Ofis işıqlandırmasının əsasları: panel, işıq və yerləşmə

Ofisdə işıq yalnız parlaqlıq məsələsi deyil: masalar, ekranlar, pəncərələr və tavan birlikdə düşünülməlidir. Əsas meyarları və tipik səhvləri izah edirik.

Yeni ofisə köçən komanda ilk həftələrdə işığı çox vaxt fərq etmir. Bir ay sonra isə şikayətlər başlayır: kimsə monitorda parıltı görür, kimsə axşama doğru gözlərinin yorulduğunu deyir, pəncərədən uzaq masalarda oturanlar isə otağın «tutqun» olduğunu hiss edir. Bu problemlərin əksəriyyəti layihə mərhələsində bir neçə sadə qərarla aradan qaldırıla bilər.

Nə qədər işıq lazımdır

Ofis üçün ən çox istinad edilən sənəd Avropa standartı EN 12464-1-dir. O, kompüterlə iş, yazı və oxu üçün iş səthində təxminən 500 lüks orta işıqlılıq tövsiyə edir. Dəhliz və keçidlərdə tələb xeyli aşağıdır, iclas otaqlarında isə təxminən iş masası səviyyəsindədir, amma işığı azaltmaq imkanı arzuolunandır.

Burada vacib olan lampanın vattı deyil, masanın üzərinə çatan işıqdır. Eyni panel alçaq tavanda kifayət edə, hündür tavanda isə zəif qala bilər. Divarların və mebelin rəngi də nəticəyə təsir edir: tünd döşəmə və tünd masalar işığın bir hissəsini udur və otaq hesablanandan qaranlıq görünür.

Bərabərlik də az əhəmiyyətli deyil. Masanın bir ucu parlaq, digəri kölgəli olarsa, göz daim uyğunlaşmağa məcbur olur. Buna görə svetilniklər tək bir nöqtəyə deyil, iş zonasının bütününə hesablanır.

Panellər, qamaşma və ekranlar

Armstrong tipli asma tavanlı ofislərdə ən yayğın həll 600×600 mm ölçülü LED panellərdir. Onları seçərkən yalnız gücə deyil, işığın necə paylandığına baxmaq lazımdır. Tam şəffaf və ya çox parlaq səthli panel monitorda əks olunur və gözü qamaşdırır.

Qamaşmanı qiymətləndirmək üçün UGR göstəricisi işlənir; kompüterlə iş yerlərində adətən 19-dan aşağı dəyər gözlənilir. Bu dəyər svetilnikin optikasından — mikroprizmatik diffuzor, reflektor şəbəkəsi və ya opal örtükdən — asılıdır və istehsalçının məlumat vərəqində göstərilir. Əgər svetilnikdə belə məlumat yoxdursa, onu açıq iş zalında istifadə etməzdən əvvəl sınaq qurmaq məsləhətdir.

Yerləşmə: masalara görə, yoxsa tavana görə

Ən geniş yayılmış səhv panelləri tavan şəbəkəsinə «gözəl görünsün» deyə simmetrik düzmək, masaların harada olacağını isə sonra düşünməkdir. Nəticədə bəzi iş yerləri iki panelin arasında kölgədə qalır.

Daha doğru yanaşma belədir:

• əvvəlcə mebel planını müəyyən edin və ya ən azı masaların cərgələrini qeyd edin;
• svetilnikləri iş zonalarının yan tərəfində yerləşdirin ki, işıq ekrana düz yox, çəpinə düşsün;
• pəncərəyə paralel cərgələri ayrıca qrupa qoşun, gün işığı olan saatlarda onları söndürmək və ya azaltmaq mümkün olsun;
• keçidlərdə və arxiv rəfləri arasında daha az svetilnik kifayətdir, onları iş zonası ilə eyni sıxlıqda qoymağa ehtiyac yoxdur.

Monitorlar pəncərəyə perpendikulyar qoyulanda həm günəş, həm də tavan işığından əks olunma azalır. Bu, işıqlandırma qərarı deyil, amma işıqlandırma layihəsi ilə birlikdə müzakirə edilməlidir.

Rəng temperaturu və rəng ötürmə

Ofisdə ən çox 4000K neytral ağ işıq seçilir: o, isti işıq qədər yuxulu, soyuq işıq qədər sərt təsir bağışlamır. Qəbul otağı və ya istirahət zonası üçün 3000K daha rahat görünə bilər. Eyni açıq zalda fərqli rəng temperaturlu panelləri qarışdırmaq isə tavanda ləkə effekti yaradır.

Rəng ötürmə indeksi (CRI, Ra) 80 və yuxarı olan işıq adi ofis işi üçün kifayətdir. Dizayn, çap məhsulları və ya parça nümunələri ilə işlənən otaqlarda daha yüksək göstərici fərq yaradır.

İdarəetmə və gündəlik istismar

Bütün ofisi bir açarla yandırıb-söndürmək sadədir, amma nə rahat, nə də qənaətlidir. Ən azı zonalar üzrə ayrı qruplar, iclas otaqlarında dimmer, sanitar qovşaqlarda və arxivdə hərəkət sensoru məntiqli minimumdur. Böyük ofislərdə mərkəzi idarəetmə sistemləri də tətbiq olunur.

İstismarı da unutmayın: eyni model paneldən ehtiyat saxlamaq, sıradan çıxan svetilniki sonradan tapmaq çətin olan başqa modellə əvəz etməmək üçün vacibdir. Diffuzorların ildə bir-iki dəfə silinməsi isə işıq itkisinin qarşısını alır.

Zəfər İşığı LED lampaları Zaferoğlu Elektrik-in Gəncədə yerləşən istehsal sahəsində hazırlanır. Ofisin köməkçi otaqları, dəhlizləri və anbar hissəsi üçün lazım olan vintli və spot lampaları kataloqda soket üzrə seçmək mümkündür.