerləşdirilir. Evdə divan və ya komod üstündə asılan şəkillər isə daha aşağıda ola bilər; hesablamada tablonun faktiki mərkəzini götürün.

Hansı svetilnik uyğundur

Ev şəraitində bir neçə yol var:

• tavana daxili quraşdırılan, istiqaməti dəyişdirilə bilən spotlar — ən səliqəli variant;
• trek sistemi — tablolar tez-tez dəyişirsə, spotları relsin boyunca sürüşdürmək rahatdır;
• tablonun üstünə bərkidilən xüsusi şəkil lampası — kiçik və orta çərçivələr üçün, tavan işi tələb etmir;
• divardan və ya tavandan istiqamətləndirilə bilən səthi spotlar.

Şüa eni tablonun ölçüsünə uyğun seçilməlidir. Dar şüa kiçik portreti dramatik şəkildə vurğulayır, amma geniş tablonun kənarlarını qaranlıqda qoyur. Böyük kətan üçün ya geniş şüalı bir spot, ya da çəpəki yönəldilmiş iki spot daha bərabər nəticə verir. GU10 və G5.3 lampalı spotlarda şüa bucağı lampanın özündən asılı olduğu üçün lampanı dəyişməklə effekti də dəyişmək mümkündür.

Tablonun üstünə bərkidilən lampa qolu elə uzunluqda olmalıdır ki, işıq kətanın aşağı kənarına da çatsın. Qısa qol yuxarını həddən artıq işıqlandırır, aşağı hissəni isə tünd saxlayır.

Parlaqlıq, rəng və qoruma

Tablonun seçilməsi üçün onun səthi ətrafdakı divardan hiss olunacaq qədər parlaq olmalıdır. İşıq dizaynında vurğu işığının fondan təxminən üç dəfə güclü olması nəzərə çarpan, daha böyük fərq isə dramatik effekt kimi qəbul olunur. Evdə çox kəskin kontrast yorucudur; dimmerlə tənzimlənən spot uyğun balansı tapmağa kömək edir.

Rənglərin düzgün görünməsi üçün lampanın rəng ötürmə indeksinə (CRI, Ra) baxın. Rəssamlıq əsərləri və fotolar üçün yüksək Ra dəyəri olan lampalar üstünlük təşkil edir, çünki aşağı dəyərdə qırmızı və dəri tonları solğun görünür. Rəng temperaturunu tablonun özünə görə seçmək olar: isti tonlu klassik rəsmlər isti ağ işıqda, soyuq tonlu müasir işlər və qara-ağ fotolar neytral ağ işıqda daha təbii görünür.

Qoruma məsələsi də var. Ultrabənövşəyi şüa və güclü istilik boyanı və kağızı zamanla soldurur. Köhnə halogen spotlar həm istilik, həm də UV baxımından daha risklidir; LED spotların işığında bu komponentlər adətən çox azdır. Buna baxmayaraq, qiymətli orijinal əsərləri birbaşa günəş şüası düşən divara asmamaq və spotu tabloya çox yaxın qoymamaq ağıllı yanaşmadır.

Quraşdırmadan əvvəl yoxlama

• tablonun mərkəzi döşəmədən neçə santimetr yuxarıdadır;
• tavan hündürlüyünə görə spotun divardan məsafəsi hesablanıbmı;
• çərçivədə şüşə varmı və göz səviyyəsindən parıltı yoxlanıbmı;
• şüa eni tablonun ölçüsünə uyğundurmu;
• lampanın Ra dəyəri və rəng temperaturu bilinirmi;
• parlaqlığı tənzimləmək imkanı varmı.

Son yoxlamanı müvəqqəti həll ilə etmək olar: fənəri və ya stolüstü lampanı hesablanmış nöqtədən tabloya tutub oturduğunuz yerdən baxın. Parıltı görünürsə, mənbəni divardan bir az uzaqlaşdırın.

Zaferoğlu Elektrik-in Zəfər İşığı kataloqunda GU10 və G5.3 spot lampaları, eləcə də istiqaməti dəyişdirilə bilən 3D spot var. Spotlar üçün uyğun lampanı saytdakı kataloqda soket üzrə axtarmaq olar.